Мір. Май. Праца. Гэта не толькі словы з савецкіх маёвак. Гэта значна глыбей і хутчэй. Ніхто не адмаўляецца ад добрага савецкага, але ў прынцыпе шмат што з яго заўсёды было спрадвечна блізкім нашым продкам і нам. Мы свае палацы і скарбы нажывалі потам, а абараняць даводзілася крывёю. Нашы продкі чужыя квітнеючыя палі і гарады не ператваралі ў пустыні капытамі скакавых табуноў, халоднымі гусеніцамі танкаў або інфернальна кропкавай зброяй з авіяносцаў. Яны проста працавалі на сваёй зямлі, запрагаліся і цягнулі...
Дарэчы, пра «цягнуць». Гэта 8-ы цягавы клас, а пад капотам 542 конскія сілы. Гэта так па-беларуску ў Свята працы — запусціць «касмічны карабель» на зямлі. Унутраны запыт — 300 такіх машын. Узбуйненыя гаспадаркі краіны і сусветныя запыты на харчаванне патрабуюць новай тэхнікі. Зямлю беларусы гатовы пераварочваць не гусеніцамі танкаў, а плугамі. МТЗ 5425 павінен сапраўды справіцца.
Як бы не спрабавалі дэвальваваць гэта выслоўе Першага, але мы сапраўды ў свет едзем на трактары. Біблейскае і цяпер вельмі вобразнае выслоўе — «коп’і на сярпы і мячы на аралы» — прапануе свету перакаваць менавіта Беларусь. А самім, каб данесці гэту ісціну да іншых, трэба ўпрагацца і араць — у кожным куточку краіны, у кожным рэгіёне.
Прыпяцкае Палессе. Поўдзень Гомельшчыны. Тыдзень не адпачынку, а працы. Рабочыя паездкі на поўдзень Беларусі — такая кіраўнічая традыцыя Беларусі, і дакладна не проста даніна памяці аб падзеях 40-гадовай даўніны. Пра гэтыя тэрыторыі мы ўспамінаем не толькі ў даты, мы ўвесь час іх развіваем. У гэтым сутнасць стаўлення Лукашэнкі да «чарнобыльскіх» рэгіёнаў. Гэтым разам геаграфія пунктаў развіцця была прадстаўлена ў Мазыры, Петрыкаве, Ляскавічах і Нароўлі.
Гэта не проста доўгая прэзідэнцкая камандзіроўка, гэта новае гістарычнае рашэнне па комплексным развіцці поўдня Гомельскай вобласці. Кантроль выкананага і пошук новых падыходаў і пунктаў росту для «падбрушша» Беларусі. Дарэчы, тэрмін «падбрушша» належыць аўтарству Прэзідэнта, як і многае з таго, што рэалізавана на Палессі.
Гэта шлях з «багны» да такога сучаснага Палесся выбіты ў памяці і маршчынах — было нялёгка, не заўсёды падтрымлівалі непапулярныя рашэнні Першага, але здужалі, а цяпер не час для настальгіі. Ідзём далей. Трэба вывесці да новых вышынь і тэрыторыю мазырскай грады, і заліўныя землі Петрыкава, і ўрадлівыя глебы Нароўлі. Працягваем пісаць летапіс развіцця. Пачыналі ж не на такой ззяючай белізной паперы, як у падоранай Першаму кнізе — часам на шматках і абрыўках.
Гэтыя землі акумулявалі ў сабе працэсы нашай краіны. Такая тэрыторыя аб’яўлення. Па тым, як іх цураліся, не грэбуючы выкарыстоўваць у сваёй палітычнай барацьбе апаненты ўлады, — зразумелая іх сутнасць. А па тым, як іх удалося адбіць з забыцця, — зразумелы жыццёвы стрыжань нашай палітыкі. Аднаўленне краіны пачыналася з гэтых месцаў. Разам з Палессем з балота выбіралася ўся наша краіна. Але толькі добрымі ўспамінамі сыты не будзеш.
Трэба мяняць філасофію адносін да тутэйшых зямель і выдаткоўвання грошай. Палессе, поўдзень Гомельшчыны — гэта аб развіцці. Тэхналагічныя вытворчасці, рэнтабельныя гаспадаркі, смачныя прадукты, дагледжаныя вуліцы і магістралі, сучасныя сацыякультурныя аб’екты, сучасныя ўмовы для адпачынку і захавання здароўя. А разам з гэтым і нематэрыяльная культурная «спадчына» — песні і абрады, а яшчэ «няўлоўнае» беларускага кода — гнёзды буслоў і палешукі з працавітымі рукамі і чыстымі душамі. Няхай нашы нашчадкі будуць чытаць пра тое, што старажытны даследчык захапляўся Палессем, а Першы Прэзідэнт захаваў і развіў яго, выцягнуў з чарнобыльскага і адвечнага балота бесперспектыўнасці. Каб застацца ў сусветнай гісторыі, неабходна не толькі захаваць нашу мадэль развіцця, але і падрыхтаваць будучыя пакаленні. Гэта чырвоная нітка кадравай палітыкі Першага. Каб родныя гнёзды птушак і людзей ніколі не пуставалі на гэтых землях, каб праз стагоддзі тут быў чутны клёкат буслоў і шчабятанне дзіцячых галасоў з унікальным палескім працяглым акцэнтам. Акцэнтам на развіццё.
Вялікая нарада па выніках вялікай камандзіроўкі стала фінальным акордам новага падыходу да развіцця рэгіёнаў. Зразумела, такія паездкі — гэта звыклая з’ява ў нашай кіраўніцкай традыцыі. Але гэтым разам Прэзідэнт не толькі абуджаў правінцыю ад зімовай і правінцыяльнай спячкі. Гэта быў практыка-арыентаваны праменад па краіне. Быў яшчэ зроблены аналіз — як далей развіваць рэгіёны. Стратэгічны падыход. Так, пліткавыя тратуары, малыя і вялікія архітэктурныя формы, дагледжаныя фасады... Такі шарм малапавярховай Беларусі. Малюнак. А цяпер трэба рабіць стаўку на эканоміку. Прычым даць, стварыць умовы рэгіянальнай фінансавай самадастатковасці. Будуць грошы ў бюджэце — і камфортнае асяроддзе для адпачынку і забаў з’явіцца. Дайце толькі запыт. Але прарыў патрэбны не ў сацыяльнай сферы, а ў прамысловай. «Адзін раён — адзін праект» — стратэгічная задача рэгіянальнага развіцця.
Для кожнай тэрыторыі свая разыначка. Недзе пунктам росту стане аграсэрвіс, недзе рыбная дыстынацыя, напрыклад на паўднёвым усходзе Беларусі. А недзе цэлая і напоўненая канкрэтыкай дзяржпраграма «Прыпяцкае Палессе» — а гэта перш за ўсё меліярацыя і прывядзенне зямель у належны выгляд. А яшчэ абавязкова неабходна завяршыць праграму па стварэнні малочнатаварных комплексаў і прафілакторыяў для ўтрымання цялят. Людзі павінны ўбачыць: працоўныя месцы і прыстойны заробак даступныя на малой радзіме, а не толькі ў вялікіх гарадах.
Беларус спрадвеку імкнецца быць бліжэй да зямлі, таму людзей цягне малая радзіма, сяло, багацце прыроды. Але падобна, як часта бывае, дзяржава бачыць такую перспектыву хутчэй агульнага настрою ў грамадстве. Таму мы так актыўна развіваем рэгіёны — менавіта гэта палітыка адлюстроўвае чалавечнасць беларускай мадэлі развіцця. У адрозненне ад «прагрэсіўнай» постурбанізацыі, калі сучасныя маркетолагі новых нармальнасцяў ствараюць гарадскія гета, мы ствараем краіну для камфортнага жыцця.
У Беларусі ніколі не забываліся пра рэгіёны — гэта кіраўнічая фішка нашай краіны. Гэта гарантыя раўнамернага развіцця, стварэння камфортнага асяроддзя для людзей (па суседстве з птушкамі заўсёды ўтульней, чым з машынерыяй), увасабленне палітыкі сацыяльнай справядлівасці ў галіне рэгіянальнага развіцця. Да таго ж «замкаднае» развіццё выгадна нават сталіцы. Мінск не будуць ушчыльняць і пазбаўляць прыродных анклаваў, захаваецца гарманічнае спалучэнне паркаў і моднага будаўніцтва.
Ёсць у гэтай гісторыі з рэгіянальным развіццём вельмі важны глыбінны аспект. Гэта наша стаўленне да каранёў. Менавіта там на малой радзіме — невычэрпная крыніца сілы, мы знітаваны пупавінай і з продкамі, і з родам, і з гісторыяй, і з верай. Там пачынаецца наша Перамога — асабістая і агульная, наша будучыня, адказы на многія пытанні і гімн нашага, беларускага, светапогляду.
Яўген ПУСТАВОЙ
