Цяпер тыя патрыятызм, натхнёнасць вайсковай справай, калі савецкія хлопцы марылі пра дэсантуру, яны перадаюць моладзі. Можна шмат разважаць аб мэтах прысутнасці савецкіх вайскоўцаў «за рэчкай» — так, палітыка, але галоўнае — нашы воіны не страцілі сумленне, ген пераможцы, рыцарскі кодэкс, калі хочаце, — сваіх не кідалі.
Яшчэ да ўводу войскаў у Афганістан у Віцебску будучых абаронцаў рыхтавалі з прыцэлам на мужнасць. Менавіта тут з’явіўся гарадскі музей, прысвечаны афганцам, — першая створаная ў СССР экспазіцыя па тэме тады яшчэ нібыта не «той» вайны. Такі ён, беларускі падыход — мы ніколі не распачыналі войны, але герояў ніводнага ваеннага канфлікту не ўтоптвалі ў бруд дзеля палітычнай кан’юктуры.
Памятаеце, быў час, калі супраць афганскай вайны ваявалі гэтак жа, як і цяпер — супраць Вялікай Айчыннай. Галоўнае тады было — ачарніць сваіх герояў. А цяпер ім якраз і перадаваць ген патрыятызму юным беларусам. Як гаворыцца, гэта цяпер часы, калі ад тэмы адварочваліся, мінулі, а бяздушныя адказы чыноўнікаў, кшталту «я цябе туды не пасылаў», сціхлі. Зрэшты, многія воіны-інтэрнацыяналісты самі ўжо сталі кіраўнікамі. У Беларусі жывуць больш за дзесяць тысяч афганцаў. Дывізія, гвардыя прыстойных людзей і сапраўдных патрыётаў краіны.
Яшчэ ў баях за перавалы яны прывыклі на свае сілы разлічваць. А вось падставіць плячо — заўсёды калі ласка, у памяць аб загінулых таварышах, бо жыць прыходзіцца і за сябе, і за «таго хлопца». З 9-й роты, 350-га палка, увогуле ўсіх хлопцаў 40-й арміі... Якія глядзяць з нябёсаў. Не за ільготы, не за баявыя ўзнагароды. А за што тады на чужой зямлі ваявалі маладыя беларусы?.. За Радзіму, якая цяпер набыла больш канкрэтныя рысы. І так да вайсковага абавязку ставілася большасць — ад легендарных разведчыкаў да неабстраляных навабранцаў. Усе яны служылі Радзіме, выконвалі абавязак і засталіся непераможанымі. Пасля гэтага самы страшны вецер «кара-буран» тут пачалі называць «бадзі-шураві». А «блакітным берэтам» з Сінявокай — дагэтуль «салам».
Цяпер ніводны беларускі вайсковец не ваюе на чужой зямлі. Хоць бы ох як маглі б уцягнуць у гэту бойку наш народ, нашу армію. Палітычная мудрасць Першага зберагае беларусаў. Галоўнае, каб гэта мы ўсе разумелі.
Тады «за рэчкай» з 40-й арміяй ваявалі не толькі так званыя паўстанцы. Пад спякотнымі променямі Кандагара, Кабула і Джэлалабада савецкіх салдат імкнуліся выматаць адразу два дзясяткі краін — ад Японіі да ЗША. За спінамі душманаў хаваліся эмісары калектыўнага Захаду.
У Афганістане адбылося сутыкненне культур, філасофій, часоў і геапалітычных інтарэсаў. Сыны вялікай дзяржавы пакінулі пасля сябе не толькі магілы таварышаў, але яшчэ школы і бальніцы, заводы і дарогі.
Тады халодная вайна спарадзіла на карце свету гэту гарачую кропку, якая дагэтуль «не астыла». Афганістан быў і застаецца болевым геапалітычным пунктам ад Ціхага акіяна да Антлатыкі. А таго, што ў фундаментальных ісламістаў не атрымалася ў супрацьстаянні з Саветамі, яны дамагліся пры амерыканцах. Цяпер прыходзіць дакладнае разуменне, што савецкая кампанія была не «інтэрнацыянальнай авантурай», як імкнулася прадставіць заходняя прапаганда, а першай глабальнай антытэрарыстычнай аперацыяй. 19-20-гадовыя хлопцы ў тым ліку з Беларусі ратавалі свет ад выбухаў і хаосу. Нашы воіны сышлі трыццаць сем гадоў назад з Афганістана, але нават самы суровыя геапалітычныя ўраганы дагэтуль не выветрылі памяць аб адважных «шураві».
Яўген ПУСТАВОЙ
