Cустрэчы пісьменнікаў і чытачоў заўсёды натхняюць! Калі ж да творцаў далучаюцца навукоўцы, педагогі і прадстаўнікі кніжнага гандлю, абмеркаванне сучаснага літаратурнага працэсу яшчэ больш спрыяе з’яўленню цікавых ідэй і канструктыўных творчых стратэгій. Такой адметнай сустрэчай стаў адкрыты круглы стол «Сучасная літаратурная казка: суадносіны традыцый фальклору і літаратуры», які адбыўся ў Інстытуце літаратуразнаўства імя Я. Купалы НАН Беларусі.
Жыццярадасны, усмешлівы, вясёлы, з жартамі і пажаданнямі — такі пісьменнік Алесь Камароўскі, які загадвае фірменныя загадкі, рыфмуе з ходу, цытуе з імпэтам на памяць Якуба Коласа, Петруся Броўку і іншых майстроў пяра, натхняецца казкамі і ведае «плытагонныя» словы. А ўся справа ў яго непаўторнай малой радзіме — вёсцы Мікалаеўшчына Стаўбцоўскага раёна, якая выпусціла ў свет шматлікіх выдатных творцаў, сярод якіх і Якуб Колас. Класік садзейнічаў будаваць Мікалаеўшчынскую школу, у якой вучыўся Алесь Камароўскі. Але ўрэшце вучні самі становяцца настаўнікамі, зведаўшы смак і горыч жыцця і адлюстраваўшы гэта ў сваіх творах. Дбайны нашчадак Коласа, Алесь Камароўскі працягвае слоўныя традыцыі, праслаўляючы родную Мікалаеўшчыну і сеючы зярняты літаратурных дасягненняў Беларусі. Чым растлумачыць пладавітасць гэтай зямлі і яе сыноў? Адказ — у гутарцы з Алесем Камароўскім.
Вайна не проста адгукнулася ў лёсе Віктара Казько. Яна стала тым, што трапляе пад вызначэнне: не было б шчасця, ды шмат у чым няшчасце дапамагло. Нагадала, якое ў жыцці ўсё пераменлівае, і часам кепскія і непрыемныя сітуацыі прыводзяць да дабра. Хоць, вядома, куды лепей, каб такіх выпрабаванняў не было. Ды не ад яго гэта залежала. Молах вайны крануўся дзіцячага цельца, калі яму было тры гады. Ад выбуху фашысцкай бомбы загінула маці, сястрычка замерзла. З гэтага моманту і пачаліся для Віктара Казько самыя што ні на ёсць блуканні па пакутах.
Круглы стол «Як беларуская літаратура размаўляе з новым пакаленнем» з удзелам сучасных беларускіх пісьменнікаў Людмілы Рублеўскай, Віктара Шніпа і Вольгі Рацэвіч прайшоў на факультэце журналістыкі БДУ. Абмеркавалі тэндэнцыі беларускай і сусветнай літаратуры, паспрабавалі знайсці формулу «класікі» і спосаб пашырэння нацыянальнага пісьменства сярод моладзі.
Знаёмячыся з матэрыяламі гэтай рубрыкі, чытачы ўпэўніліся, як шмат беларускіх пісьменнікаў загінула, абараняючы Радзіму ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Але сярод іх былі і тыя, каго смерць напаткала толькі таму, што гітлераўцы люта ненавідзелі народ, да якога яны належалі. Сярод іх і паэтэса, празаік Сара Каган. Смерць напаткала яе ў мінскім гета ў 1941 годзе. Разам з ёю загінулі муж і малодшы сын. Не выжыў і старэйшы, які з’яўляўся студэнтам Ленінградскага горнага інстытута. Гэта трагедыя толькі адной сям’і. Тым больш страшна, што ў цяперашняй Германіі знаходзяцца нашчадкі нацыстаў, якія мараць, прыйшоўшы да ўлады, паўтарыць вынішчэнне іншых народаў. Каб не дапусціць гэтага, трэба пастаянна памятаць пра нявінных ахвяр фашызму. Сару Каган — і яе творы. На жаль, яе творчасць сённяшняму чытачу мала вядома, а яна была цікавай пісьменніцай, якая пісала на ідыш.
З нагоды 80-годдзя Перамогі Саюз пісьменнікаў Беларусі арганізаваў круглы стол «Вялікая Айчынная вайна ў творчасці сучасных беларускіх пісьменнікаў». У ім узялі ўдзел літаратары, творчасць якіх непасрэдна звязана з гэтай тэмай.
Не сказаць, каб хто з беларускіх пісьменнікаў сустракаўся з вядомым рускім пісьменнікам Аляксандрам Купрыным, не менш знакамітым Леанідам Андрэевым, а тым больш з легендарнай рэвалюцыянеркай Аляксандрай Калантай. Ды, бадай, і тут спрацоўвае знакамітае выключэнне. Такі літаратар усё ж быў.
У Мемарыяльнай зале Дома літаратара адбыўся круглы стол на тэму «Публіцыстычны партрэт сучасніка: пошук новых форм і жанраў». Яго арганізатарамі выступілі Мінскае гарадское аддзяленне Саюза пісьменнікаў Беларусі, секцыя публіцыстыкі СПБ і газета «ЛіМ». Удзел у абмеркаванні прынялі журналісты і пісьменнікі, якія сёння актыўна выказваюцца ў СМІ і кнігах аб тым, што хвалюе.
У канцы снежня мінулага года ў «ЛіМе» быў апублікаваны артыкул «Мінск — Ніжні Ноўгарад — на сувязі», у якім абяцалі распавесці пра адзін з каштоўных экзэмпляраў «Вянка» Максіма Багдановіча, што захоўваўся ў сямейным архіве Бараховічаў і на пэўны час знік з поля зроку музейных супрацоўнікаў.
Мы сустрэліся з ім у апошні дзень мінулай зімы, 29 лютага 2024 года. Сумна й казаць такое: сустрэліся, каб назаўсёды развітацца. Даўно ўжо сталася звычкай ці нават традыцыяй: перад тым, як выправіцца веснаваць на родную Стаўбцоўшчыну, трэба абавязкова сустрэцца, пахадзіць каля Свіслачы ды пагаварыць пра жыццё-быццё, пра тое, што засталося за мяжой пражытага года. Гэтым разам сустрэліся ў яго, Міколы Маляўкі, дома.
Мы, снежаньскія, сумуем з-за таго, што зімы нашы страцілі сваю спрадвечную суровасць.
