За першае паўгоддзе 2026 года ў Беларусі пабудавана больш за 195 тысяч квадратных метраў арэнднага жылля. Беларуская якасць будаўніцтва карыстаецца попытам і за мяжой — летась на экспарце будаўнічых паслуг Беларусь зарабіла 1,4 мільярда долараў. Як адаптуецца галіна пад сучасныя запыты і выклікі, расказалі эксперты ў тэматычнай праграме на «Першым інфармацыйным».

Жыллёвае пытанневырашаецца

За першае паўгоддзе 2026 года ў Беларусі пабудавалі звыш 195 тысяч квадратных метраў арэнднага жылля, і высокія тэмпы гэтай работы будуць захаваны. Член Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу па жыллёвай палітыцы, гандлі і будаўніцтве Анжэліна Сырамятнікава падкрэсліла:

— Будаўніцтва — драйвер нашай эканомікі, а арэнднае жыллё — драйвер жыллёвага будаўніцтва. За першае паўгоддзе 2026 года ў Беларусі пабудавана больш за 195 тысяч квадратных метраў арэнднага жылля.

Дэпутат нагадала, што адпаведную працу ў свой час значна стымуляваў Указ № 38 «Аб асаблівасцях прадастаўлення і выкарыстання арэнднага жылля». Тады раённыя і гарадскія выканаўчыя камітэты атрымалі права вызначаць на месцах пералік спецыялістаў, у якіх маюць патрэбу рэальны сектар і сацыяльная сфера рэгіёна, і прымаць рашэнні аб прадастаўленні такім работнікам арэнднага жылля:

• — Гэта прыносіць дывідэнды і спрыяе развіццю эканомікі рэгіёнаў, а таксама прыводзіць да замацавання маладых спецыялістаў, якія прыехалі на першае працоўнае месца. Моладзь застаецца ў рэгіёнах дзякуючы арэнднай кватэры.

Акрамя таго, адзначыла спікер, у некаторых выпадках гэта можа падштурхнуць да пераезду вопытных спецыялістаў з абласных цэнтраў і Мінска:

— Асаблівую прывабнасць арэнднае жыллё набывае ў малых гарадах з колькасцю насельніцтва да 20 тысяч чалавек у сувязі з магчымасцю яго выкупу пасля адпрацоўкі на прадпрыемстве больш за 10 гадоў.

Па словах парламентарыя, на дзяржаўным узроўні прыняты ўсе заканадаўчыя акты для стымулявання будаўніцтва арэнднага жылля прадпрыемствамі:

— Падпісаны Указ № 344 «Аб субсідаванні юрыдычных асоб пры ўзвядзенні або набыцці жылых памяшканняў». У адпаведнасці з дакументам, юрыдычным асобам і гаспадарчым таварыствам прадастаўляецца права на атрыманне бюджэтных субсідый для выплаты часткі працэнтаў за карыстанне крэдытамі, якія прыцягваюцца на пабудову і набыццё арэнднага жылля для ўласных работнікаў. Заканадаўча створаны ўсе ўмовы і эканамічныя стымулы для работадаўцаў. Неабходная толькі актыўнасць прадпрыемстваў, зацікаўленых у прыцягненні кадраў і замацаванні іх на працоўных месцах, у вырашэнні падобных пытанняў

Першы намеснік міністра архітэктуры і будаўніцтва Уладзімір Навумовіч у сваю чаргу дадаў:

— Адна з нашых ключавых мэт — дасягненне да 2030 года забяспечанасці жыллём на аднаго чалавека ў 33 квадратныя метры. За пяцігодку нам неабходна пабудаваць не менш за 5 мільёнаў квадратных метраў арэнднага жылля — гэта значная частка ў агульным аб’ёме, які будзе рэалізаваны.

Ён таксама адзначыў, што запланавана пабудаваць каля 2 мільёнаў квадратных метраў электрадамоў, 1,25 мільёна квадратных метраў жылля па дзяржзаказе:

— Усе гэтыя аб’ёмы пацвярджаюцца фінансаваннем, таму разлічваем, што пастаўленыя задачы будуць выкананыя.

Спрашчаць, але не ў шкоду якасці

Мінбудархітэктуры паслядоўна структуруе нарматыўную прававую базу. Уладзімір Навумовіч адзначыў, што ў цэлым у Беларусі сістэма, якая датычыцца адпаведнай сферы, выбудаваная, аднак праца ў гэтым кірунку працягваецца:

— Мінбудархітэктуры паслядоўна спрашчае і структуруе нарматыўную прававую базу, робіць яе гранічна зразумелай для канчатковых спажыўцоў — як для прафесійных удзельнікаў рынку, так і для грамадзян.

Спікер растлумачыў, што Указ № 253 «Аб спрошчаным парадку прыёмкі ў эксплуатацыю аб’ектаў будаўніцтва» дазволіў мясцовым выканаўчым і распарадчым органам прымаць аб’екты індывідуальнага жыллёвага будаўніцтва і індывідуальныя аднакватэрныя жылыя дамы па спрошчанай працэдуры:

— Гэта дало людзям магчымасць узаконіць сваё жыллё, якое яны пабудавалі без неабходнай дазвольнай праектнай дакументацыі. Пастанова аб прадаўжэнні дзеянняў норм гэтага ўказа прынятая — і гэта працуе.

Ён дадаў, што за апошнія гады былі пашыраны паўнамоцтвы мясцовых органаў улады і па іншых пытаннях:

• — Напрыклад, Указам № 266 «Аб прадастаўленні паўнамоцтваў у сферы будаўніцтва» прадастаўляецца права аблвыканкамам і Мінскаму гарвыканкаму па ўзгадненні з Саветам Міністраў прымаць рашэнні аб вызначэнні асаблівасцяў узвядзення і рэканструкцыі аб’ектаў, якія патрабуюць першачарговага будаўніцтва для развіцця адпаведнага рэгіёна.

Па словах першага намесніка міністра, гэта спрасціла шэраг працэдур і станоўча ўплывае на тэрміны будаўніцтва:

— Для заказчыка важна як мага раней пачаць рэалізоўваць тую ці іншую інвестыцыйную ідэю і ўвесці аб’ект у эксплуатацыю.

Уладзімір Навумовіч растлумачыў таксама, што з моманту прыняцця Кодэкса аб архітэктурнай, горадабудаўнічай і будаўнічай дзейнасці прайшоў пэўны перыяд — адпаведна, некаторыя нормы патрабуюць карэкціроўкі з улікам практыкі выкарыстання і цяпер пераглядаюцца:

— Гаворка прыкладна пра дзесяць нарматыўных прававых дакументаў, якія маюць першараднае значэнне для галіны, для забеспячэння неабходнай хуткасці ад прыняцця рашэння аб рэалізацыі аб’екта да моманту ўводу яго ў эксплуатацыю. Урадам выразна пастаўленыя задачы спрашчаць, паскараць, але не ў шкоду кантролю, якасці і надзейнасці.

Анжэліна Сырамятнікава таксама адзначыла, што ў Беларусі ідзе аптымізацыя нарматыўнага поля:

— У прыватнасці, профільныя міністэрствы пры ўдзеле дэпутатаў цяпер працуюць над двума сур’ёзнымі комплекснымі дакументамі: Кодэксам аб архітэктурнай, горадабудаўнічай і будаўнічай дзейнасці і Жыллёвым кодэксам. Будзе ўнесена шмат змен і дапаўненняў. Многія пытанні, якія задаюцца грамадзянамі і хвалююць насельніцтва, будуць здымацца з парадку дня дзякуючы ўнясенню гэтых змяненняў. У прыватнасці, магчымасці выкарыстання чэкаў «Жыллё» будуць пашыраны. Здымаецца абмежаванне па крытэрыі патрэбы ў паляпшэнні жыллёвых умоў, а таксама выкарыстання чэкаў «Маёмасць». Таксама адной з навел заканадаўства з’яўляецца стварэнне ў Беларусі адзінай рэспубліканскай сістэмы ўліку маючых патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў. З гэтымі пытаннямі таксама часта звяртаюцца выбаршчыкі, асабліва моладзь, бо на сёння гэты ўлік вядзецца як райвыканкамамі і адміністрацыямі, так і па месцы працы грамадзян.

Баланс будзе выкананы

Беларусь актыўна развівае экспарт будаўнічых паслуг, але не на шкоду ўнутраным інтарэсам. Уладзімір Навумовіч завастрыў увагу на наступным:

— У Беларусі створаны неабходныя ўмовы для забеспячэння будаўнічай галіны кадрамі і закрыцця ўнутраных патрэб краіны. Па выніках 2025 года наш будаўнічы комплекс папоўніўся 4 тысячамі спецыялістаў. Умовы працы, узровень заработнай платы ў краіне стымулююць замацаванне кадраў.

Што ж датычыцца канкрэтнай задачы нарошчвання экспарту будаўнічых паслуг, то тут асноўны пасыл — выйсці на высокамаржынальны рынак будаўнічых паслуг, адзначыў прадстаўнік ведамства:

— Гэта інжынірынг і праектаванне, якімі мы займаемся ў асноўным у Расіі. Ёсць шэраг дамоўленасцяў па супрацоўніцтве з Азербайджанам. Баланс інтарэсаў будзе выкананы: працягнем экспартаваць будаўнічыя паслугі, але будзем рабіць гэта не на шкоду інтарэсам краіны.

Гаворачы аб дынаміцы, госць праграмы адзначыў:

— Летась на экспарце будаўнічых паслуг Беларусь зарабіла 1,4 мільярда долараў. Стаіць задача ў 2026-м тэмпы захаваць. Маючы дастаткова высокі ўзровень мінулага года, складана нарошчваць, але для сябе мы такія ўнутраныя арыенціры ставім.

У сваю чаргу, першы намеснік генеральнага дырэктара РУП «Белбудцэнтр» Сяргей Уласік, адказваючы на пытанне журналіста «Ці можа Беларусь нарошчваць экспарт будаўнічых паслуг, пры гэтым цалкам закрываючы патрэбы ўнутры краіны?», растлумачыў:

— У прынцыпе, рухаемся ў гэтым кірунку. На сёння паспяхова рэалізуем шэраг інвестыцыйных праектаў. Гэта ў першую чаргу звязана з будаўніцтвам сацыяльных аб’ектаў: дзіцячых садкоў, школ і гэтак далей. Нашы спецыялісты арганізуюць гэты будаўнічы працэс, фактычна падаючы інжынірынгавыя паслугі, прыцягваюць мясцовыя працоўныя рэсурсы, мясцовых падрадчыкаў. Ну і зноў жа,з абавязковай умовай пастаўкі туды беларускіх будаўнічых матэрыялаў. Летась па такой схеме былі ўведзены ў эксплуатацыю школы ў Ленінградскай і Уладзімірскай абласцях Расіі.