Вы тут

Прапановы навукоўцаў для эфектыўнага рэсурсазберажэння


Пытаннямі энергазберажэння Беларусь займаецца ўжо 30 гадоў, на працягу якіх выкананы пяць дзяржаўных праграм па энергазберажэнні, а дзякуючы выкарыстанню сучасных навукова-тэхнічных распрацовак, абсталявання, матэрыялаў удалося выбудаваць уласную рэзультатыўную сістэму работы щ гэтым кірунку. Як вынік — энергаёмістасць валавога ўнутранага прадукту (ВУП) знізілася ў 4,4 раза, што ўдвая інтэнсіўней, чым у свеце. Як спрыяюць аптымальнаму выкарыстанню прыродных гаручых матэрыялаў мясцовыя і аднаўляльныя крыніцы энергіі? Што ўвогуле робіцца ў Беларусі для павышэння энергаэфектыўнасці? Расказалі спецыялісты.


Дапамагаюць прадпрыемствы, людзі і... паліва

Беларусі ёсць чым ганарыцца ў частцы эфектыўнага і рацыянальнага выкарыстання паліўна-энергететычных рэсурсаў, бо зроблена ўжо нямала. Уразлівае змяншэнне энергаёмістасці ВУП, у прыватнасці, тлумачыцца высокім спажываннем сучасных энергарэсурсаў. Сёння большасць вытворчасцяў у краіне мадэрнізавана, укаранёны энергазберагальныя тэхналогіі. Насельніцтва таксама актыўна цікавіцца пытаннямі эканоміі і павышэння энергаэфектыўнасці ў побыце. Набываючы ў краме нейкую электратэхніку, людзі звяртаюць увагу, колькі яна будзе спажываць таго ці іншага віду энергарэсурсаў. Гэтаму спрыяе ў тым ліку і інфармацыйна-адукацыйная акцыя «Беларусь — энергаэфектыўная краіна», колькасць удзельнікаў якой пастаянна павялічваецца, а асноўная мэта — прыцягнуць увагу грамадскасці да пытанняў эфектыўнага і рацыянальнага выкарыстання энергарэсурсаў. Да акцыі ўжо далучыліся амаль усе ўстановы адукацыі Беларусі, праведзена шмат дзён інфармавання ў працоўных калектывах. Зрабіць свой унёсак у справу павышэння энергаэфектыўнасці эканомікі краіны сёння можа кожны, запэўніў Віталь Крэцкі, намеснік старшыні Дзяржстандарту, дырэктар Дэпартамента па энергаэфектыўнасці:

— Толькі летась па 810 пазіцыях з 1335 нармаваных відаў прадукцыі ўдзельны расход паліва на іх выраб зніжаны (па некаторых пазіцыях аж да 55%). На Обальскім керамічным заводзе па вырабе цэглы, напрыклад, на 55%, а на прадпрыемстве «Нафтан» удзельны расход на вытворчасць сінтэтычных валокнаў зменшаны па электраэнергіі — на 12%, па цеплавой энергіі — на 3%.

У краіне шмат увагі ўдзяляецца ўцягванню ўласных энергарэсурсаў у паліўны баланс. Нягледзячы на ўвод другога энергаблока БелАЭС, за кошт выкарыстання мясцовых паліўна-энергетычных рэсурсаў (МПР) штогод замяшчаецца каля 3,1 млрд м3 прыроднага газу. З 10,5 тысячы ўсіх энергакрыніц у краіне больш за палову працуюць за кошт мясцовых энергарэсурсаў. Практычна кожная трэцяя гігакалорыя цеплавой энергіі, што вырабляецца ў краіне, атрымліваецца за кошт уласнага паліва, і гэта каштуе на 25–30% менш, чым выраб энергіі на газе, падкрэсліў дырэктар Дэпартамента:

— Сярэдні сабекошт цеплаэнергіі, якая вырабляецца на прыродным газе, — 118 рублёў за гігакалорыю, на мясцовым паліве — 90 рублёў. У 11 са 118 раёнаў Беларусі доля МПР у балансе раёна перавышае 90%. У Расонскім, Бешанковіцкім, Старадарожскім, Бярэзінскім, Чэрыкаўскім, Глускім раёнах маюць у паліўным балансе долю ўласных энергарэсурсаў больш за 71%.

Рацыянальнае выкарыстанне і змяншэнне спажывання

Пытанні, звязаныя з далейшымі шляхамі развіцця энергетыкі, з цягам часу ўсё больш абвастраюцца. З аднаго боку, рост насельніцтва і імкненне людзей да павышэння ўзроўню жыцця дыктуюць неабходнасць інтэнсіўна нарошчваць магутнасці, з другога — вычарпанне гаручых прыродных выкапняў патрабуе больш эканамічнага і рацыянальнага выкарыстання энергіі. Не менш сур’ёзная праблема — негатыўнае ўздзеянне паліўна-энергетычнага комплексу на стан наваколля, адзначыў Антон Брынь, дырэктар Інстытута энергетыкі НАН Беларусі:

— Міжнародная суполка выпрацавала шэраг прыярытэтаў новай энергетычнай палітыкі, арыентуючы далейшае развіццё энергетыкі адпаведна з умовамі ўстойлівага развіцця і аптымізацыі рэсурсазберажэння і энергаспажывання на падставе сучасных навукова-тэхнічных дасягненняў. Пры гэтым патрэбны разумны навуковы падыход. Нашы вучоныя цяпер займаюцца работамі, звязанымі з вырашэннем праблем у энергетычным сектары і накіраванымі на зніжэнне спажывання энергарэсурсаў. Першы: важны кірунак работы — распрацоўка рацыянальнай методыкі для аптымальнай інтэграцыі БелАЭС у энергасістэму. Другі — распрацоўка інтэлектуальнай сістэмы зарадкі электрамабіляў на аснове тэхналогіі Smart Grіd. Трэці — распрацоўка методыкі павышэння эфектыўнасці і надзейнасці электраэнергетычных сістэм, якія ўключаюць аб’екты генерацыі на базе аднаўляльных крыніц энергіі (АКЭ).

Нерацыянальны расход матэрыялаў і тэхналогій у вырабах, а таксама нерацыянальныя тэхналагічныя страты энергіі падчас вырабу і эксплуатацыі абсталявання — асноўныя крыніцы страт энергарэсурсаў, удакладніў навуковец. Ён дадаў, што энергетычнае абследаванне спецыялістамі інстытута энергетыкі дзевяці буйных прадпрыемстваў дазволіла распрацаваць пяцігадовыя праграмы па зніжэнні спажывання энергарэсурсаў у аб’ёме 172,475 тон умоўнага паліва (т. у. п.). Дзякуючы ўкараненню энергаэфектыўных мерапрыемстваў, за апошнія два гады сэканомлена 2070 т. у. п.

— На Бабруйскім заводзе біятэхналогій, напрыклад, праходзіць доўгатэрміновая праграма па выкарыстанні АКЭ і другасных цепларэсурсаў уласнай вытворчасці, — падзяліўся дырэктар інстытута. — У прыватнасці, укаранілі эфектыўныя тэхналогіі на ачышчальных збудаваннях з выкарыстаннем цеплавых АКЭ, што дазволіла павялічыць аб’ём стварэння біягазу ў анаэробных рэактарах і сэканоміць 480 т. у. п. Сёлета на прадпрыемстве ўвялі ў эксплуатацыю кацельную на біягазе, з дапамогай якой будзе эканоміцца 1750 т. у. п., або 1,23 млн рублёў штогод.


У палітыцы энергазберажэння прадпрыемстваў у найбліжэйшай будучыні будуць прыняты наступныя меры:

  • Укараненне аўтаматычных сістэм уліку і збору інфармацыі аб спажыванні энергарэсурсаў з наступнай апрацоўкай і перадачай іх у энергазабяспечвальныя арганізацыі.
  • Укараненне сучасных тэхналогій і абсталявання (напрыклад, запуск лініі тэрмадыфузіі і ўкараненне на базе інфрачырвоных выпраменьвальнікаў тэхналогій сушкі дэталяў на дзяржпрадпрыемстве «Конус»).
  • Павелічэнне выкарыстання другасных энергарэсурсаў і альтэрнатыўных крыніц энергіі (напрыклад, ачыстка вытворчых сцёкаў, выраб біягазу ў анаэробных рэактарах і яго спальванне, падагрэў хімачышчанай вады на дэфлегматарах спіртавых калон на базе Бабруйскага завода біятэхналогій).
  • Пераход на сучаснае энергаэфектыўнае святлодыёднае асвятленне, у тым ліку тое, што распрацавана дзяржпрадпрыемствам «Цэнтр святлодыёдных і оптаэлектронных тэхналогій НАН Беларусі».
  • Замена састарэлага і неэфектыўнага электрычнага абсталявання і прылад з электрапрывадам на сучасныя ўзоры.
  • Пашырэнне аб’ёмаў работ па тэрмарэнавацыі агараджальных канструкцый будынкаў і збудаванняў.
  • Комплексныя мерапрыемствы па зніжэнні спажывання цеплавой энергіі.

Ірына СІДАРОК

Фота аўтара

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Шалям засталося прыкласці зусім няшмат намаганняў, каб жаданая мэта была дасягнута.

Грамадства

Камандзір вядзе за сабой

Камандзір вядзе за сабой

Пяцікурснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Е. Полацкай быў удастоены ганаровага звання «Чалавек года Віцебшчыны — 2023».

Моладзь

Вераніка Цубікава: Натхняюся жаданнем дзяліцца

Вераніка Цубікава: Натхняюся жаданнем дзяліцца

Яе песні займаюць першыя радкі ў музычных чартах краіны, пастаянна гучаць на радыё і тэлебачанні.