Серыю кніг Мікалая Чаркашына, прысвечаную падзеям Вялікай Айчыннай вайны на тэрыторыі Заходняй Беларусі, завяршыў раман «Лес прастрэленых касак», што выйшаў сёлета ў Выдавецкім доме «Звязда». У аснове сюжэта — баявыя дзеянні 3-й арміі Заходняга фронту, лёсы военачальнікаў і мірных жыхароў, якія першымі сутыкнуліся са смяротным агнём вайны.
Гэтага паэта мне заўсёды хацелася больш спазнаць як чалавека, што значна спрасціла б успрыманне пабудаванага ім мастацкага свету, наведванне гэтай запаведнай тэрыторыі, а магчыма, і часовае пражыванне на ёй. Уладзімір Руль нарадзіўся на Шчучыншчыне, жыве ў Воранаўскім раёне. У свой час настаўнічаў. Цікавіцца гісторыяй, займаецца краязнаўствам. Чалавек ён даволі энергічны, вельмі непасрэдны, са сваім арыгінальным светапоглядам, адрозніваецца прынцыповым падыходам да жыцця, вылучаецца наяўнасцю цвёрдай грамадзянскай пазіцыі сапраўднага патрыёта Беларусі, рупліўца на ніве гісторыі і культуры. Менавіта пра такіх людзей і прынята казаць — «творчая асоба».
У сучаснай культуры — і літаратурнай, і тэатральнай, і кінематаграфічнай — кроку нельга ступіць без паняцця жанру! У ХХІ стагоддзі ён паступова становіцца чымсьці вызначальным для твора, чымсьці ўсёахопным і ўсёмагутным. Ён пераважае над аўтарам, дыктуе свае ўмовы крытыку... І таму дзіўна бачыць, як паняцце, з якога, па сутнасці, пачынаецца разгляд кожнага твора, часта ігнаруецца — як крытыкамі літаратурнымі, так і крытыкамі кінематографа, і блогерамі, і аглядальнікамі кніг/фільмаў, і нават чытачамі — у водгуках на твор.
Многія паэты вяртаюцца ў гады, дзе прайшло іх маленства. Рагнед Малахоўскі — не выключэнне. Хоць і нарадзіўся ён у пасёлку Сямчан Магаданскай вобласці (Расійская Федэрацыя), з трох гадоў жыў у Беларусі, у нарачанскім краі. Скончыў Нарацкую сярэднюю школу № 2. Галоўнае возера нашай краіны, вядома, не магло яго не вабіць. А паколькі любіў паэзію, сам узяўся пісаць творы, адзін з вершаў так і назваў — «Нарач». Не толькі пра хараство яе пісаў, а і пра тое, што ў гэтым узросце хвалюе. Калі ж табе толькі васямнаццаць, то, як у вядомай песні, павінны быць «в каждой строчке только точки». У яго ж усё было інакш:
У казачны той вечар я адзін
Шукаў сваё каханне між вятроў.
Аб гэтым будзіць вечны напамін
Шаптанне прыбярэжных чаратоў.
У выдавецтве «Беларусь» пабачыла свет новае выданне. Падзея, відаць, не самая галоўная для краіны і нават для Брэсцкага рэгіёна, адкуль родам аўтар. Але кніга, першая частка аповесці, напісаная ў жанры фэнтэзі, вельмі яркая і незвычайная. Яна — падзея і для аўтара, які пачынае свой творчы шлях, і ўвогуле для сучаснай дзіцячай літаратуры Беларусі. У чым жа адметнасць кнігі Наталіі Андрасюк «Незвычайныя прыгоды Гавара і Кундоса. Блакітны крышталь»?
Новая кніга — заўсёды эмоцыі. Розныя. Радасныя і кранальныя, агрэсіўныя і трагічныя, супярэчлівыя і ўзвышаныя. Існуюць пэўныя крытэрыі для выбару новай кнігі, на якія непасрэдны ўплыў мае ўсё што заўгодна, уключаючы настрой, лад жыцця або ўзрост. На мой погляд, кніга Валянціны Драбышэўскай «Любіна сукенка», што выйшла ў Выдавецкім доме «Звязда» і прапануецца чытачам сярэдняга і старэйшага школьнага ўзросту, не пакіне абыякавымі ні школьнікаў, ні дарослых. І хоць ваенная тэма ў беларускай літаратуры ўжо даўно не новая, але, на шчасце, нашы творцы і сёння не стамляюцца думаць і гаварыць пра ваеннае ліхалецце. І выказвацца па-свойму, нетрывіяльна, чулліва. Сведчанне таму — і невялікае апавяданне Валянціны Драбышэўскай.
Прыемна сустрэць чалавека, з якім даўно знаёмы. Асабліва калі ён табе падабаецца. З паэтамі адбываецца нешта падобнае. Вядома, сёння іх шмат і розных, аднак задавальненне атрымліваеш ад твораў далёка не ўсіх. Тут, як у каханні. І тая дзяўчына прыгожая, і гэтая. Толькі сэрца не падманеш.
Тое ж самае і ў літаратуры. У паэзіі для мяне адным з такіх чаканых знаёмцаў заўсёды з’яўляецца Анатоль Аўруцін. Таму і стараюся не прапускаць ніводную яго кнігу. Асабліва калі ў ёй змешчаны не толькі новыя творы, але і напісаныя раней.
Зборнік Валерыя Грышкаўца «Тварам на ўсход» выйшаў у 2024 годзе ў Пінскай рэгіянальнай друкарні. Аўтара прадстаўляць чытачам няма патрэбы — гэта ўжо яго дзясятая кніга. Нарадзіўся ў Пінску, дзе жыве і цяпер. Аўтар гімна горада, лаўрэат шматлікіх літаратурных прэмій Беларусі і Расіі, Нацыянальнай літаратурнай прэміі Беларусі (2020 г.).
З’яўленне новага буйнога рамана ў беларускай літаратуры — безумоўная культурная падзея. А калі аўтар твора — Маргарыта Латышкевіч, то якасць мастацкай навінкі гарантавана.
Пачатак каляндарнага года адзначаецца ў «Маладосці» першымі часткамі новага рамана Маргарыты Латышкевіч «Ваўкалакі».
Малая проза прадстаўлена апавяданнямі Настассі Марціновіч і Алеся Кажадуба. Аўтараў паэзіі ў нумары пераважная большасць: чытаем вершы Андрэя Дарожкіна, Наталлі Голубевай, Людмілы Воранавай, Анатоля Зэкава і Іны Фраловай. Перакладаў у часопісе няма, а вось традыцыйныя рубрыкі з мастацка-крытычнымі, навукова-папулярнымі і публіцыстычнымі матэрыяламі прысутнічаюць як ніколі шырока. «Асоба» ў напаўненні Адама Глобуса прысвячаецца постаці Уільяма Шэкспіра; у «Люстэрку лёсу» прамалёўвае «Штрыхі да партрэта Анатоля Дзеркача» Людміла Рублеўская; Алесь Карлюкевіч звяртаецца да літаратурных адкрыццяў Навагрудчыны ў межах «Літаратурнай карты Беларусі»; Мікола Трус на аснове багатых архіўных і музейных росшукаў падсвечвае біяграфію Алеся Пальчэўскага.
Ксенія Зарэцкая пагутарыла з Антонам Смаленскім. Мікалай Касцюкоў разважае пра стан сучаснага беларускага тэатра на прыкладзе пастановак сталічнага Тэатра юнага гледача. Звыклая ўжо рубрыка «Старонка родная» рэпрэзентавана імёнамі Кацярыны Назаравай і Святланы Тарасевіч. «Літаратурны свет» прапаноўвае два кніжныя агляды ад Андрэя Сідарэйкі і Міхася Слівы. Як і заўсёды, вас чакаюць міні-апытанкі «Мая першая публікацыя» і «Друкаванае выданне VS электронны носьбіт» з меркаваннямі аўтараў.
