Вы тут

Як уберагчы дзяцей і падлеткаў ад гіпертаніі?


Артэрыяльная гіпертанія — праблема не толькі «дарослая», яна нярэдка ўзнікае у дзяцей і падлеткаў. Якія меры прафілактыкі неабходна выконваць, каб не дапусціць павышэння ціску ў юным узросце? Пра гэта мы гаворым з участковым урачом-педыятрам 3-й гарадской дзіцячай клінічнай паліклінікі Наталляй Кавалевіч.



 

— Наталля Міхайлаўна, як часта ў дзяцей і падлеткаў сустракаецца павышаны ціск? Чым ён небяспечны ў такім узросце?

— Адразу трэба адзначыць, што артэрыяльная гіпертэнзія — гэта ўстойлівае павышэнне артэрыяльнага ціску ў артэрыях вялікага круга кровазвароту. Яна сустракаецца прыкладна ў 10% школьнікаў і з узростам можа трансфармавацца ў ішэмічную і гіпертанічную хваробы, якія з’яўляюцца асноўнай прычынай інваліднасці і смяротнасці ў дарослых.

Аднаразова выяўленае павышэнне артэрыяльнага ціску ў падлетка ў далейшым можа заставацца павышаным у кожнага трэцяга і ў далейшым перайсці ў гіпертанічную хваробу.

— Якім павінен быць ціск падлетка ў норме? Што трэба ведаць, каб правільна яго вымяраць?

— У норме артэрыяльны ціск у падлеткаў і дзяцей ранняга ўзросту — 120/80 мм рт. сл. Ён можа змяняцца ў той ці іншы бок на 10 мм рт. сл. нават у здаровага чалавека, можа змяншацца ў спакоі, падчас сну, а павышацца пры хваляванні і фізічнай нагрузцы, але гэтыя ўздзеянні толькі часова павялічваюць ціск і хутка вяртаюцца да зыходнага ўзроўню.

Вымярэнне ціску варта праводзіць у першай палове дня, не раней чым праз гадзіну пасля ўрока фізкультуры або кантрольных работ. Адбывацца гэта павінна ў камфортных умовах, пасля пяціхвіліннага адпачынку. Ціск мераюць у становішчы седзячы, пры размяшчэнні локцевай ямкі рукі на ўзроўні сэрца.

Для атрымання дакладных паказчыкаў важна выкарыстоўваць памер манжэткі з улікам узросту дзіцяці, што адпавядае прыкладна 2/3 даўжыні яго пляча. Паўторнае вымярэнне артэрыяльнага ціску праводзіцца не менш за тры разы з інтэрвалам тры хвіліны. Цягам гадзіны да вымярэння нельга ўжываць каву, моцную гарбату, не курыць.

— З-за чаго ў дзяцей і падлеткаў бывае павышаны ціск?

— Тут у развіцці артэрыяльнай гіпертэнзіі маюць значэнне вегетатыўная дысфункцыя, хранічнае псіхаэмацыянальнае напружанне, спадчынная схільнасць, г. зн. наяўнасць артэрыяльнай гіпертэнзіі ў бацькоў у маладым узросце.

У папярэджанні артэрыяльнай гіпертэнзіі павінны ўдзельнічаць не толькі самі дзеці і падлеткі, але і школа, і сям’я. Дзяцей неабходна вучыць здароваму ладу жыцця — гэтак жа, як іх вучаць чытаць і пісаць.

Вялікае значэнне маюць навучанне з дзяцінства культуры харчавання, папярэджанне ў сям’і шкодных звычак: ужыванне алкаголю, наркотыкаў, курэння, пераядання.

— Ці маецца ў дадзеным выпадку прамая сувязь паміж вагой дзіцяці і верагоднасцю павышанага ціску?

— Канешне. Таму харчаванне дзіцяці павінна быць збалансаванае па каларыйнасці і падтрымліваць ідэальную вагу.
Кожны падлетак павінен ведаць сваю фактычную вагу і параўнаць яе з ідэальнай, а яе кожны можа вызначыць у сябе самастойна па індэксе масы цела (ІМЦ) і разлічыць па формуле: вага ў кг падзяліць на рост у м2, г. зн. пры масе цела 70 кг і росце 170 см ІМЦ = 70:1,72 = 24,2. ІМЦ у норме складае 18,5 — 24,9 кг/м2; лішак масы цела — 25 — 29,9 кг/м2; атлусценне> 30 кг/м2; дэфіцыт масы цела пры ІМТ < 18 кг/м2.

Пры выяўленні лішняй вагі неабходна змяніць харчаванне:

1) павялічыць спажыванне садавіны і гародніны, прадуктаў, багатых на калій, магній, кальцый, а таксама рыбы і морапрадуктаў, абмежаваць жывёльныя тлушчы, прысмакі і мучныя прадукты, саленні і марынаваныя прадукты;

2) павялічыць фізічную актыўнасць: 3-4 разы на тыдзень плаваць па 40–60 хвілін, катацца на веласіпедзе або лыжах, хадзіць у сярэднім тэмпе;

3) паменшыць ужыванне солі да 2–5 грамаў у суткі, аддаць перавагу прадуктам з паменшаным утрыманнем солі, г. зн. садавіне, гародніне, крупам, малаку, свежай рыбе, мясу;

4) адмовіцца ад курэння і алкаголю. Для здаровых дарослых бяспечнай дозай алкаголю з’яўляецца ўжыванне 50-60 г гарэлкі ці 250 мл сухога віна або 500 мл піва, але не больш. Для іншых дарослых прыём нават такіх доз выклікае сэрцабіцце і ўздым артэрыяльнага ціску;

5) вядома, што канфліктная сітуацыя ў школе, на працы і дома, асабліва працяглая і цяжкавырашальная, спрыяе павышэнню артэрыяльнага ціску. 

У гэтай сітуацыі рэкамендуецца абмеркаваць яе з псіхолагам ці псіхатэрапеўтам, магчыма, змяніць сваё стаўленне да асяроддзя з улікам яго сапраўднай значнасці.

— Ці можна ў юным узросце вылечыць гіпертанію?

— Цалкам вылечыцца ад артэрыяльнай гіпертэнзіі, як, напрыклад, ад грыпу, складана, але з дапамогай змененага ладу жыцця і прыёму лекаў можна ўтрымліваць ціск на прымальным узроўні і пазбегнуць ускладненняў. Лячэнне артэрыяльнай гіпертэнзіі павінна быць рэгулярным і працяглым, нярэдка ўсё жыццё.

Алена КРАВЕЦ 

Выбар рэдакцыі

Жыллё

Аднапакаёвыя кватэры імкліва даражэюць

Аднапакаёвыя кватэры імкліва даражэюць

Прычына — даступныя крэдыты і ажыятажны попыт.

Культура

Чым сёлета будзе адметны фестываль песні і паэзіі ў Маладзечне?

Чым сёлета будзе адметны фестываль песні і паэзіі ў Маладзечне?

Арганізатары і ўдзельнікі свята запэўніваюць — знайсці сабе адпачынак па душы зможа кожны.

Экалогія

У Беларусі пабудуюць 30 рэгіянальных смеццеперапрацоўчых заводаў

У Беларусі пабудуюць 30 рэгіянальных смеццеперапрацоўчых заводаў

Агульная плошча звалак у Беларусі займае каля 4 тысяч гектараў.