Вы тут

Гісторыя сабачкі Соні ў Беларускім дзяржаўным тэатры лялек


Гэта той выпадак, калі спектакль з вызначанай узроставай катэгорыяй «3+», бацькам падабаецца не менш, чым дзецям. Можа, таму, што дапамагае ўспомніць маленства — тыя моманты спасціжэння свету, калі ён адкрываўся з нечаканага боку, прымушаючы рабіць высновы пра тое, што можа быць прыемна, што карысна, а што небяспечна. Калі мы вучыліся лепш разумець вонкавыя абставіны, сябе і іншых, шукаць сяброў. Спектакль нагадвае пра вядомы з тых самых часоў мультфільм «Разумны сабачка Соня» — больш за 30 гадоў прайшло, калі ён выйшаў. Многія яго гледачы ўжо сталі бабулямі і дзядулямі. І калі ў іх узнікае пытанне, чым здзівіць унукаў, то часта ідуць у ход вядомыя ды «правераныя» на ўласным прыкладзе творы ды кнігі — прыдуманы дзіцячым пісьменнікам Андрэем Усачовым расповед пра сабачку Соню якраз дарэчы. А цяпер ёсць выдатная падказка і бацькам, і бабулям з дзядулямі, як бавіць час з дзецьмі, каб і для малых карысна, і для сябе прыемна: ідзіце у Беларускі дзяржаўны тэатр лялек, бо там дзякуючы рэжысёру Яўгену Карнягу пасяліўся маленькі разумны сабачка. 


Сапраўды, маленькі-маленькі — лялька больш падобная на мяккую цацку, якую хочацца прыціснуць да сябе і гладзіць ды люляць. Такі маленькі персанаж можа лёгка згубіцца на сцэне... Ды каб гэта не была Соня — яна цяпер сапраўдная зорка тэатра! І калі б не артысты, якія дапамаглі ёй ажыць. У спектаклі два саставы, але на сцэне мы бачым усяго трох выканаўцаў, якія выконваюць безліч задач адначасова. У адным саставе Наталля Кот-Кузьма, напрыклад, увасабляе Соню. Але гэты персанаж настолькі складаны і шматгранны (калі карыстацца сур’ёзнымі словамі дарослых), таму, каб агучыць яе думкі, далучалася Ганна Гаспадарык, а яшчэ і Уладзіслаў Соладаў, які  пераўвасабляўся ў Івана Іванавіча, які ходзіць на працу і пакідае час ад часу Соню дома адну. Вось тут і пачыналася самае цікавае, каб па вяртанні гаспадар мог кожны раз здзіўляцца кемлівасці Соні, якая не сумавала ў кватэры шматпавярховіка — усе суседзі ведалі пра маленькую гарэзу! Людзі абмяркоўвалі новыя здарэнні з удзелам Соні — як тыя сабачнікі, што напачатку спектаклю выходзяць на прагулянку са сваімі гадаванцамі, альбо тыя, хто аказвае паслугу па выгуле сабак. Гэта ж эпізоды, якія ўзялі з жыцця — і сабачак сапраўды можна пагладзіць, калі яны рухаюцца праз усю глядзельную залу! Малыя гледачы адразу пачынаюць усміхацца — далей, што б ні рабілася ў зале, яны ўключаны ў працэс. Сапраўды, спектакль уцягвае гледачоў інтэрактывамі і нават гульнямі з сабачкамі, якія перыядычна выбягаюць (вылятаюць, выкотваюцца) да глядацкіх шэрагаў. 

Сабак насамрэч акрамя Соні тут шмат. І ўсе такія розныя! Праз іх можна ацаніць абаяльнасць і разважлівасць маленькага дварнягу. У параўнанні з ім выхаваная такса падаецца жудаснай занудай — не выпадкова яна такая даўжэ-э-э-зная, што расцягваецца на ўвесь пад’езд, пакуль вучыць Соню правільнаму жыццю прыстойных сабак. У ім, напэўна, ёсць свае цікавасці, але гадаванец з 66-й кватэры хоча зразумець: што лепш — быць маленькім ці вялікім, каго баяцца іншыя сабакі, коткі і нават людзі? Пытанняў у яе шмат, і ўсе сур’ёзныя. Напрыклад: як вялікія сабакі ставяцца да таго, што на іх надзяваюць наморднік? Вялікі і злы бульдог Макс гэта нават тлумачыць не стаў, калі яго лапы цягнуцца ва ўсе ўваходы. То зразумела: маленькай істоце прасцей схавацца і стаць недасяжнай, а яшчэ з ёю лепш захочуць пагуляць. 

Ёсць тыя, хто шчыра захапляецца Соняй і тым, як яна выходзіць з найскладанейшых сітуацый, у якія трапляе праз сваю цікаўнасць. Дык а што? Хто супраць быць выхаваным? Толькі, каб рабіць нешта правільна, Соні трэба гэта асэнсаваць. Зразумець сутнасць, вывесці лагічную сувязь паміж прычынай і следствам, каб дзейнічаць выключна рацыянальна. Каб стаць самым лепшым сабакам у свеце, Соня вучыцца думаць, а калі пачынаеш думаць, то становішся больш разумным. Тады можаш на ўласным прыкладзе вучыць дзетак, якія глядзяць збоку. Яны нават удзельнічаюць у навучанні, калі разам гучна чытаюць словы. Альбо як у выпадку з электрычнай разеткай — калі зразумеў небяспеку, то не палезеш туды, дзе жыве злы ток. І прыручыць электрычнасць не атрымліваецца ні смачнымі костачкамі, ні цукеркамі. Альбо на роўным месцы можна ўчыніць для сябе неспадзяванку, пакаштаваўшы вострую гарчыцу, што нават вонкавае аблічча можа змяніцца. Дзеці адчуваюць небяспеку, і шчыра за Соню перажываюць: гамоняць, даюць парады і нават крычаць з месцаў. Усё гэта зусім не забаронена маленькім гледачам у гэтым тэатры! 

У Соні насамрэч шмат цікавых прыгод, як і шмат адметных персанажаў — лялечных і не толькі. Яны ўвасоблены на сцэне, якая з’яўляецца то кватэрай, то дваром, то бюро знаходак, то наогул бязмежнай прасторай, дзе малеча застаецца сам-насам з Месяцам і дазваляе сабе смелыя мары... Сачыць за выхаваннем Соні не складана яшчэ і таму, што павучальнасць тут без нудотнага маралізатарства, а два акты, на якія падзелена дзея, перабіваюцца музычнымі нумарамі ў розных стылях — ад рамантычнага блюзу да хіп-хопу, з якімі спраўляюцца тыя ж тры артысты. Гэта дадае руху пастаноўцы і стымулюе ўвагу. 

Розныя эпізоды спектаклю лёгка трансфармуюцца адзін у другі, за гэтым таксама цікава назіраць і захапляцца вынаходлівасцю стваральнікаў і яркасцю вобразаў. Дасягнуць пастаўленых задач рэжысёру дапамагае праца мастака-пастаноўшчыка Таццяны Нерсісян: Соня — вясёлы персанаж, хоць і разважлівы. Часам здаецца, нават схільны да філасафічнасці, бо працэс сталення гэтага вымагае так ці інакш, калі хочаш выхаваць добрага, прыстойнага і разумнага гадаванца і чалавека (дзеля гэтага ўсё задумана). Аўтарам інсцэніроўкі выступіў сам Яўген Карняг: рэжысёр складаных стыльных спектакляў для дарослых ужо другі раз (пасля «Прададзенага смеху») паказвае, што яго працы для дзяцей абсалютна адрозныя, але такія ж таленавітыя і разумныя, што насамрэч ацэняць гледачы розных узроставых катэгорый. Малыя ж у тэатр без дарослых не ходзяць, а ім так ці інакш прыйдзецца тлумачыць сваім нашчадкам, што добра, а што кепска ў гэтым свеце, дзе кожнага чакаюць свае выпрабаванні і прыгоды. Жыццё ідзе, дзеці растуць, іх трэба выхоўваць прыстойнымі людзьмі. Але справа яшчэ і ў тым, каб адчуваць прыгожае і таленавітае, развіваць чуллівасць і фантазію, вобразнае мысленне з самага маленства. Добрае мастацтва (і тэатр у прыватнасці) — бацькам у дапамогу. Яны ацанілі: першыя паказы прайшлі пры аншлагу. Таму пра квіткі на паказы ў новым сезоне варта паклапаціцца загадзя. 

Ларыса ЦІМОШЫК

Фота Ганны ШАРКО

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Для непаседаў і іх бацькоў

Для непаседаў і іх бацькоў

Пабывалі ў першай дзіцячай мультыбрэндавай краме «Світанак Непаседа» і даведаліся, што пачым.