У цэнтры аповеду лёс 37-гадовай жанчыны, якая ўслед за мужам, з двума непаўналетнімі дзецьмі з’ехала па лепшае жыццё ў Еўропу. Наглядзеўшыся на «хараство» замежнага жыцця, яна знайшла ў сабе сілы вярнуцца з дочкамі дадому ў Беларусь, пакінуўшы ўжо былога мужа ў «еўрапейскім раі». Пры гэтым яе жыццё на чужыне — не нейкі трылер, а тыповы шлях любога эмігранта. Чаго ў ім больш? Трагедыі, дурасці ці прагі «прыгод» і ўпэўненасці ва ўласнай выключнасці, кожны глядач вырашае сам.
Паралельна з асноўнай лініяй паказваюцца лёсы іншых нашых суграмадзян, якія з’ехалі па лепшае жыццё. Сярод іх вельмі шмат зусім маладых людзей, якія ў 2020 годзе былі непаўналетнімі. Яны, паддаўшыся прыгожым абяцанням і інфармацыйнаму напампоўванню, з’ехалі за мяжу ў перыяд з 2022 да 2024 года. Па сутнасці, гэта ахвяры прамывання мазгоў, якім мэтанакіравана ўкараняліся чужыя нам ідэалы. Сярод іх — студэнты, творчыя людзі, геі, іншыя маладыя людзі, якія робяць першыя самастойныя крокі ў жыцці. Толькі апынуўшыся на чужыне, яны ўсвядомілі, чаго пазбавіліся.
Пры гэтым практычна ва ўсіх гісторыях, якія яны расказваюць самі, ад першай асобы, праглядвае крыўда на тое, што іх лічаць людзьмі другога гатунку, ушчамляюць у правах на працу, годнае жыццё, магчымасць забяспечваць мінімальныя ўласныя запыты. Усе эмігранты скардзяцца на прававую неабароненасць, праблемы з жыллём, негатыўнае стаўленне мясцовага насельніцтва, адсутнасць грошай, неабходнасць увесь час працаваць за капейкі на самых непрэстыжных месцах — нянькамі, прыбіральшчыцамі, пасудамыйкамі, чорнарабочымі, кур’ерамі... Многія з іх знаходзяцца ў прыгнечаным псіхалагічным стане і не бачаць сэнсу ў жыцці.
І гэта пры тым, што ў Беларусі нават самыя «абяздоленыя» з іх мелі дастойнае жыллё, магчымасць вучыцца і працаваць, сацыяльныя гарантыі і поўны медыцынскі пакет. Усё гэта было абменена на віртуальную карцінку, а калі наступіла працверажэнне ад эйфарыі — прыйшло разуменне ўласнай безабароннасці і нікчэмнасці. Тым больш што пра гэта ўсё ім неаднаразова гаварылі ў роднай краіне бацькі, педагогі, СМІ. Вера ў «дэмакратычныя каштоўнасці» аказалася больш пераканаўчай, і кожны з добраахвотных эмігрантаў прыняў рашэнне шукаць шчасце за мяжой.
Невыпадкова ў Канцэпцыі нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь зазначаецца, што інфармацыйная сфера становіцца арэнай міждзяржаўнага супрацьстаяння. У выніку культурна-ідэалагічнай экспансіі, у асноўным арыентаванай на спажыванне, мэтанакіравана скажаецца гістарычная праўда, ажыццяўляецца фальсіфікацыя гісторыі, разбураюцца культурная спадчына чалавецтва, традыцыйныя духоўна-маральныя каштоўнасці народаў, іх нацыянальная ідэнтычнасць, інстытут сям’і і прастора міжкультурнага ўзаемадзеяння. Электронныя сродкі масавай камунікацыі аказваюць усёабдымны ўплыў на грамадска-палітычныя і сацыяльна-эканамічныя працэсы, выкарыстоўваюцца для правакавання ўнутраных канфліктаў і разбурэння дзяржаў.
Арганізаваная іміграцыя — гэта элемент падрыўной дзейнасці супраць дзяржавы. Практычна кожны ўдзельнік праекта згадваў пра Польскае, Літоўскае пасольствы, якія ажыццяўлялі візавую падтрымку іх выезду.
Сярод стратэгічных нацыянальных інтарэсаў Беларусі адзначаюцца: забеспячэнне незалежнасці, тэрытарыяльнай цэласнасці і суверэнітэту, непахіснасці канстытуцыйнага ладу і ідэалогіі беларускай дзяржавы; усялякая абарона народа Беларусі як унікальнай гістарычнай супольнасці і адзінай крыніцы дзяржаўнай улады; захаванне самабытнасці, умацаванне духоўна-маральных каштоўнасцяў беларускага народа, развіццё сучаснай культурнай прасторы краіны, абарона гістарычнай памяці; усебаковая абарона і зберажэнне інстытута традыцыйнай сям’і як саюза паміж жанчынай і мужчынам па нараджэнні; патрыятычнае выхаванне грамадзян, захаванне традыцыйных сямейных каштоўнасцяў, пераемнасці пакаленняў; устойлівае сацыяльна-эканамічнае развіццё і высокая канкурэнтаздольнасць беларускай эканомікі; удасканаленне навукова-тэхналагічнага і адукацыйнага патэнцыялаў; дабрабыт грамадзян, стварэнне камфортных умоў для жыццядзейнасці і развіцця асобаснага патэнцыялу.
Усё гэта — базіс для функцыянавання грамадскіх інстытутаў, тое, што родная дзяржава рэальна рэалізоўвае на пастаяннай аснове.
Па-чалавечы становіцца шкада нашых грамадзян, якія, паддаўшыся дэструктыўнай прапагандзе, ламаюць уласнае жыццё і будучыню, аднак з пункту гледжання дзяржавы і грамадства яны эгаістычна думаюць выключна пра сябе, не забываючы пра ўласныя правы, але і не ўспамінаючы пра абавязкі. «Бясплатны сыр бывае толькі ў пастцы» — гэта народная мудрасць праверана стагоддзямі. Асобныя «рэлаксанты» гэта пачалі ўсведамляць толькі сёння.
Лічу, што фільм «Чужое неба» трэба паглядзець усім беларускім школьнікам, а пажадана і іх бацькам. Нярэдка наша абыякавасць губіць нашых дзяцей, калі мы забываем казаць ім праўду, аберагаючы ад рэчаіснасці.
Асаблівы каларыт дакументальнаму фільму надае 69-гадовы былы жыхар Бабруйска, які ў майцы з надпісам «Свабоду Статкевічу» разглагольствуе аб цяжкасцях жыцця ў Польшчы і адсутнасці пенсіі па ўзросце. Калі з дзецьмі і моладдзю ўсё больш-менш зразумела, то гэты «дзядзечка» не мог не разумець, што ён нікому ў Еўропе не патрэбен. Яго паводзіны дагэтуль сведчаць аб незадаволенасці ўласнай краінай, а ўсё астатняе — вынік страчаных даброт. Аднак і для такіх персанажаў ёсць шлях для вяртання — камісія па разглядзе зваротаў грамадзян Рэспублікі Беларусь па пытаннях учынення імі правапарушэнняў. Краіна дае шанс усім вярнуцца і прыносіць карысць уласнаму народу і беларускаму грамадству.
Беларусы — талерантны і добры народ, які стагоддзямі кіруецца прынцыпам «пакаяннай галавы меч не сячэ». У кожнага ёсць права на памылку, якую можна выправіць, аднак лепш яе не рабіць. Менавіта пра гэта дакументальны фільм «Чужое неба».
Мікалай БУЗІН, старшыня Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў, доктар ваенных навук, прафесар.
