Вы тут

«Так не павінна быць!», альбо Як урокі мінулага засцерагаюць ад памылак у будучыні


Беларускае кіно цяпер мае новую старонку, якая прысвечана гістарычнай драме «На другім беразе», што ўбачыла свет на кінастудыі «Беларусьфільм». Прэм’ера фільма адбылася ў сталіцы і ў кінатэатрах краіны 14 верасня, напярэдадні Дня народнага адзінства. Мы завіталі на паказ у Дом кіно, каб убачыць карціну, прасякнуцца атмасферай мінулага і паразважаць пра самае важнае.


— Я ўпэўнены, што фільм апраўдае ўсе чаканні нашых гледачоў, таму што тэма, закранутая ў ім, вельмі важная для кожнага. Маладыя людзі ўбачаць тое, што адбывалася ў мінулым з нашым народам і краінай. І трэба вучыцца сёння на тых памылках і берагчы сёння наш мір, — адзначыў генеральны дырэктар Нацыянальнай кінастудыі «Беларусьфільм» Юрый Аляксей. — Так, у фільме адлюстраваны падзеі мінулага, але яны актуальныя і цяпер, таму што ў розныя перыяды былі спробы раз’яднаць нашу краіну, але беларускі народ заўсёды аб’ядноўваўся і быў здольны адстаяць сваю радзіму.

Перад паказам прысутныя мелі магчымасць адразу ў холе дакрануцца да гісторыі: для гледачоў зладзілі выстаўку з экспанатамі рэквізіту, які быў выкарыстаны ў фільме. Зброя, вопратка, тэлефонны апарат адразу нібыта пераносяць у часы, калі жыццё і побыт выбудоўваліся па сваіх законах.

— Гістарычнае кіно не церпіць эксперыментаў, таму з самага пачатку мы дамовіліся з творчай групай, што ўвасабляем тую гісторыю, якая закладзена ў сцэнарыі. Як рэферэнс мы трымалі для сябе ў галаве такія шэдэўры савецкай кінакласікі, як «Цені знікаюць апоўдні», «Вечны покліч» і іншыя. І рабілі ўсё ад нас залежнае, каб распавесці праўдзіва гісторыю нашых герояў, — распавядае рэжысёр фільма Андрэй Хрулёў. — Спачатку быў сцэнарый, які доўга перараблялі, узгаднялі, а потым ужо распачаўся здымачны працэс. І на гэтым этапе пэўныя складанасці ўзнікалі якраз з пошукам пляцовак для здымак. Вядома, выдатна, што ў Беларусі ўсё пафарбавана, заасфальтавана, але ў нас дзеянні адбываліся ў 1925 годзе, і таму для кінавытворчага працэсу такія абставіны стварылі пэўныя складанасці. У пошуку лакацый, якія адпавядалі б таму часу, мы аб’ехалі амаль усю краіну. 

Няпростай была работа нашай групы ў халодныя ночы і начныя змены. Атмасферу мінулага імкнуліся перадаць таксама рэквізітам. Мастакі-пастаноўшчыкі і мастак па касцюмах вывучалі шмат архіўных дакументаў і фотаматэрыялаў: як людзі апраналіся, якім быў іх побыт. Нашы спецыялісты правялі ў гэтым кірунку каласальную працу, і нічога выпадковага ў нас няма. Спадзяюся, удалося дасягнуць сваёй мэты, і глядач адчуе тую эпоху на экране.

Атмасферай сапраўды пранікаешся з першых кадраў, аднак антураж усё ж адыходзіць на задні план. Бо пачынаецца гісторыя з эпізоду адстойвання мясцовым насельніцтвам царквы, якую польскія ўлады вырашылі ператварыць у склад. Супрацьстаянне, у ходзе якога аказваецца за крок ад смерці маці галоўнага героя, дазваляе адчуць адразу несправядлівасць, жорсткасць, прыгнёт, якія былі рэальнасцю для людзей у той перыяд.

— Праца над фільмам была вельмі цікавая, таму што нават напісанне сцэнарыя — гэта шматслойны працэс. Як правіла, ад першапачатковай задумы ў выніку мала што застаецца, і, магу адкрыць сакрэт, у нашым фільме адбылося тое самае. Спачатку ён і пачынаўся іначай, і праблематыку меў зусім іншую. А потым мы сядзелі неяк з аўтарам сцэнарыя Андрэем Крываручкам, накідвалі ідэі, і вось са з’яўленнем сцэны, дзе людзі абараняюць храм, стала ўсё на свае месцы. Здавалася б, адна дэталь, а яна стала найважнейшай і выбудавала логіку ўсёй карціны, — дзеліцца гісторык Вячаслаў Бандарэнка, які выступіў кансультантам кінастужкі. — Калі чытаеш гісторыю на паперы — гэта адно, а вось убачыць, як яна пражываецца акцёрамі на экране, — іншае. Упэўнены, гледачы змогуць пабачыць сапраўдны адрэзак жыцця нашых людзей. Яно было цікавым, месцамі страшным, але тым, якое прымушае чалавека адшукаць сябе сапраўднага і зразумець, кім ён з’яўляецца.

Бачыць чалавечую сутнасць дазваляе ў карціне кожны герой, незалежна ад таго, праяўляе ён сябе станоўча ці адмоўна. Але ж найбольш працягла і глыбока паказана менавіта трансфармацыя галоўнага героя Паўла Смоліча (Данііл Чуп). Гэта бачыш па яго паводзінах, учынках, нават думках, якія ён выказвае на працягу ўсяго фільма.

— Галоўны герой карціны спачатку займае абывацельскую пазіцыю ў адносінах да ўсяго, што адбываецца, а ўжо потым мы назіраем, як ён мяняецца. А ў складаныя часы нельга быць нейтральным, бо гэта здрада. Таму тут мы бачым праблему выбару і пераацэнку сваёй пазіцыі ў галоўнага героя, — дадае рэжысёр Андрэй Хрулёў. — У нас гісторыя пра людзей, але ў фармаце поўнага метра мы не маглі паказаць надта дэтальна жыццё таго часу. Мы толькі прыадкрылі заслону пэўнага перыяду. Можа, тое паспрыяе, каб абудзіць у моладзі інтарэс да вывучэння сваёй гісторыі. І, такім чынам, маладыя людзі, якія лёгка трапляюць пад уплыў розных міфаў, будуць абаронены ад памылак.

З іншага боку, што мы таксама бачым па кінастужцы: толькі памыляючыся, расчароўваючыся, чалавек набывае вопыт, расце як асоба і здольны нешта змяняць у сваім існаванні. Так, да прыкладу, адчуваецца сталенне і сябра галоўнага героя Юрэка (Андрэй Дудко). Спачатку наіўны закаханы хлопец, які гатовы на што заўгодна дзеля свайго пачуцця, а пасля чалавек, які ў імгненне страчвае ўсё: веру, глебу пад нагамі (калі сутыкаецца з падманам тых, каго хацеў лічыць самымі блізкімі) і пераўтвараецца ў адчайнага і рашучага персанажа.

Вельмі важную фразу ў карціне кажа бацюшка (Ігар Падлівальчаў), што чалавек жыве і бачыць сэнс свайго існавання толькі тады, калі ёсць вера і любоў. Страчваючы іх, мы ўжо ніколі не будзем ранейшымі. Але, на шчасце, праз іх набыццё наканавана змяняцца галоўнаму герою фільма. З абыякавага юнака Павел паступова становіцца адказным, мэтанакіраваным і адважным хлопцам.

— Я ўжыўся ў абставіны, у якіх існуе мой герой, дакладна разумеючы, якія ў яго ўзаемаадносіны з іншымі персанажамі, — дзеліцца акцёр Данііл Чуп. — Вядома, каб быць пераканаўчым у кадры, мне даводзілася рэпеціраваць і самому, і з рэжысёрам. Але, думаю, галоўнае, што ў нейкі момант я яму поўнасцю даверыўся і пасля атрымаў тое ж у адказ.

Так, ад гарманічнага ўзаемадзеяння кожнага чалавека ў творчай камандзе і залежыць агульны вынік. У фільме «На другім беразе» гэта адчуваецца ва ўсім. Як зняты агульныя і буйныя планы, прыродныя краявіды, дынаміка кожнай сцэны аператарам Вячаславам Дунаевым, як падкрэслены выразна і аздоблены музычна важныя эпізоды кампазітарам Аляксандрам Сухаравым, як адпрацавана кожная дэталь у інтэр’еры і ў вопратцы мастаком па касцюмах Людмілай Сакаловай, мастаком-пастаноўшчыкам Уладзімірам Раманоўскім, мастаком па рэквізіце Аляксеем Валынцом і вялікай колькасцю тых людзей, якія працавалі за кадрам.

— Гэта мой першы вопыт напісання музыкі да кіно. Працэс быў цікавы, і ўсё ўдалося здзейсніць на працягу двух тыдняў. Можа, таму, што я шмат пішу для мюзіклаў і буйной формы, — распавядае кампазітар Аляксандр Сухараў. — У кіно свой алгарытм стварэння музыкі, таму я вельмі ўдзячны за давер і дапамогу ў працы рэжысёру. У фільме перапляліся і дэтэктыў, і баявік, і драма, і каханне. Мне трэба было падкрэсліць эмоцыі герояў, моманты неспакою, любові і зрабіць гарманічна, таму прысутнічала хваляванне. Але, спадзяюся, змог дадаць карціне новых фарбаў.

Палітра падзей, характараў у карціне «На другім беразе» сапраўды багатая. Яе варта паглядзець і моладзі, і дарослым. Каб згадаць агульны боль перажытага нашымі продкамі, ацаніць іх гераізм у імкненні адстаяць сябе, свае правы і каштоўнасці, мову, культуру, веру. І яшчэ, каб зразумець, што ў моманты, калі амаль страчана апошняе, усведамляецца яго цана. Аднак, як сказаў у фінале галоўны герой, так не павінна быць…

Алена ДРАПКО

Фота дадзена кінастудыяй «Беларусьфільм»

Выбар рэдакцыі

Фінансы

Як банкі абараняюць ад махляроў грашовыя пераводы

Як банкі абараняюць ад махляроў грашовыя пераводы

За чатыры месяцы 2024 года раскрывальнасць цяжкіх кіберзлачынстваў у параўнанні з аналагічным перыядам мінулага года павысілася на 19%. 

Спорт

Настасся Касцючкова: Чалавек у калясцы не павінен быць зачынены ў чатырох сценах

Настасся Касцючкова: Чалавек у калясцы не павінен быць зачынены ў чатырох сценах

Фехтаваць наша гераіня ўмее трыма відамі зброі: шабляй, шпагай і рапірай. 

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Стральцам на гэтым тыдні не трэба пераацэньваць сваіх магчымасцяў.