Верагодна, усё чалавечае жыццё — гэта памяць. Памяць ахутвае сабой усе пласты нашага існавання: ад нараджэння да самай старасці. І гэта не славесныя практыкаванні ў стылі Пруста. Памяць пражытага так ці інакш выдае ў нас істот рэфлексуючых, якія пастаянна змяняюцца. Але ёсць і іншы выгляд памяці — памяць пра тое, што мы не засталі. Яна выклікае ў нашых душах замяшанне і смутак, гонар і веру ў няўмольнасць прагрэсу чалавечага духу. Менавіта аб гэтым другім выглядзе памяці сёння пойдзе гаворка.
Кніга Таццяны Дамаронак «Жоўты дзьмухавец Перамогі» ўяўляе сабой зборнік дыдактычна афарбаваных замалёвак сучаснасці і нагадвае нам пра каштоўнасць таго Подзвігу, які здзейснілі нашы дзяды і прадзеды ў далёкія часы Вялікай
Айчыннай вайны. Гэта не ваенная, а мірная проза, якая апавядае пра бессэнсоўнасць і бязлітаснасць кровапраліцця, а таксама пра неабходнасць не забываць значэнне Перамогі. Можна толькі гадаць, якая з гэтых замалёвак мацней за ўсё зачэпіць чытача. Мы ж спынімся на зусім неваенным аповедзе «Бэз для мамы».
Сказаць, што ён кранальны — нічога не сказаць. Увесь дзіцячы ідэалізм прасочваецца скрозь старонкі просценькага аповеда. Гэта не даследаванне псіхалогіі юнай душы, а фіксацыя эмоцый яшчэ не вырасшага чалавека, які хоча падарыць не імгненне, а свята, якое доўжыцца многія гады, самаму роднаму чалавеку на свеце — маме. Несумненна, тут мноства кранальных душу вобразаў — і дзядуля, які згадвае сваю маладосць, трымаючы пацёрты стары барабан, і прабабуля, якая знаёміць сваю любімую «дзетачку» з патрэсканым куфарам. Варта нагадаць гісторыю кахання, якая ўзнікла з павагі да зніклага сабакі. Шмат цеплыні гарыць у юным сэрцы, якое б’ецца мацней, калі ўспамінае родную маму. Вядома, тут ёсць шмат дзіўных, нават фантастычных вобразаў, але «Бэз для мамы», мабыць, падорыць вам самыя незабыўныя ўражанні, самыя далікатныя радасці. Такія вы, хутчэй за ўсё, адчувалі ў дзяцінстве, калі знаходзіліся ў пошуках «правільнага» падарунка. Або ў момант, калі стваралі незвычайны прэзент, які так і хацелася зрабіць ідэальным, але няўмелыя рукі, імкнучыся да дасканаласці, нярэдка толькі псавалі твор мастацтва.
Тэма любові да Радзімы здаецца лейтматывам «Дзьмухаўца...». Часам узнікае адчуванне, што гаворка ідзе толькі аб пасляваенным абнаўленні краіны, але ў кнізе дастаткова вобразаў, якія будуць тычыцца ў тым ліку і развіцця Беларусі ў XXI стагоддзі. Гэтая кніга пра сучаснасць, якая не адмаўляе подзвіг нашых прадзедаў. Падобны сімбіёз дазваляе нам паглядзець на жыццё з двух ракурсаў — гістарычнага і бытавога. Так у раздзеле пра Мінскае гета чуецца сумны голас мінулага, а ў аповедзе пра вежы вакзала можна заўважыць сучасныя рэмінісцэнцыі: будынкі не толькі памятаюць сваю гісторыю, але і «жывуць» у кантэксце новай эпохі з яе захапленнямі і інтарэсамі.
Будзем спадзявацца, што кніга Таццяны Дамаронак пакіне ў душах дзяцей глыбокі след, які дазволіць ім на працягу ўсяго жыццёвага шляху памятаць і жыць сумленна і справядліва, як вучылі нашы дзяды і прадзеды.
Міхаіл ДАНІЛКОВІЧ
