Арганізацыя сістэмы сацыяльнай абароны з’яўляецца адной з найважнейшых функцый дзяржавы. Пры гэтым яе якасныя і колькасныя паказчыкі сведчаць аб узроўні сацыяльнага і эканамічнага развіцця дзяржавы і грамадства. У Беларусі ў цяперашні час дзейнічае досыць эфектыўная мадэль сацыяльнай абароны, якая рэгулюецца дзяржаўнымі праграмамі і заканадаўчымі актамі і накіравана на дасягненне адпаведных вынікаў у канкрэтным сектары сацыяльнай сферы, адзначыла намеснік старшыні Пастаяннай камісіі па бюджэце і фінансах Святлана Барташ.
Права на сацыяльную абарону — гэта прызнаная міжнароднай супольнасцю і гарантаваная дзяржавай магчымасць чалавека задавальняць свае фізіялагічныя, сацыяльныя і духоўныя патрэбы ў аб’ёме, неабходным для падтрымання годнага жыцця.
Сістэма сацыяльнай абароны ўцягнутая ў сістэму рынку і з’яўляецца яго неад’емным элементам. Менавіта таму і бюджэт дзяржаўнага пазабюджэтнага фонду сацыяльнай абароны насельніцтва Рэспублікі Беларусь (бюджэт фонду) на 2026 год сфарміраваны з улікам тэндэнцый выканання дадзенага бюджэту ў бягучым годзе і асноўных параметраў прагнозу сацыяльна-эканамічнага развіцця Беларусі на 2026 год.
Традыцыйна галоўнай крыніцай фарміравання даходаў бюджэту фонду з’яўляюцца ўнёскі на дзяржаўнае сацыяльнае страхаванне. Дадзены паказчык адыгрывае ключавую ролю ў фарміраванні бюджэту фонду, на яго прыпадае каля 93% усіх даходаў. Запланаваныя ўзносы на дзяржаўнае сацыяльнае страхаванне павялічаны на Br3,7 млрд у параўнанні з чаканым выкананнем 2025 года з тэмпам росту 111,4%.
Асноўную долю, а гэта амаль 99%, у структуры узносаў на дзяржаўнае сацыяльнае страхаванне складаюць абавязковыя ўзносы працадаўцаў і працуючых грамадзян. Разлік паступленняў выраблены зыходзячы з сярэдняплачанага памеру узносаў на дзяржаўнае сацыяльнае страхаванне, які склаў 34,5%, і пры ўмове паступлення узносаў у поўным аб’ёме.
Абавязковыя страхавыя ўзносы фізічных асоб, самастойна выплачваюць гэтыя ўзносы, складуць 0,7% у структуры узносаў.
Сума сродкаў, якія пералічваюцца ў бюджэт фонду як частка падатку на прафесійны даход, складзе 0,3%.
Ўзносы на прафесійнае пенсійнае страхаванне займаюць у структуры даходнай часткі бюджэту фонду менш за 1%.
На астатнія крыніцы папаўнення даходнай часткі бюджэту фонду прыпадае крыху менш за 7%, яны складаюцца з непадатковых даходаў — 1,7% і бязвыплатных паступленняў у выглядзе субвенцый з рэспубліканскага бюджэту ў межах 5%.
Выдаткі бюджэту фонду павялічаныя на Br5, 7 млрд у параўнанні з чаканым выкананнем 2025 года, тэмп росту — 117,3%.
Асноўную долю — 80,7% — расходаў бюджэту фонду прадугледжваецца накіраваць на выплату пенсій.
Выдаткі на выплату ўсіх відаў дзяржаўных дапамог, у тым ліку па часовай непрацаздольнасці, мацярынстве і іншыя,складаюць 18% выдаткаў бюджэту фонду і павялічаны на Br775, 2 млн у параўнанні з чаканым выкананнем 2025 года, тэмп росту — 112,6%.
Выдаткі на выплату пенсій і дапамог асобам, якія выехалі за мяжу, а таксама прыбылі ў Беларусь, складаюць 0,8% выдаткаў бюджэту фонду і павялічаны ў параўнанні з чаканым выкананнем 2025 года на 22,4%. У цяперашні час больш за 35 тыс.замежных пенсіянераў пражываюць у Беларусі, таксама 14 тыс. беларускіх пенсіянераў жывуць за межамі краіны.
Для грамадзян, якія атрымліваюць прафесійную пенсію, выдаткі павялічаныя з тэмпам росту амаль у 160%.
Матэрыяльная дапамога непрацаздольным асобам, якія маюць патрэбу, уключаючы аказанне паслуг па іх выплаце, фінансаванне санаторна-курортнага лячэння і аздараўлення, спецыялізаваных вучэбна-спартыўных устаноў прафсаюзаў, а таксама аплаты аднаго дадатковага вольнага ад працы дня ў месяц маці (мачасе) або бацьку (айчыму), апекуну (папячыцелю), якая выхоўвае (выхоўвае) дзіця — інваліда ва ўзросце да 18 гадоў, — гэта ўжо склаліся напрамкі выкарыстання бюджэту фонду.
Паспяховае развіццё сучаснай эканомікі немагчыма без павароту да патрэб і патрэб чалавека, а ў Беларусі чалавек і яго патрэбы заўсёды былі ёсць і будуць у прыярытэце, заключыла Святлана Барташ.
