Вы тут

Каштаны для гегемона


У цяперашні час планета ўвайшла ў «гарачую стадыю» пераўладкавання свету. Створаная пасля Другой сусветнай вайны сістэма стрымак і проціваг канчаткова разбурана. Сёння імкліва фарміруюцца новыя цэнтры сілы, Захад і ЗША паслядоўна губляюць свой уплыў, а ваенная моц становіцца іх галоўным палітычным аргументам. Яскравым прыкладам таму з’яўляюцца баявыя дзеянні на Украіне, у рамках якіх «заходні свет абараняе дэмакратыю ад аўтарытарызму».


За дужкамі застаецца тое, што ЗША і іх саюзнікі мэтанакіравана і загадзя рыхтаваліся да супрацьстаяння з Расіяй. Выпрацоўваліся палітычныя, эканамічныя, ваенныя і іншыя меры для знішчэння геапалітычнага канкурэнта. Яшчэ ў маі 2019 года ў аналітычным даследаванні карпарацыі RAND, выкананым па замове ўрада ЗША, пад назвай Extendіng Russіa. Competіng from advantageous ground («Расцягваючы Расію. Супрацьстаянне з выгадных пазіцый»), планавалася шляхам эскалацыі ўнутранага пратэснага патэнцыялу пазбавіць Расію саюзнікаў, стварыць уздоўж яе заходніх межаў «санітарны кардон» і ўключыць Беларусь у сферу ўплыву Захаду. За гэтым рушылі ўслед падзеі жніўня 2020 года, калі ў нашай краіне была зроблена спроба дзяржаўнага перавароту, а беларускі народ разглядаўся «цывілізаваным Захадам» не больш, чым сродак дасягнення ўласных мэт.

Беларусь выстаяла і абараніла ўласны суверэнітэт. Аднак вашынгтонскія ястрабы не прызвычаіліся адступаць, тым больш калі на коне ўласныя прэстыж і вельмі вялікія грошы. Невыпадкова чарговае даследаванне RAND 2021 года, выкананае па замове Вашынгтона, насіла сапраўды адыёзную назву: «Канкурыраваць з Расіяй па-вайсковаму. Наступствы звычайнага і ядзернага канфліктаў». Чарговы раз праявіліся тэарэтычныя канцэпцыі па «раскладанні саперніка знутры». Галоўным метадам уздзеяння абвяшчалася супрацьпастаўленне Расіі ўсім астатнім дзяржавам, рускага народа — усяму астатняму свету, а ўнутры краіны — нацкоўванне асобных груп насельніцтва паміж сабой. Важнае месца адводзілася пытанням падрыву эканомікі за кошт палітыкі ізаляцыі і санкцый, а таксама прамому ваеннаму супрацьстаянню «чужымі рукамі». Гэта павінна было прывесці да пагаршэння ўзроўню жыцця, абвастрэння ўнутрыпалітычнай сітуацыі, знясілення рэсурсаў і распаду Расіі. У гэтым сцэнарыі ў якасці ключавых элементаў разглядаліся НАТА і ЕС, а прыладай асноўнага ўдару павінна была стаць Украіна, пераўтвораная за перыяд з 2014 года ў неафашысцкі лагер.

Паводле ацэнак амерыканскіх аналітыкаў, комплекснае санкцыйнае ўздзеянне ў спалучэнні з рэальнымі баявымі дзеяннямі павінна прывесці да капітуляцыі Масквы і аднаўлення дамінавання ЗША. У якасці спадарожных вынікаў разглядалася: пераадоленне фінансавага і палітычнага крызісаў у Вашынгтоне і Лондане, кансалідацыя Еўропы і НАТА, рост абаронных выдаткаў і віток гонкі ўзбраенняў, пераразмеркаванне сусветных рэсурсаў і інтэнсіфікацыя працэсу глабалізацыі. Па сутнасці, размова ішла аб фарміраванні новай архітэктуры светаўладкавання з захаваннем заходняга лідарства.

Усведамляючы небяспеку падобнага развіцця абстаноўкі ў канцы 2021 года, Расія сфарміравала прапановы па забеспячэнні гарантый уласнай бяспекі з боку ЗША і НАТА. У прыватнасці, дэкларавалася неабходнасць юрыдычнага замацавання адмовы ад далейшага пашырэння альянсу на ўсход, ад далучэння да блока Украіны і ад стварэння ваенных баз у постсавецкіх краінах. Акрамя таго, прапаноўвалася не размяшчаць ударныя ўзбраенні НАТА каля граніц Расіі і адвесці сілы на пазіцыі 1997 года.

Тры этапы перагавораў, якія прайшлі ў студзені 2022 года, паказалі, што пазіцыя альянсу па пытанні пашырэння застаецца нязменнай, а Захад цалкам ігнаруе расійскія інтарэсы. На словах дэкларуючы прынцыпы міралюбнасці, Паўночнаатлантычны саюз даўно стаў інструментам аперыравання ЗША і ўсе яго памкненні звязаны з паслабленнем Расіі. Калектыўнае нашпігоўванне Украіны зброяй і ігнараванне Мінскіх пагадненняў, падтрымка прафашысцкай палітыкі Кіева і заахвочванне генацыду ўласнага народа на Данбасе, адмова ад замацавання гарантый бяспекі паслужылі прычынамі пачатку Расіяй спецыяльнай ваеннай аперацыі (СВА) у лютым 2022 года.

Да яе пачатку Захад знаходзіўся ў поўнай упэўненасці, што чарговы «вызваленчы паход» усебакова падрыхтаваны і забяспечаны, а аб’яднаны патэнцыял «цывілізаванага свету» шматкроць пераўзыходзіць магчымасці «адсталага Усходу». У гэтых умовах адзіны зыход — знішчэнне стратэгічнага саперніка (Расіі) чужымі рукамі на рэальным полі бою.

Вашынгтон быў абавязаны прадэманстраваць усяму свету, што Амерыка здольная жорстка караць тых, хто кідае ёй выклік, і тым самым аднавіць веру ў сваю магутнасць, падарваную ў ХХІ стагоддзі. У сувязі з гэтым паказальныя палажэнні «Часовых указанняў па стратэгіі нацыянальнай бяспекі» ад 3 сакавіка 2021 года адміністрацыі Д. Байдэна. У дакуменце адзначаецца: «Дасягненне знешнепалітычных мэт грунтуецца на ключавой стратэгічнай прапанове: Злучаныя Штаты павінны аднавіць свае непераходзячыя перавагі з тым, каб мы маглі адказваць на сённяшнія выклікі з пазіцыі сілы. Мы... адновім наша месца ў міжнародных інстытутах; узнімем нашы каштоўнасці ў сябе дома і выступім у абарону іх па ўсім свеце; мадэрнізуем наш ваенны патэнцыял... і ажывім неперасягнутую сетку альянсаў і партнёрстваў Амерыкі».

Гэтыя ўстаноўкі з’яўляюцца лейтматывам дзейнасці ЗША і няўхільна рэалізоўваюцца. Пры гэтым не ўлічваюцца аб’ектыўныя працэсы, якія адбываюцца ў свеце: сістэмны крызіс амерыканскай эканомікі, знясіленне рэсурсаў і паслабленне пазіцый долара ЗША як сусветнай рэзервовай валюты; дэградацыя заходняй «дэмакратыі» і эканамічнай мадэлі «грамадства спажывання»; змена балансу сіл і фарміраванне новых цэнтраў сілы.

Спробы ЗША вырашаць уласныя праблемы традыцыйным для іх спосабамі — доўгатэрміновым ваенным супрацьстаяннем, халоднай вайной, на новым тэхналагічным узроўні з элементамі буйнамаштабнага гібрыднага супрацьборства — сталі прычынамі ўкраінскіх падзей. У гэтых умовах ва ўсіх кутках планеты і ў беларускім грамадстве расце запыт на бяспеку. Мір становіцца галоўнай каштоўнасцю ў сучаснай палітычнай рэальнасці, а яго забеспячэнне — найважнейшай задачай дзяржавы.

Мікалай БУЗІН, старшыня Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў, прафесар

Выбар рэдакцыі

Культура

Стасся Корсак: «Заставайцеся індывідуальнымі»

Стасся Корсак: «Заставайцеся індывідуальнымі»

Юная артыстка, якая арганічна падае сябе ў розных вобразах і жанрах. 

Жыллё

Па якіх крытэрыях дамы ўваходзяць у праграму па капрамонце?

Па якіх крытэрыях дамы ўваходзяць у праграму па капрамонце?

Пра ўсе тонкасці правядзення капітальнага рамонту расказалі спецыялісты.