Вы тут

Што Лукашэнка называе галоўным правам чалавека


У 2018 годзе беларускія кардыяхірургі ўпершыню ў СНД выканалі аперацыю Damus-Rastelli трохмесячнаму дзіцяці з сіндромам гіпаплазія левых аддзелаў сэрца. Агульная працягласць хірургічнага ўмяшання склала 14 гадзін. Сэрца малога спынялі на тры гадзіны. Годам пазней беларускія медыкі правялі карэкцыю прыроджанага парока сэрца: стэнозу клапана лёгачнай артэрыі дзіцяці вагой крыху больш за кілаграм. Гэты выпадак стаў першым такім у сусветнай дзіцячай кардыяхірургіі. А ў канцы 2021 года ў Беларусі паспяхова выканалі ўнікальную ўнутраўтробную аперацыю. На 25-26-й тыдні цяжарнасці ў плёну была дыягнаставана адкрытая спіннамазгавая грыжа і без дапамогі нейрахірургаў было не абысціся, паведамляе БелТА. 


Ахова мацярынства і дзяцінства даўно стала візітнай карткай беларускай аховы здароўя. Гэта складана ўявіць: урачы выходжваюць дзяцей вагой ад 500 грам. Прычым выжывальнасць дзяцей з экстрэмальна нізкай масай цела складае практычна 80 працэнтаў. Гэта адзін з найвышэйшых паказчыкаў у еўрапейскім рэгіёне. 

Як у Беларусі арганізавана ахова мацярынства і дзяцінства


У Беларусі вось ужо больш за 20 гадоў функцыянуе рознаўзроўневая сістэма аховы здароўя маці і дзіцяці. Першы ўзровень — гэта цэнтральныя раённыя бальніцы. Пацыенты тут без цяжкіх паталогій. Другі — міжраённыя і гарадскія клінікі, дзе ўжо ёсць невялікія аддзяленні рэанімацыі для нованароджаных. Трэці ўзровень — абласны. Тут магу прымаць жанчын з вельмі сур’ёзнымі паталогіямі і дзетак будуць выходжваць да акрылення. І чацвёрты, самы высокі тэхналагічны ўзровень аказання перынатальнай дапамогі, — гэта рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр «Маці і дзіця».

Ён быў створаны ў лістападзе 2004 года на базе Рэспубліканскай клінічнай бальніцы, навукова-даследчага інстытута аховы мацярынства і дзяцінства і Навукова-даследчага інстытута спадчынных і прыроджаных захворванняў. Іншымі словамі, у спадчыну «Маці і дзіця» атрымаў лепшыя напрацоўкі некалькіх пакаленняў таленавітых урачоў і вучоных. Рэканструкцыя будынкаў і аснашчэнне аддзяленняў вяліся ў рамках Дзяржаўнай інвестыцыйнай праграмы.

Наведваючы ў 2006 годзе навукова-практычны цэнтр, Аляксандр Лукашэнка падкрэсліваў: тут павінна быць самае сучаснае абсталяванне і тэхналогіі. «Няхай нават мы даражэй заплацім, але скупы плаціць двойчы», — адзначаў кіраўнік дзяржавы.

Акцэнт на прэнатальную дыягностыку ўжо тады даў свае вынікі. Паводле слоў Прэзідэнта, дзякуючы інтэнсіўнай рабоце Беларусі ўдалося выйсці на дзіцячую смяротнасць на ўзроўні вядучых дзяржаў свету.

Які ўзровень дзіцячай смяротнасці ў Беларусі


Але час ідзе і тэхналогіі таксама не стаяць на месцы. Два гады таму ў «Маці і дзіця» быў уведзены ў строй новы корпус клінічнага аддзела анестэзіялогіі, рэанімацыі і інтэнсіўнай тэрапіі нованароджаных. І гэта проста касмічныя тэхналогіі. Чаму касмічныя? А як інакш выходзіць дзіцё, якое нарадзілася нашмат раней тэрміна і вагай у паўкілаграма? Але тэхналогіі — гэта яшчэ далёка не ўсё. Без клапатлівых рук і добрых усмешак урачоў тут не абысціся.

«За год праз наша падраздзяленне праходзіць прыкладна 900 маленькіх пацыентаў. На сённяшні дзень гэта сапраўды падраздзяленне сусветнага, еўрапейскага ўзроўню. Тут канцэнтруюцца ўсе цяжкія жанчыны з цяжарнасцю і, адпаведна, у нас канцэнтруюцца ўсе цяжкія дзеткі ад гэтых жанчын. Таму запатрабаванасць аддзялення вельмі вялікая. У нас дзеткі часам могуць знаходзіцца даволі працяглы тэрмін — ад месяца і больш. Яны ў гэты час разлучаны з бацькамі, таму што знаходзяцца на сістэме штучнага жыццёзабеспячэння. Таму ласку, каханне, клопат дзеткі атрымліваюць ад медыцынскага персаналу», — адзначыла загадчыца клінічнага аддзела анестэзіялогіі. , рэанімацыі і інтэнсіўнай тэрапіі для нованароджаных дзяцей РНПЦ «Маці і дзіця» Аксана Свірская. 

Беларусь уваходзіць у лік краін з самай нізкай дзіцячай смяротнасцю, апярэджваючы не толькі партнёраў па СНД і еўрапейскіх суседзяў, але і многія развітыя дзяржавы свету, уключаючы ЗША, Вялікабрытанію, Данію. Калі ў 90-х гэты паказчык быў на ўзроўні 12-13 на адну тысячу народжаных жывымі, то ў апошнія гады лічбы значна ніжэйшыя — 2,4-2,6 на тысячу народжаных жывымі. Такім жа чынам і сітуацыя са смяротнасцю дзяцей да пяці гадоў. Міністр аховы здароўя Дзмітрый Піневіч аднойчы дакладна прымеціў: калі ў сям’і памірае дзіцё, бацькам няма розніцы, якія паказчыкі па краіне, для іх яны зараз заўсёды будуць стоадсоткавымі. Таму ўрачы змагаюцца за жыццё кожнага дзіцяці.

Мацярынская смяротнасць ад акушэрскіх прычын у Беларусі таксама адна з самых нізкіх у свеце. Міжнародныя місіі неаднаразова давалі высокую адзнаку падыходам беларускіх спецыялістаў і рэкамендавалі іх да ўкаранення ў іншых краінах.

«Сёння беларускія ўрачы выконваюць самыя высокатэхналагічныя аперацыі, у тым ліку тыя, якія з’яўляюцца вяршыняй у хірургіі. Літаральна ў мінулым месяцы нашы хірургі, можна сказаць, здзейснілі цуд — прааперавалі неданошанае дзіця на шосты дзень пасля яго нараджэння. Вага — крыху больш за кілаграм. На сэрцы нідзе ў свеце нічога падобнага яшчэ не рабілі, таму што для такой аперацыі немаўля павінна важыць, па-мойму, 2,5-3 кг Яшчэ прыклад: не так даўно жанчына, якая два месяцы знаходзілася пасля аварыі ў коме, нарадзіла здаровае дзіця. Урачы выратавалі і маці, і малога. Такія выпадкі ўваходзяць у гісторыю медыцыны», — заявіў Аляксандр Лукашэнка ў 2019 годзе.

Каму можна зрабіць бясплатнае ЭКА ў Беларусі

Задачы дэмаграфічнай палітыкі ў Беларусі застаюцца нязменнымі: стабілізаваць колькасць насельніцтва і стварыць умовы для наступнага росту. І тут хочацца закрануць яшчэ адну тэму — экстракарпаральнага апладнення. Гэта зусім не новы подых у лячэнні бясплоддзя. 10 лістапада 1977 года ў Англіі ў невялікай гарадской лабараторыі адбыўся цуд: аплодненая ў кубку Петры яйкаклетка была паспяхова перасаджана ў матку жанчыны. Праз 38 тыдняў нарадзілася Луіза Джой Браўн — першае «дзіця з прабіркі», як пасля сталі зваць дзяцей, зачатых такім спосабам.

У Беларусі ж рэпрадуктыўнымі тэхналогіямі пачалі займацца з 1994 года. За гэты час дзякуючы ЭКА на свет з’явілася каля 10 тысяч беларусаў. З часам дзяржава стала выдзяляць шлюбным парам ільготныя крэдыты на правядзенне ЭКА. А з 2021 года па ўказе Прэзідэнта кожная беларуская сям’я пры наяўнасці паказанняў мае магчымасць зрабіць адну спробу ЭКА бясплатна.

Гэтай праграмай скарысталіся каля чатырох тысяч шлюбных пар. Мамамі сталі 900 жанчын, яшчэ 500 — цяжарныя. Падобная практыка ёсць і ў іншых краінах. Сусветным лідарам тут з’яўляецца Данія — у краіне каля 10 працэнтаў усіх народжаных дзяцей з’яўляюцца на свет дзякуючы рэпрадуктыўным тэхналогіям. Праўда, гэтыя ўражальныя лічбы, напэўна, маскіруюць іншыя дэмаграфічныя праблемы, але не будзем пра іх сёння. Так ці інакш ЭКА — гэта шанс зацяжарыць і нарадзіць здаровага малога ў, здавалася б, бязвыхаднай сітуацыі.

«Лічыцца, што калі шлюбная пара на працягу года адкрытага палавога жыцця не зацяжарвае, то гэта з’яўляецца праблемай, якую неабходна вырашаць. На першым этапе праводзіцца абследаванне шлюбнай пары па бясплоддзі, гэта значыць высвятляюцца магчымыя прычыны не наступлення цяжарнасці. У залежнасці ад выяўленых прычын праводзіцца лячэнне «Як паказвае вопыт, прыблізна 30% шлюбных пар не дасягаюць цяжарнасці пры кансерватыўным лячэнні бясплоддзя. І менавіта гэтыя пары будуць мець патрэбу ў праграмах ЭКА. Сёлета наша аддзяленне ўжо выканала план, і праведзена больш за тысячу цыклаў ЭКА шлюбным парам на бюджэтнай аснове». Бачу вынікі сваёй работы і бачу гэтых дзяцей, якія нарадзіліся дзякуючы метадам дапаможных рэпрадуктыўных тэхналогій. Гэтыя дзеці адназначна шчаслівыя: яны вельмі доўгачаканыя, і сем’і, у якіх яны нарадзіліся, удзяляюць вялікую ўвагу выхаванню гэтых дзяцей, здароўю і іх будучыні», — расказала загадчыца аддзяленнем дапаможных рэпрадуктыўных тэхналогій РНПЦ «Маці і дзіця» Ірына Дусь.

Аднымі з першых удзельнікаў дзяржаўнай праграмы сталі Святлана і Аляксандр Адамовічы з гарадскога пасёлка Івянец у Мінскай вобласці. Дзіцячы смех у сваёй хаце яны спадзяваліся пачуць даўно. Але чакаць прыйшлося 10 гадоў…

— Усё пачалося ў 2012 годзе, калі мы пазнаёміліся. Ажаніўшыся, праз паўгода мы забілі трывогу, што не з’яўляюцца дзеткі, і звярнуліся ў адзін з медыцынскіх цэнтраў. Лячэнне не дало выніку. Мы пайшлі ў іншы медыцынскі цэнтр і праз час нам сказалі, што можна падумаць аб ЭКА. З першага разу ў нас нічога не атрымалася. Мы страцілі надзею, пайшлі на другую спробу. Таксама не атрымалася. Мы ўжо былі моцна засмучаныя і задумаліся аб усынаўленні, — успамінае Святлана.

— Гэта ўжо ў 2020 годзе стала з’яўляцца інфармацыя, што рыхтуецца такая праграма: будзе бясплатная адна спроба. І мы самыя першыя ў абласны радзільны дом падалі заяву. Мы падумалі, што ў нас ёсць шанс і скарысталіся. Вынік, вы бачыце, з намі, — дадае Аляксандр.

Калі тэст на цяжарнасць нарэшце паказаў станоўчы вынік, Святлана вырашыла парадаваць мужа якім-небудзь незвычайным чынам. Яна паклала тэст у мяшочак да цацачнага бусла і раніцай уручыла Аляксандру.

— А я з раніцы не зразумеў, што за бусел. Што за бусел да мяне прыляцеў, што адбываецца, Света? А потым гляджу, а там тэст станоўчы. Значыць, усё добра, — гэтую гісторыю зараз успамінаюць з усмешкай.

Навошта Лукашэнка даручыў стварыць у Беларусі банк генетычнага матэрыялу


Канешне, ЭКА не вырашыць усіх дэмаграфічных праблем. Але трэба зрабіць усё, каб жанчына магла нарадзіць, падкрэслівае Аляксандр Лукашэнка. Адсюль і яго даручэнне медыкам: стварыць у краіне банк генетычнага матэрыялу для ЭКА.

«На злосць, нядаўна абмяркоўвалі гэтую праблему: кажуць, у нас няскончана гэтая сістэма. У нас няма банка. У нас гэта не развіта, давайце мы гэтым зоймемся прынцыпова. Зробім хаця б не горш, чым у Расіі. Гэта жанчыны мне казалі літаральна два-тры дні таму, выпадкова: што ў нас гэта значна адстае. Таму давайце гэта зробім і зробім вельмі хутка — у першым паўгоддзі наступнага года. Прымем усе рашэнні, каб было не горш, чым у самых развітых краінах. Калі мы пагадзіліся, што ЭКА быць (не важна, 800 чалавек звярнулася за ЭКА або два чалавекі), давайце развяжам гэта пытанне. Зробім усё, каб жанчына магла нарадзіць», — сказаў кіраўнік дзяржавы.

Усе, як і героі нашага матэрыялу, пасля заканчэння праграмы ЭКА могуць крыякансерваваць пакінутыя эмбрыёны. У «Маці і дзіця» яны ёсць у кожнай трэцяй пары, якой правялі спробу ЭКА з бюджэтным фінансаваннем. Урачы называюць гэта своеасаблівай падушкай бяспекі.

«У крыасховішчы ў сасудах Дьюара мы захоўваем эмбрыёны, яйкаклеткі і спермы для лячэння. Эмбрыёны ў асноўным шлюбных пар, якія раней праходзілі лячэнне, у якіх засталіся эмбрыёны добрай і выдатнай якасці. Яны ў нас захоўваюцца. Захоўваюцца яны могуць доўга — гадамі. Таксама мы маем донарскія яйкаклеткі і донарскую сперму. Калі шлюбнай пары паказана лячэнне з ужываннем донарскага біялагічнага матэрыялу, мы можам яго выкарыстоўваць», — растлумачыла Ірына Дусь.

Замест эпілогу

І яшчэ адзін цікавы момант. Некалі еўрапейскія журналісты спыталі ў Аляксандра Лукашэнкі: а што з правамі чалавека ў Беларусі? Самае галоўнае права чалавека, заявіў тады Прэзідэнт, — гэта права на жыццё. І калі глядзець пад гэтым вуглом, Еўропе да Беларусі яшчэ далёка.

Крыху пазней кіраўнік дзяржавы разаўе сваю думку на саміце ААН па ўстойлівым развіцці ў Нью-Йорку: «За гады суверэннага існавання наша краіна з гонарам выканала тыя мэты тысячагоддзя, якія звязаны з ліквідацыяй голаду і галечы, дасягненнем стопрацэнтнай пісьменнасці насельніцтва, роўнасці мужчын і жанчын, сацыяльна-палітычнай стабільнасці, з недапушчэннем дыскрымінацыі па нацыянальных, рэлігійных прыкметах. У нас няма мацярынскай смяротнасці, дзіцячая смяротнасць — самая нізкая ў свеце. Менавіта гэта і ёсць дэмакратыя, а не тое, што спрабуюць насадзіць нам нашы заходнія настаўнікі».

Фота БелТА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Больш за 100 прадпрыемстваў прапанавалі вакансіі ў сталіцы

Больш за 100 прадпрыемстваў прапанавалі вакансіі ў сталіцы

А разам з імі навучанне, сацпакет і нават жыллё.

Эканоміка

Торф, сапрапель і мінеральная вада: якія перспектывы выкарыстання прыродных багаццяў нашай краіны?

Торф, сапрапель і мінеральная вада: якія перспектывы выкарыстання прыродных багаццяў нашай краіны?

Беларусь — адзін з сусветных лідараў у галіне здабычы і глыбокай перапрацоўкі торфу.

Грамадства

Адкрылася турыстычная выстава-кірмаш «Адпачынак-2024»

Адкрылася турыстычная выстава-кірмаш «Адпачынак-2024»

«Мы зацікаўлены, каб да нас прыязджалі».