І далёка ехаць не трэба — крыху больш за паўгадзіны ад тлумнай сталіцы — і ты ўжо ў іншай рэальнасці. Іншыя ўмовы — какафонія дурнаватых птушыных спеваў у пранізлівай цішыні, начная цемра, густая і чорная, у якой па першым часе засынаецца крыху насцярожана, але праз два дні ўжо з асалодай правальваешся ў яе, толькі дакрануўшыся галавой да падушкі. Іншыя клопаты — накрыць памідоры, высаджаныя ў цяпліцы, бо тэлефон паказвае, што на досвітку будзе мінус адзін, але разумееш, што будзе і ўсе мінус пяць; падпаліць спачатку ў вялікай печы, пасля ў грубцы, бо і на вуліцы холадна, і адсырэлая за зіму хата дыхае вільгаццю; пільнаваць, каб гарадская кошка, якая ў Мінску нічога, акрамя прэміяльнага корму не есць, не прынесла зноў у хату мыш і не зжэрла яе з апетытам прама на дыване ў зале... Іншы рытм жыцця — здаецца, і работы шмат, але ўсё больш размерана, не мітусліва. Уключаецца спрадвечнае вясковае разуменне: будзеш лапатаць — хутка зморышся і паспееш нашмат менш, бо фізічная праца — гэта не пальцамі па клавіятуры скакаць... Карацей, што-што, а мазгі адпачываюць вельмі нават.

Зрэшты, не гэта галоўнае. Галоўнае — вяртанне дадому. Вось гэта ні з чым не параўнальнае адчуванне, калі заходзіш у хату, ставіш на падлогу прывезеныя валізкі — і разам з імі нібы скідваеш з плячэй усё, што хвалявала, непакоіла, бянтэжыла ў горадзе, — цяжар, які за зіму стаў амаль непад’ёмным. І міжволі сам сябе пытаеш: а калі б не было гэтай вёскі, гэтай хаты, дзе вось так проста ты яго скідаеш? Ці доўга б пратрымаўся на нагах? Ці доўга пратрымаўся б увогуле?..

У гэтай простай радасці вяртання на радзіму сапраўды шмат сэнсаў. Нават нечаканых для цябе самога, у самых звычайных, будзённых рэчах. Вось, напрыклад, сёлета вырашыла засыпаць барозны на агародзе пілавіннем. Балазе, у вёсцы ёсць невялікае дрэваапрацоўчае прадпрыемства, таму гэтага дабра хапае, і па дэмакратычнай цане. (Дарэчы, падзялюся лайфхакам з першых вуснаў ад «народнага садоўніка» Дзмітрыя Кастрыцкага, якога многія ведаюць па рубрыцы ў тыднёвым прагнозе надвор’я на АНТ. Каб пілавінне не закісляла глебу, дастаткова яго пасыпаць даламітавай мукой; каб не забірала ў раслін азот — трэба паліць яго слабым растворам любога азотнага ўгнаення.) Здавалася б, звычайная работа — награбай і нясі на агарод. Але ж удыхнула свежы духмяны водар смалістага дрэва — і нібы вярнулася ў дзяцінства, калі з бабуляй хадзілі па апілкі на «завод» на подсціл скаціне, награбалі іх у вялікі мяшок-«кітаец»... І так хораша было ехаць верхам на гэтым поўным духмяным мяшку, які бабуля цягнула на санках... Вось ці будуць у каго з сучасных, нават вясковых, дзяцей такія ўспаміны, ад якіх праз дзесяцігоддзі цяплее і харашэе на душы? Пра тыя ж жоўтыя духмяныя апілкі, пра мяккую пысу каня, якога з далоні частаваў кавалкам цукру, пра ягады малін у першых промнях сонца, пра першую рыбку, якую злавіў на самаробную вуду з ляшчыны?.. Ці ў іх успамінах будуць толькі кадры з TіkTok і гульні ў «Майнкрафт»? Бедныя дзеці, якія калісьці стануць дарослымі...

Павольна едзе па вуліцы вялізны смеццявоз. «Забярыце і маё!» — крычу ад брамкі ўсмешліваму дзядзьку, які кідае смецце ў жалезнае чэрава машыны... Ён спрытна падхоплівае пакеты, машына павольна паўзе далей. Добра, што яна ёсць. Чыста і на вясковых падворках, і на ўзлесках каля вёскі. Дастаткова, каб два разы на месяц прыехала машына. Цана пытання — тры рублі за той жа месяц. Грошай, думаю, ніхто не шкадуе — яно таго варта. Да такога вось аптымальнага рашэння такой актуальнай на сёння — аж да абмеркавання на вышэйшым узроўні — праблемы ішлі доўга, метадам спроб і памылак. Спачатку афіцыйным палігонам быў адпрацаваны кар’ер дзесьці за кіламетр ад вёскі, да якога многія свае адходы проста не давозілі. Імі быў засыпаны ўвесь лес на беразе возера — любімае месца адпачынку месцічаў і прыезджых. Пасля, калі па ўсёй Міншчыне міні-палігоны ліквідавалі, засыпалі і кар’ер. Паставілі па вёсцы некалькі кантэйнераў, якія напаўняліся вельмі хутка, вывозіліся рэдка, таму большасць смецця зноў везлі або ў лес, або ва ўжо засыпаны кар’ер. Эстэтыкі наваколлю гэта не дабавіла. Затое цяпер усё чыста і прыгожа. А ўсяго толькі і трэба было — знайсці адну машыну і скласці графік яе прыезду ў пэўны населены пункт... Вось цікава: чаму простыя рашэнні знаходзіць так складана?..

Ляжаць на ўзбочыне вуліцы трубы вялікага дыяметра — зноў хтосьці вядзе каналізацыю. Аб гэтым, як і аб тым, што ў невялікай вёсцы будзе прыродны газ, яшчэ некалькі гадоў таму і думаць ніхто не думаў. Праўда, цяпер з усімі тымі камунікацыйнымі навінкамі праблема іншая: дзяды і бацькі сённяшніх гаспадароў будавалі хаты і хлеўчыкі без разліку на тое, што ў суседзяў будзе каналізацыя, якая вымагае пэўнай адлегласці ад пабудовы ці ад іншага ўчастка... Спадчыннікі ж вырашаюць пытанне па-рознаму: хтосьці дамаўляецца па-добраму, саступаючы той лішні метр зямлі суседу; хтосьці сварыцца і судзіцца; хтосьці робіць, як патрэбна яму, а сусед ад такога нахабства проста ў ступары... А тут жа яшчэ зямельная амністыя працягваецца. І ўсе спяшаюцца аформіць тое, што аформлена не было, і зноў нярэдка ўсё ўпіраецца ў межы. І тады зноў прыязджаюць важныя землямеры, ходзяць са сваімі прыладамі, а бакі канфлікту насцярожана пазіраюць адно на аднаго з-за плота... Карацей, чалавечая камедыя ў мініяцюры.

І каб вы ведалі, як яна мне падабаецца! Бо гэтыя спрэчкі, межы — неад’емная частка вясковага жыцця, толькі нашы бабулі спрачаліся з-за курэй, якія пагрэблі суседскія грады, а мы — з-за каналізацыйнай трубы. Сутнасць, сэнс адзін, вельмі важны, — нам не ўсё роўна. Мы гаспадары на гэтай зямлі, нас сюды цягне з вялікага горада, мы цвёрда стаім на ёй, бо тут нашы карані. Таму і імкнёмся сюды, таму і кажам, што тут, на ёй — месца сілы..

А «народны садоўнік» Дзіма, які жыве праз некалькі хат (менавіта тут, на ўчастку, здымаюцца ўсе сюжэты яго рубрыкі), расказаў, што сёлета ў вёсцы зімавала дваццаць пяць чалавек. (Гадоў дзесяць таму быў гістарычны мінімум — васямнаццаць, і надзеі, што гэта лічба зменіцца ў лепшы бок, амаль не было.) І гэта навіна, пачутая ад яго, была самай лепшай навіной майго выдатнага майскага адпачынку.

Алена ЛЯЎКОВІЧ