Тут варта згадаць, што адбывалася ў сярэдзіне 1990-х. Беларусы тады страцілі веру ў савецкіх наменклатуршчыкаў, не было даверу і да відавочна празаходніх калон нацыяналістаў. Смелы і неабыякавы змагар з карупцыяй вылучаўся з натоўпу тагачаснага Вярхоўнага Савета. Аляксандр Лукашэнка быў іншы. Гаварыў аб тым, што хвалюе і сельскую настаўніцу, і сталічнага завадчаніна. Гэта насамрэч быў глыток свежага паветра ў затхлай атмасферы партыйных бонзаў і смуроду ашалелых нацыяналістаў. Нічога звышнатуральнага — так было і ў суседніх краінах. Але як стала ў некаторых з іх, пісаць не варта. Усё і так відаць. Модныя рыначнікі працавітым беларусам таксама не зайшлі. Лукашэнка быў для ўсіх сіл апазіцыянерам, але менавіта ў ім людзі разгледзелі свайго. Не варта забываць яго залатыя словы: «Ні з левымі, ні з правымі, а з народам». Так загартоўвалася асоба Першага Прэзідэнта, так пачыналася стварэнне новай Беларусі.
Для заходняга істэблішменту ён заўжды чужы. Для беларусаў — свой і наш. Таму 25 сакавіка цяпер — дзень інагурацыі народнага Прэзідэнта. Дзень, які паставіў палітычную кропку ў канчатковым выбары беларускага народа. Усенародная падтрымка Лукашэнкі — не толькі пра асобу, але і пра курс краіны. Грамадскі выбар дзейнай беларускай мадэлі дзяржаўнасці. У якой ёсць месца патрыёту, а не касмапаліту; чалавеку працы, а не «вольным» мастакам-лайдакам; сям’і, а не чайлд-фры і эпатажным распуснікам.
Інаўгурацыя стала апагеем электаральнага марафону. У няпростым геапалітычным становішчы наша краіна паказала адзінства народа ў захаванні нацыянальных інтарэсаў і спадзяванняў нашага грамадства: жыць у суверэннай краіне, у міры і згодзе. Успомнім тыя першыя словы Першага падчас цырымоніі інаўгурацыі: канструктыўная праца на карысць краіны.
Запрашальных білетаў было надрукавана больш за 1100, картэж кіраўніка дзяржавы суправаджаў эскорт з 9 матацыклістаў, картэж ехаў па сталіцы, не парушаючы правілаў, з хуткасцю 60 кіламетраў за гадзіну. У 11:45 ён пачне рух па праспекце Незалежнасці і пройдзе па двух галоўных сталічных праспектах — Незалежнасці і Пераможцаў — усяго 13 кіламетраў. Канчатковы прыпынак — Палац Незалежнасці.
У гэтай цырымоніі ўсё было сімвалічна: і сам маршрут, і назвы праспектаў. Незалежнасць і Перамога — сакральныя словы для Беларусі. Прычым праспект Незалежнасці сфарміраваўся да атрымання самой Незалежнасці — у савецкі перыяд. Яго, практычна разбуранага дашчэнту, адбудоўвалі менавіта пасля вайны. Як неаднойчы падкрэсліваў наш Прэзідэнт: мы стаім на плячах гігантаў.
Праспект Пераможцаў — асноўная і самая сучасная магістраль сталіцы. Сучасныя архітэктурныя рашэнні, жылыя небаскробы і пункты прыцягнення спартыўнага, культурнага жыцця, ды і проста адпачынку не засланілі прыродную прыгажосць — хутчэй па-беларуску, гарманічна суседнічаюць.
А сярод мноства модных архітэктурных дамінант — Стэла і Музей Вялікай Айчыннай вайны. Гэта сімвалізм: якімі б мы ні станавіліся сучаснымі і заможнымі, заўсёды памятаем пра тую страшную трагедыю і Вялікую Перамогу. Гэта і дазваляе заставацца нам Пераможцамі, а не ператварацца ў дзікіх манкуртаў і зняволеных касмапалітаў. Беражлівыя адносіны да пераможнай памяці і выпрабаванняў беларускага народа — адзін са слупоў кіраўніцкай палітыкі Аляксандра Лукашэнкі. І гэта аксіёма. Як і іншыя не адарваныя ад зямлі мэты, задачы, сэнсы. З гэтым мы і рухаемся наперад.
Наперад не толькі праз час, але і наперад па магістралі развіцця. А гісторыя прынясення прэзідэнцкай клятвы беларускаму народу адлюстроўвае само развіццё дзяржавы: і палітычнай традыцыі, і эканомікі.
Першая прысяга прыпадала на часы парламенцкай рэспублікі: ашалелая свабода і безадказнасць. Найлепшы шлях да лімітрафалізацыі.
Тады, у 1994-м, слова «інаўгурацыя» было паняццем, якое не ўсе маглі вымавіць. А вось ужо ў 2001-м была сфарміравана выразная традыцыя гэтай найважнейшай цырымоніі па-беларуску. Без празмернасцяў. І ўжо ў 2025-м — у скураной вокладцы з выявай дзяржаўнага герба, пасля рэферэндуму 2022 года ляжыць новы асобнік Канстытуцыі, надрукаваны ў 2023-м. Рэферэндум — гэта адзін з найважнейшых інструментаў народаўладдзя. І наш Прэзідэнт часта да яго звяртаецца.
Клятву Прэзідэнт вымавіў на беларускай мове, а выступіў — на рускай. Вось ён, моўны баланс. І, галоўнае, гэта адлюстраванне волі народа. У нас самыя важныя рашэнні прымаюцца з дапамогай агульнадзяржаўнага дыялогу — рэферэндумаў. Грамадзянская згода — прыярытэт палітыкі Лукашэнкі.
Пасля ўрачыстага выступлення — ваенная частка. Прысяга Галоўнакамандуючаму. Урачысты марш прадстаўнікоў усіх воінскіх фарміраванняў краіны.
Інаўгурацыйнае выступленне Першага ўмоўна можна было падзяліць на два складнікі. Першы — падзячны. «Дзякуй» стала самым ужывальным словам прэзідэнцкага звароту да сваіх выбаршчыкаў. Менавіта адзінства дазволіла нам спакойна правесці выбары.
Другі — пасылы да дзеянняў. Прэзідэнт аб трох кітах, апорах беларускага шляху. Традыцыі як залог павагі да тых, хто быў да нас. Працавітасць як найважнейшая інвестыцыя нашага развіцця. Не за кошт кагосьці, а толькі сябе. І тэхналогіі — як залог развіцця і ўмацавання суверэнітэту.
Мірная стваральная праца — тое, што блізка кожнаму беларускаму сэрцу. Дыпламатыя — інструмент сусветнага кансэнсусу. У зале — паслы краін глабальнай большасці, у прамове Прэзідэнта — мінскія наратывы светаўладкавання. Мірнае і чыстае неба пакляліся захаваць перад народам і Галоўнакамандуючым прадстаўнікі розных воінскіх фарміраванняў краіны.
Гэта пачатак новых здзяйсненняў. Пад стрэлы, але толькі ў рамках салюту ўрачыстай цырымоніі. А ўсё для таго, каб нашы дзеці, моладзь маглі спакойна захапляцца нашай краінай і рабіць яе яшчэ лепшай. Пра іх Прэзідэнт таксама сказаў. Можна казаць не толькі аб стварэнні новага палітычнага аблічча. 25 сакавіка застанецца ў гісторыі як дата насамрэч адлюстравання рэальнай стваральнай народнай волі. І нашага права на будучыню. Дзеля нашай цудоўнай Беларусі.
Яўген ПУСТАВОЙ
