Вы тут

На каго працуюць літоўскія ўлады?


На літоўскае войска спатрэбяцца дадатковыя асігнаванні ў памеры 0,7 працэнта валавога ўнутранага прадукту на працягу бліжэйшых шасці гадоў і 0,4 працэнта ВУП у наступныя гады. Аб гэтым аб’явіла прэм’ер-міністр краіны Інгрыда Шыманітэ прадстаўнікам палітычных партый, бізнес-асацыяцый і прафсаюзаў, перад якімі разгортвала варыянты патэнцыяльнага павелічэння фінансавання запытаў Мінабароны, паведаміў Baltnews. Пры гэтым раней кіраўнік Банка Літвы Гедымінас Шымкус назваў эканоміку краіны «змучанай». Паводле слоў Шыманітэ, «у дзяржавы няма нічога, акрамя грошай падаткаплацельшчыкаў і даўгоў, узятых ад іх імя». Вядома, усё гэта негатыўна адбіваецца на дабрабыце людзей, якія проста даведзены да адчаю. Дык на каго ж працуюць літоўскія ўлады?


Падатак на абарону

За апошнія тры гады ваенны бюджэт Літвы павялічыўся амаль удвая. Адчувальна ўзраслі выдаткі на набыццё ўзбраення і боепрыпасаў. Значная доля фінансавання прыпадае на развіццё ваеннай інфраструктуры — на працягу двух гадоў расходы ў гэтым кірунку ўзраслі ў 20 разоў, паведаміла БелТА. У маі мінулага года міністр абароны балтыйскай краіны Арвідас Анушаўскас заявіў, што выдаткі Літвы на вайсковыя патрэбы на працягу дзесяці найбліжэйшых гадоў складуць больш за 20 мільярдаў еўра. Па словах міністра, гэтыя грошы пойдуць на набыццё зброі, забеспячэнне асабовага складу арміі, а таксама эксплуатацыйныя выдаткі.

Ваенны бюджэт плануецца павышаць паступова. У мінулым годзе ён склаў 2,5 працэнта ВУП, у 2024-м на ваенныя патрэбы пойдуць рэкордныя асігнаванні ў памеры 2,75 працэнта ВУП, а ў 2025-м плануецца падняць планку да трох працэнтаў ВУП. Прычым улады Літвы хацелі б дасягнуць запаветных 3% з апярэджаннем графіка ўжо сёлета. На гэтым, у прыватнасці, настойваў прэзідэнт прыбалтыйскай краіны Гітанас Наўседа, які прапаноўваў ураду браць у доўг ад імя дзяржавы для фінансавання абароны. Дадатковыя сродкі неабходны перш за ўсё для фарміравання мотапяхотнай дывізіі і правядзення рэформы сістэмы прызыву на тэрміновую вайсковую службу.

Мяркуючы па апошніх заявах афіцыйных асоб, літоўскі ўрад мае намер спагнаць неабходныя сродкі ўнутры краіны, не звяртаючыся да крэдытных запазычанняў. З гэтай мэтай улады анансавалі шырокую нараду з прадстаўнікамі палітычных партый, вайскоўцаў, прафсаюзаў, прадпрымальніцкіх колаў, грамадскіх і няўрадавых арганізацый.

Адным з варыянтаў папаўнення казны можа стаць падатак на абарону. Пра тое, што ўлады разглядаюць магчымасць увядзення такога падатку, заявіў Наўседа. «Гаварыць аб падатку на абарону як рэальным факце можна недзе ў 2025 годзе», — адзначаў літоўскі прэзідэнт. У выпадку, калі такі падатак усё ж не будзе ўхвалены, ураду давядзецца ўрэзаць выдаткі, якія накіроўваюцца на іншыя мэты. Раней літоўскія ўлады ўжо ўвялі ў краіне так званы ўзнос салідарнасці на патрэбы абароны. Гэты ўзнос павінны плаціць камерцыйныя банкі. Літоўскія банкіры чакана абурыліся і нават звярнуліся ў Еўракамісію з просьбай даць ацэнку сітуацыі з прымусовым унёскам. Тым не менш на працягу мінулага года камерцыйным банкам усё ж прыйшлося пералічыць дзяржаве ў агульнай складанасці каля 160 мільёнаў еўра.

На кручку ў Вашынгтона

У вайсковай сферы літоўскія ўлады традыцыйна спадзяюцца на сваіх амерыканскіх саюзнікаў. Летась у кастрычніку Вільнюс і Вашынгтон падпісалі пагадненне аб забеспячэнні бяспекі паставак ваенных тавараў і паслуг. «ЗША з’яўляюцца для нас адным з асноўных партнёраў па набыцці ўзбраення. Падпісанае пагадненне дазволіць Літве заставацца для амерыканскага ўрада ў прыярытэтным становішчы пры вырашэнні пытанняў продажу зброі і ваеннага абсталявання», — паведаміла намеснік міністра абароны Літвы Грэта Тучкутэ.

У снежні Вільнюс і Вашынгтон падпісалі план двухбаковага супрацоўніцтва ў вайсковай сферы да 2028 года. Дакумент вызначае асноўныя кірункі супрацоўніцтва, на якіх міністэрствы абароны дзвюх краін будуць сканцэнтраваны ў бліжэйшыя гады. Напрыклад, узмацненне мер так званага стрымлівання ў Балтыйскім рэгіёне, забеспячэнне ваеннай прысутнасці ЗША ў рэгіёне, падтрымка Штатамі ва ўмацаванні і развіцці абараназдольнасці Літвы, закупка амерыканскага ваеннага абсталявання, супрацоўніцтва ў абароннай прамысловасці, правядзенне сумесных вучэнняў і трэніровак.

Галоўным пастаўшчыком узбраення для Літвы, а таксама і галоўным выгадаатрымальнікам з’яўляецца амерыканскі ваенна-прамысловы комплекс, адзначае БелТА. Цяпер рэалізуецца каля 60 праектаў па закупцы Літвой амерыканскага ўзбраення, у тым ліку браніраваных усюдыходаў JLTV, супрацьтанкавых сістэм Javelіn і рэактыўных сістэм залпавага агню HІMARS. Разам з набыццём ваеннай тэхнікі Вільнюс актыўна закупляе боепрыпасы. На стварэнне неабходных запасаў на працягу найбліжэйшых дзесяці гадоў з бюджэту краіны будзе вылучана больш за тры мільярды еўра. Паводле даных Мінабароны Літвы, за апошнія тры гады асігнаванні на набыццё боепрыпасаў павялічыліся ўтрая.

Як адзначыў дырэктар па абароннай палітыцы Мінабароны Літвы Вайдотас Урбяліс, Вільнюс і Вашынгтон нарошчваюць ваеннае супрацоўніцтва. Ён нагадаў, што ў літоўскім Пабрадзе на аснове бесперапыннай ратацыі знаходзіцца батальён войска ЗША. У яго складзе — больш за 500 вайскоўцаў, танкі M1A2 Abrams, баявыя машыны пяхоты Bradley, бронетранспарцёры M1068A3 і іншая тэхніка. Згодна з дзейным планам, размяшчэнне падраздзялення распісана да канца 2025 года.

Запыты Бундэсвера

Аднак аднаго амерыканскага батальёна Вільні недастаткова. Кіраўнікі ваенных ведамстваў Літвы і Германіі зацвердзілі план па размяшчэнні на літоўскай тэрыторыі брыгады Бундэсвера. Нямецкая брыгада ў поўным складзе будзе размешчаная да 2027 года. У яе склад увойдуць 4,8 тысячы вайскоўцаў і 200 чалавек персаналу. У Вільнюсе гэтае рашэнне назвалі гістарычным.

Тым часам у Літве падлічваюць сумы, неабходныя для стварэння ваеннай і грамадзянскай інфраструктуры пад брыгаду Бундэсвера.

Нямецкія вайскоўцы будуць служыць у Руднінкаі і Рукле, пры гэтым частка з іх будзе пражываць у Вільнюсе і Каўнасе, дадаткова будуць створаны лагістычныя пункты ў іншых частках Літвы. «Бундэсвер ніколі раней не размяшчаў на пастаяннай аснове па-за межамі ФРГ столькі ваенных. Але ж і ніколі не патрабаваў ад прымаючага боку такога поўнага забеспячэння, як ад Літвы. За час, які застаўся да 2027 года, спатрэбіцца абнавіць або стварыць з нуля як ваенную, так і грамадзянскую інфраструктуру з улікам патрабаванняў, выказаных Германіяй», — адзначае Baltnews.

Запыты прагучалі не абы-якія — асобныя закрытыя мястэчкі або нямецкія кварталы для кампактнага размяшчэння адзінокіх і сямейных, але не менш чым па 30 «квадратаў» на чалавека. Абавязковая ўмова — нямецкія крамы са звыклым наборам тавараў, рэстараны, кафэ, СПА-цэнтры, медыцынскія ўстановы, спартыўныя комплексы, адна ці дзве замежныя школы Бундэсвера, дзіцячыя садкі для нямецкамоўных дзяцей.

Лагістыка абмяркоўваецца асобным чынам. Напрыклад, нямецкі бок патрабуе большай колькасці авіярэйсаў у Германію і сучаснага мясцовага грамадскага пасажырскага транспарту паміж Вільнюсам і Руднінкаем, а таксама Каўнасам і Руклай. «Па вылучаных стандартах у Літве нават мільянеры не ўсюды жывуць. Яны наракаюць, што ўнтэр-афіцэр Бундэсвера будзе жыць рэспектабельней і на поўным забеспячэнні за кошт літоўскай дзяржавы. Можна сказаць, Берлін імкнецца стварыць у Літве не гарнізоны дыслакацыі баявога злучэння, а курорт, куды па прынцыпе ратацыі будуць прыбываць на адпачынак стомленыя ад Еўропы. Пры гэтым Германія ўсё атрымае дарма — такія ўмовы кабалы, гэта значыць здзелкі», — піша Baltnews.

«Работы па будаўніцтве інфраструктуры, вядома, запатрабуюць фінансавых рэсурсаў. Паколькі аб’ём работ крыху пашырыўся ў параўнанні з першапачатковымі планамі, нам абавязкова трэба будзе падумаць аб дадатковым фінансаванні і ўстойлівых крыніцах», — паведаміла прэсе літоўскі прэм’ер Шыманітэ.

Рэкордныя даўгі

За чый кошт мяркуюць рэалізаваць такія маштабныя планы, пытанне, напэўна, рытарычнае. Як адзначае rubaltіc. ru, літоўцы маюць рэзкі рост цэн на электраэнергію, паліва і прадукты харчавання. Так, напрыклад, да канца года малако ў Літве падаражэла на 23,9 працэнта, цэны на цукар, варэнне, мёд, шакалад і іншыя прысмакі ўзляцелі на 11 працэнтаў, хлеб — на 10,1 працэнта, мяса — на 10,5 працэнта, рыбу і морапрадукты — на 7,8 працэнта. Акрамя таго, чакаецца павелічэнне ўзроўню беспрацоўя, бо ва ўмовах эканамічнага спаду многія мясцовыя кампаніі скарачаюць персанал, а то і зусім спыняюць работу.

Як вынік летась у снежні 160 тысяч грамадзян Літвы і 38 тысяч прадпрыемстваў аказаліся абцяжараныя даўгамі, агульная сума якіх дасягнула 712 мільёнаў еўра, — рэкорд апошніх трох гадоў. І ў гэтай надзвычай складанай для насельніцтва сітуацыі літоўскі ўрад павышае падаткі і акцызы, заўважае rubaltіc. ru. Павялічваюцца, напрыклад, ПДВ для кавярняў і рэстаранаў, расцэнкі на паштовыя паслугі. Атрыманыя грошы пойдуць у першую чаргу вайскоўцам: Мінабароны запытвае 300–700 мільёнаў еўра ў год толькі для рэалізацыі «прыярытэтных сістэм».

Тым часам агульны аб’ём прамысловай вытворчасці ў Літве са студзеня па кастрычнік мінулага года зменшыўся ў параўнанні з аналагічным перыядам 2022-га на 5,5 працэнта. Скарачэнні назіраюцца ва ўсіх асноўных галінах, у тым ліку вытворчасці электроннай прадукцыі, электрычнага абсталявання, тэкстыльных вырабаў, хімікатаў і хімічнай прадукцыі. Транспартны сектар таксама ў заняпадзе. Грузаперавозкі на чыгунцы абваліліся амаль на 40 працэнтаў, прыбытак скараціўся ў 20 разоў. Стан спраў у марскім порце можна апісаць адным словам — жах, заўважае Baltnews. Гэтак жа ацэньваецца становішча ў сельскай гаспадарцы, на аўтатранспарце.

«Літва перманентна перажывае скарачэнне аб’ёмаў транзіту, прамысловай і сельскагаспадарчай вытворчасці, праводзіць палітыку зацягвання паясоў. Як справядліва адзначаюць расіяне і беларусы, суседка «ператвараецца ў бескарысны „апендыкс“ ЕС і НАТА», — заўважае Baltnews. Паўсюдны развал напрамую адбіваецца на людзях: 66 працэнтаў насельніцтва вымушаныя эканоміць, 37 працэнтаў назвалі мінулы год «годам скарачэння даходаў». А вось і лакмусавая паперка: 35 працэнтаў жыхароў Літвы імкнуцца трымаць зберажэнні «на чорны дзень» у наяўным выглядзе, а не на банкаўскіх рахунках. Гэта яскрава сведчыць аб татальным недаверы да стабільнасці фінансавай сістэмы дзяржавы, улады якой нахабна прапануюць простым літоўцам знішчальнікі на сняданак.

Даслоўна

«Цяперашняя сітуацыя ў адносінах з Літвой не адпавядае імкненням простых жыхароў гэтай краіны»

Аб гэтым заявіў Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка ў віншаваннні народу Літвы з нагоды нацыянальнага свята — Дня аднаўлення дзяржавы, паведамілі ў прэс-службе беларускага лідара.

«Беларусь заўсёды была зацікаўленая ў мірнай квітнеючай Літве. Мы разам наладжвалі эканамічныя і гуманітарныя сувязі, гандлявалі, прыязджалі адно да аднаго ў госці, стваралі сем’і. Літоўская Клайпеда традыцыйна з’яўлялася марской брамай для беларускага экспарту, — адзначаецца ў віншаванні. — Яшчэ некалькі гадоў таму ніхто не мог нават уявіць, што літоўскія палітыкі змогуць так бяздумна забараніць нам наведваць Літву, пабудаваць сцены з калючым дротам на агульнай мяжы, нацэліць на нас зброю і нават указваць, як нам жыць у сваёй краіне».

Кіраўнік дзяржавы звярнуў увагу, што міралюбівы беларускі народ адказаў на гэта працягам бязвізавага рэжыму для жыхароў Літвы, прапанаваў свае тавары, медыцынскія паслугі, электраэнергію, адчыніў дзверы санаторыяў, тэатраў, музеяў. «Упэўнены, што цяперашняя сітуацыя ў нашых адносінах не адпавядае імкненням простых літоўцаў», — падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт Беларусі пажадаў грамадзянам суседняй Літвы шчасця і развіцця, заснаванага на сапраўдных каштоўнасцях дабра, сумленнай працы, сямейнага дабрабыту і справядлівасці.

Пётр ДУНЬКО

Выбар рэдакцыі

Экалогія

Які інтарэс ў Беларусі ля Паўднёвага полюса

Які інтарэс ў Беларусі ля Паўднёвага полюса

Антарктыка, далёкая і блізкая.

Грамадства

Да купальнага сезона падрыхтуюць 459 пляжаў

Да купальнага сезона падрыхтуюць 459 пляжаў

Існуюць строгія патрабаванні да месцаў для купання.

Моладзь

Вераніка Цубікава: Натхняюся жаданнем дзяліцца

Вераніка Цубікава: Натхняюся жаданнем дзяліцца

Яе песні займаюць першыя радкі ў музычных чартах краіны, пастаянна гучаць на радыё і тэлебачанні.