Вы тут

​Пра сацыяльнае безбацькоўства, фестываль татаў і стратэгію «О4»


Дарыце дзецям сваю прысутнасць. Яна значна важнейшая за любыя падарункі. Гэтае выслоўе ці не найбольш поўна раскрывае сэнс таго, як трэба выхоўваць сваіх дзяцей. Не толькі ўласным прыкладам і жыццёвым вопытам, а проста бавячы з імі час, ведаючы іх патрэбы, жаданні, настрой. Свядомыя бацькі, як цяпер кажуць, разумеюць гэта, а найбольш актыўныя стараюцца данесці да іншых. Як, напрыклад, члены арганізацыі «Савет бацькаў». Яе ўдзельнікі — таты, якія праз уласныя думкі, погляды, а недзе і памылкі прыйшлі да высновы, што бацька неабходны ў жыцці дзіцяці заўжды і ў розных іпастасях. Паразважаць над гэтым бацькі сабраліся за круглым сталом.


Фота мае ілюстрацыйны характар. Аўтар: Анатоль Кляшчук.

Па формуле 1 + 1 = 11

Таварыства «Савет бацькаў» зарэгістравана гэтым летам і налічвае каля 25 чалавек. Дагэтуль яго актыўныя члены працавалі ў розных фарматах. Старшыня праўлення грамадскай арганізацыі «Савет бацькаў» Аляксандр ВЯЛІЧКА па сумяшчальніцтве яшчэ і дырэктар сацыяльна-асветніцкай установы «Бацькоўства». Кірыл БУДКЕВІЧ, псіхолаг, член праўлення «Савета бацькаў», яшчэ і заснавальнік сямейнага цэнтра «Тата можа». Каб далучыцца да арганізацыі, трэба быць татам або хацець стаць ім, запэўніваюць удзельнікі савета.

Увогуле ў Беларусі не так шмат бацькоўскіх арганізацый. У большай ступені гэта ўсё адно праекты, абмежаваныя ў часе, лічаць удзельнікі арганізацыі. Таму і вырашылі аб'яднаць намаганні на агульнай платформе бацькоўства, выступаючы за сям'ю і дзяцей і не супраць кагосьці.

— У бацькі існуюць як мінімум чатыры галоўныя кампетэнцыі: забеспячэнне бяспекі, надзяленне ідэнтычнасцю, устанаўленне параметраў і крытэрыяў улады і ўмацаванне патэнцыялу. Таму ўцягнутасць бацькі ў жыццё дзіцяці вельмі важная для яго фізічнага росту і разумовага развіцця, — кажа Аляксандр Вялічка. — Пры гэтым яшчэ чатыры гады таму ў Беларусі індэкс уцягнутасці бацькі ў жыццё дзяцей складаў усяго чатыры працэнты. Гаворка ідзе пра актыўны час, які бацька праводзіць з малым. Гэтая сітуацыя стварае такое паняцце, як «сацыяльная безбацькоўшчына», калі тата дэ-юрэ ёсць, а дэ-факта — не. І ў нас яшчэ не самае горшае становішча, калі параўноўваць з іншымі краінамі. У той жа Малдове, напрыклад, індэкс каля 1,5 %, пры гэтым 60 % татаў і 40 % мам знаходзяцца за мяжой на заробках. У Рызе паказчык лепшы, чым у нас, можа, на 0,5 %.

Увогуле, чым далей на Усход, тым вышэйшы працэнт уцягнутасці бацькаў у выхаванне, аднак ён усё роўна не перавышае 15 %, як, напрыклад, у Казахстане. Прытым гэта не значыць, што па якасці ўцягнутасці гэты паказчык такі ж добры. «Там іншая парадыгма адносін: і насілле ў сям'і вышэйшае, і дзейнічае прынцып «б'е, значыць, любіць», — удакладняе старшыня.

Пераадолець бар'ер гэтых лічбаў, заахвоціць бацькаў да актыўных стасункаў з уласнымі дзецьмі і збіраецца ажыццявіць «Савет бацькаў».

— Мы распрацавалі стратэгію «О4». Гэта як цвёрдая формула кіслароду. Яна ўключае ў сябе «ответственное, осмысленное осознанное отцовство», — падкрэсліў Аляксандр Вялічка.

Як кажуць тут, аб'яднанне ў савет бацькаў працуе па формуле 1 + 1 = 11: намаганні далучаюцца адно да аднаго і множацца.

Калыханка, валейбол і шахматы

Свядомыя бацькі, удзельнікі арганізацыі ладзяць і плануюць мноства мерапрыемстваў. Яны праводзяць курсы бацькоўства, арганізуюць групы падтрымкі татаў, семінары, трэнінгі, круглыя сталы.

— Пасля яны падыходзяць і пытаюцца: а што далей? Многія проста пераасэнсоўваюць сваё стаўленне да сям'і і гатовы несці далей гэтыя памкненні, арганізоўваючы нешта сваё на базе школ, напрыклад. І ў нашага савета як арганізацыі цяпер больш шанцаў дапамагчы гэтым ініцыятывам развівацца, — кажа Аляксандр Вялічка. — У Лошыцы ёсць, напрыклад, закінуты сад, некалькі бацькаў хочуць гэтае месца акультурыць, і мы з радасцю дапаможам. Мы за любую ініцыятыву, скіраваную на сям'ю.

Сумесна з упраўленнем па ахове здароўя Мінгарвыканкама ў жаночых кансультацыях распачалі семінары для татаў і мам. «Як нарадзіць генія» — гэта курсы па выхаванні яшчэ да з'яўлення дзіцяці на свет, падчас якіх, напрыклад, на сустрэчы запрашаюць педагога па вакале, каб вучыць бацькоў калыханкам.

Забаўляльная праграма з конкурсаў ды канцэртаў сёлета, як мяркуецца, увасобіцца ў «Фестываль бацькоўства», які ўжо ўключылі ў план гарадскіх мерапрыемстваў да Дня таты, што святкуецца ў трэцюю нядзелю чэрвеня. Мерапрыемства, думаюць бацькі, працягнецца два дні — 20 і 21 чэрвеня — і будзе насычана музыкай, спортам і грамадскімі ініцыятывамі.

Пра спорт, дарэчы, тут не забываюцца — арганізуюць валейбольныя турніры. Летась у іх ўдзельнічалі 38 камандаў, з якіх больш за палову падлеткавыя. Замахваюцца і на шахматны біятлон, і на велапрагулкі.

— Спорт — адна з тых сфер, дзе мужчына-бацька можа стаць настаўнікам. Тая сфера, куды ён можа ўцягнуць дзяцей. Гэта вельмі збліжае, — ведае Аляксандр ПРУДНІКАЎ, лінгвіст, член праўлення «Савета бацькаў». — Два гады ўжо адбываюцца валейбольныя турніры для падлеткавых дваровых камандаў. У іх бяруць удзел і каманды бацькаў. Сёлета вырашылі распачаць таксама футбольны турнір у фармаце «восем на восем». Жараб'ёўка адбудзецца ў снежні, а з канца сакавіка пачнём гульні. Разлічваем на 32 каманды, ужо ёсць ахвотныя з Віцебскай і Гомельскай абласцей.

Актыўныя, адказныя, апантаныя - такія таты нам патрэбны! Фота Ірыны Сідарок.

Мужчына з вялікай літары «М»

Каб грамадства было здаровае, трэба свае амбіцыі адсоўваць убок. Пакуль дарослыя высвятляюць, ці добра яны ўплываюць на дзяцей і як гэта лепш рабіць, малыя проста вырастаюць з дапамогай сродкаў камунікацыі, лічыць Анатоль ШЫРВЕЛЬ, блогер, член праўлення «Савета бацькаў»:

— Калі дзіцячае выхаванне пусціць на самацёк, вырастае нешта, з чаго мы потым здзіўляемся: адкуль яно ўзялося? А праблема ў тым, што мы ў свой час ніяк не адрэагавалі. Выхаванне — гэта працэс, які адбудзецца з намі ці без нас. І мы выбіраем першы варыянт. 

Сучасныя бацькі апынуліся на задворках выхавання ўласных дзяцей. Яны або самі трапілі туды, або іх устаранілі ад выхавання матулі. А на долю бацькі застаецца роля здабытчыка грошай, мяркуе Кірыл Будкевіч:

— Уласным вопытам мы паказваем, што гэта не так. Што ўцягнуты ў стасункі з дзецьмі тата — гэта здорава, гэта эмацыянальная падтрымка і для яго, і для дзіцяці, і для мамы. Гэта залог сямейнага дабрабыту, бо калі бацька ўдзяляў час сям'і, тут ёсць і шчасце, і любоў, і здароўе — усё, што трэба для гарманічнага развіцця сям'і. Бацькоўства дапамагае максімальна раскрыцца мужчыну з вялікай літары «М» і стаць цэльнай асобай. Мы працуем над тым, каб такіх станавілася ўсё больш.

Быць бацькам не цяжка, упэўнены таты. Тры абдымкі ў дзень даюць малому зразумець, што сусвет ставіцца да яго прыхільна. Калі тата хоць паўгадзіны ў дзень праводзіць з дзіцем, гэта ўжо добра.

— На кожным этапе ўплыў бацькі на дзіця прыводзіць да пэўных наступстваў, ён увесь час патрэбны, — упэўнены Анатоль Шырвель, які ў свой час 28 сутак у месяц мог правесці ў камандзіроўках і практычна не бачыў, як раслі яго першыя дзеці. А іх у блогера шэсць, і цяпер ён ведае цану бацькоўскаму шчасцю.

Бацька можа знаходзіць час, каб удзяляць увагу дзіцяці, упэўнены і Аляксандр ПАТЛІС, спявак, які нядаўна з жонкай падлічыў, што на світанку бацькоўства яго не было дома гадоў пяць-шэсць.

— Я быў тады ў складзе групы «Новы Іерусалім», і мы шмат ездзілі на гастролі, камандзіроўкі цягнуліся па некалькі месяцаў. 180 дзён у год мяне не было дома, — успамінае спявак. — Калі з'явіўся Ляон, я вырашыў, што гастрольны графік не будзе цягнуцца больш за паўтара-два тыдні. Сыну неабходна больш увагі.

Аляксандр Патліс стараецца ў тым ліку браць хлопчыка, якому нядаўна споўнілася сем, з сабой:

— Каб ён прывыкаў да майго свету, уваходзіў у кола маіх сяброў, у мужчынскі свет. На падсвядомасці, упэўнены, гэта будзе ў яго адкладацца. А яшчэ мой сын чакае пятніцы, калі спіць у адным пакоі са мной, і гэта азначае, што можна да ночы глядзець мульцікі.

Пазваніце майму тату!

Закранулі і праблему стаўлення грамадства да шматдзетных сем'яў. У прыватнасці, аказанне падтрымкі, якая, на думку Анатоля Шырвеля, павінна быць адраснай і адпавядаць канкрэтным патрэбам і сітуацыі ў сям'і. Нельга кіравацца выключна прынцыпам «у цябе трое, значыць, неабходна дапамога».

— Тое, што сапраўды трэба шматдзетным, — больш здаровая рэакцыя грамадства. Вялікія сем'і не прэтэндуюць на чыесьці матэрыяльныя даброты, большасць самі ў стане справіцца з выхаваннем і ўтрыманнем сваіх дзяцей, — запэўнівае ён. — Самая добрая дзяржаўная падтрымка ў гэтым плане — працаваць над тым, каб таты і мамы маглі нармальна зарабляць. Здаровая эканоміка — самая класная падтрымка шматдзетных.

Савет бацькаў звярнуў увагу і на тое, што неабходна ўсім пазбаўляцца ад стэрэатыпу: маўляў, шматдзетная сям'я — гэта адразу дрэннае становішча і нястача. А яшчэ згадалі асабістае.

Заснавальнік і дырэктар школы польскай мовы Аляксандр Пруднікаў страціў бацьку, калі хлопцу споўнілася 15, але і да гэтага адносіны паміж імі былі не самыя лепшыя:

— Я не меў прыкладу добрага бацькоўства. І цяпер, калі на нешта негатыўна рэагую, разумею, што паводжу сябе, як мой тата. Бацька павінен ствараць у сям'і атмасферу бяспекі і ўпэўненасці. У сябе ў школе я адразу бачу па вучнях, хто з няпоўнай сям'і, бо адсутнасць бацькі адбіваецца на дзецях. Раней я прападаў на рабоце з 8 раніцы да 10 вечара, аднак калі мы з жонкай даведаліся, што ў нас будзе сын, зразумеў, што не буду бачыць яго пры такім рэжыме. І прыблізна з год таму перайшоў на іншы графік — працую толькі да 7 вечара. Сын заўжды прыходзіць абдымацца, калі я вяртаюся дадому. А калі затрымліваюся ў школе, жонка дасылае відэа, як малы падыходзіць да дзвярэй і грукае па іх, нібыта пытаючыся, дзе тата.

Напэўна, аднойчы настае час, калі табе самому становіцца прыкра, што цябе мала са сваімі дзецьмі, і ты пачынаеш мяняць сваё жыццё пад іх, разважае Анатоль Шырвель:

— Думаю, галоўны крытэрый паспяховасці цябе як бацькі — гэта калі дзеці нешта ўчынілі, але іх не пужае, што пра гэта даведаюцца мама і тата, якім паведамяць, выклічуць у школу. Калі дзіця, трапіўшы ў складаную сітуацыю, само скажа: пазваніце майму тату, ён дапаможа, — гэта і ёсць поўны давер і паразуменне.

Кранальныя гісторыі, простыя ўчынкі, шчырыя словы. І, здаецца, шчырае жаданне гэтых мужчын змяніць стаўленне да татаў і іх саміх, абапіраючыся на ўласныя памылкі. Расказаць мужчынам, як проста быць татам.

Галоўнае, каб гэта здарылася тады, калі дзіця яшчэ мае ў табе патрэбу.

Ірына СІДАРОК

Загаловак у газеце: Тата можа, тата ведае і тата хоча...

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Усё, што трэба ведаць пра змены ў Жыллёвым кодэксе

Усё, што трэба ведаць пра змены ў Жыллёвым кодэксе

Мы паспрабавалі адшукаць самыя вострыя вуглы новаўвядзенняў і ўявіць, як будзе працаваць гэты дакумент пачынаючы з 2020 года.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Як запрасіць чалавека, каб ён не прыйшоў, і знойдзены кашалёк.

Грамадства

Як пенсіянерка з Гомеля купіла набор каструль па цане патрыманай іншамаркі

Як пенсіянерка з Гомеля купіла набор каструль па цане патрыманай іншамаркі

Усё, як у казцы: прыгожая зала, музыка, пачастункі. Абаяльныя людзі распавядаюць аб правільным харчаванні і рэкламуюць свой тавар...

Грамадства

714 тысяч тон адходаў для перапрацоўкі сабралі летась беларусы

714 тысяч тон адходаў для перапрацоўкі сабралі летась беларусы

Гэта адходы шкла, паперы, пластыку, шын, батарэек, машыннага масла...