Вы тут

Вольга Рацэвіч аб літаб’яднаннях і конкурсе «БрамаМар»


 «Чырвонка. Чырвоная змена» сустрэлася з галоўным рэдактарам літаратурнага часопіса «Маладосць», выданнем, старонкі якога сталі стартавай пляцоўкай для юных паэтаў і празаікаў. Мы паразмаўлялі з Вольгай Рацэвіч аб літаратурных аб'яднаннях, вядомым конкурсе «БрамаМар», а таксама даведаліся, што трэба зрабіць, каб убачыць свой твор на старонках часопіса.


— Вольга Станіславаўна, вы, як галоўны рэдактар часопіса «Маладосць», маеце непасрэднае дачыненне да творчасці маладых аўтараў. Распавядзіце, калі ласка, у чым адметнасць твораў сучасных аўтараў, якія толькі пачалі свой творчы шлях?

— Гэта рух у розных кірунках, і ён абсалютна натуральны, заканамерны. Маладым ва ўсе часы былі ўласцівыя пошук новых тэм і формаў, зварот да нераспаўсюджаных жанраў. Калі гаварыць пра паэзію, то адны аўтары ўсё больш адыходзяць ад класікі і выбіраюць свабодную форму верша; другія пішуць у так званай тэхніцы патоку свядомасці: без выкарыстання вялікіх літар і знакаў прыпынку. Трэція, наадварот (і адбываецца гэта значна радзей), звяртаюцца да цвёрдых формаў верша: санета, трыялета, лімерыка, запазычанага ў японцаў хайку.

Маладыя празаікі аддаюць перавагу апавяданню, радзей — аповесці. І ўжо зусім цяжка знайсці ў іх раман. Набірае моц жанр нон-фікшн. А як вынік самакапання і
самааналізу ўсё часцей узнікаюць рэфлексіі, імпрэсіі, мініяцюры, эсэ, заснаваныя на ўражанні ад той ці іншай з'явы, з уласцівымі ім лірызмам і псіхалагізмам.

— Наколькі маладыя аўтары, якія звяртаюцца ў часопіс, прагнуць эксперыментаў у літаратуры?

— Не так даўно ў рэдакцыю «Маладосці» даслала вершы студэнтка другога курса БДУ Яўгенія Касіловіч. Што здзівіла: яны напісаныя гекзаметрам — амаль забытым антычным метрам. Цікавы і даволі складаны выбар 20-гадовай дзяўчыны.

У лістападаўскім нумары ўпершыню ў «Маладосці» былі апублікаваныя творы пачынаючага паэта Алеся Гомана. У яго лірычных, часта сумных, нават у нечым фатальных вершах адчуваецца перайманне творчага стылю класіка беларускай літаратуры Максіма Багдановіча. Здаецца, нейкае падабенства ёсць нават у знешнасці. Вось такі ўзор для творчасці абраў юнак.

Здзіўляюць і тэмы. Напрыклад, апавяданне Андрэя Дзічэнкі «Чатыры кілаграмы бактэрый», у якім ён апісаў адзін дзень з жыцця патолагаанатама, адкуль мы і даведваемся, якая менавіта колькасць бактэрый месціцца ў чалавечым арганізме. Альбо назіранні за сабой паўмёртвым у аповедзе Івана Мелава «Апошні дзень». Пачуваешся ніякавата, калі чытаеш.

Маладыя стараюцца звярнуць на сябе ўвагу і запомніцца ў тым ліку праз кідкія назвы ды падзагалоўкі. Напрыклад, «Філасофская рыба» ў Вольгі Шпакоўскай, «Сіррэалізм пасярод бруталізму Мінска» ў Яны Нікіфаравай, «Тварожнае возера» ў Яны Цэглы. Абіраюць незвычайныя псеўданімы: Ліндо Рандзір, Ліна Мрагі. Міфалагічныя казкі, фантастычныя нарысы, дакументальна-мастацкія біяграфіі — усё гэта ёсць у «Маладосці».

— У вашай рубрыцы «Пераклады» студэнты, якія вывучаюць замежныя мовы, друкуюць свае пераклады. Якія мовы і аўтары найбольш папулярныя ў маладых перакладчыкаў?

— Гэта даўні праект часопіса «Маладосць» і Мінскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўніверсітэта, у рамках якога мы друкуем пераклады студэнтаў пад кіраўніцтвам вопытных выкладчыкаў. Гэта супрацоўніцтва даволі плённае і трывалае, развіваецца двума шляхамі. Праз гурток, у якім студэнты займаюцца перакладам мастацкіх твораў з англійскай мовы на беларускую пад кіраўніцтвам Марыны Васільеўны Макарыч. Таксама двойчы на год да нас на практыку прыходзяць студэнты-перакладчыкі з розных моў: кітайскай, італьянскай, іспанскай, нават арабскай. І ў першым, і ў другім выпадках студэнты атрымліваюць заданне зрабіць мастацкі пераклад твораў сусветнай літаратуры згодна са сваёй спецыялізацыяй. Найлепшыя пераклады мы публікуем.

У бягучым годзе былі апублікаваныя пераклады твораў Алана Мілна, Фрэдэрыка Джозэфа Марыета, Джэймса Джойса, Франчэска Даль Ангара, Італа Свева, Джэбрана Халіля Джэбрана.

— Літаратурны конкурс «БрамаМар» праводзіцца ўжо больш за дзесяць гадоў. Наколькі ён папулярны сярод літаратурнай моладзі і якім чынам раскрывае пісьменніцкі патэнцыял?

— Сапраўды, конкурс, які распачаўся 11 гадоў таму на факультэце журналістыкі, за гэтыя гады стаў яшчэ больш папулярным. Набіраў моц, павялічвалася колькасць як твораў маладых аўтараў, так і намінацый. Акрамя «Прозы», «Паэзіі», «Мастацкага перакладу» з'явіліся «Крытыка» і «Драматургія». Спачатку толькі студэнты маглі браць удзел, пазней запрасілі праявіць свае здольнасці і школьнікаў. Думаю, сакрэт папулярнасці «БрамыМар» у самой атмасферы. Акрамя работы журы з дасланымі творамі, гэта творчыя сустрэчы, культуралагічныя і мастацтвазнаўчыя дыскусіі, майстар-класы ад вядомых пісьменнікаў.

Для мяне асабіста апошні конкурсны год быў цікавы яшчэ і тым, што я ўваходзіла ў склад журы. Прызнаюся, мы — рэдактары, выдаўцы — заўсёды чакаем вынікаў літаратурных конкурсаў, бо гэта ў тым ліку дапамагае нам заўважаць здольную моладзь. Пасля абмяркоўваем, дзелімся думкамі.

— Увогуле, ці дастаткова конкурсаў і іншых пляцовак для маладых аўтараў, дзе яны могуць рэалізаваць сябе ў творчым плане?

— Лічу, што дастаткова, прычым розных узроўняў і маштабу: рэгіянальныя, рэспубліканскія, міжнародныя. Думаю, амаль усе чулі пра конкурс апавяданняў газеты «Звязда», конкурс маладых літаратараў «Першацвет» выдавецтва «Мастацкая літаратура». Звычайна да сваіх юбілеяў конкурсы праводзяць газеты і часопісы. Даволі часта іх аб'яўляюць Мінскае гарадское і абласныя аддзяленні Саюза пісьменнікаў Беларусі. З міжнародных — «Мост дружбы» і «Садружнасць дэбютаў». Толькі ўдзельнічай!

Але заканамерна, што з'яўляюцца і новыя. Вось і часопіс «Маладосць» аб'яўляе конкурс на найлепшы празаічны твор для юнакоў і моладзі. Узрост удзельнікаў неабмежаваны, а вось аб'ём тэксту не павінен перавышаць чатырох аўтарскіх аркушаў. Творы пераможцаў складуць зборнік апавяданняў, які пабачыць свет у выдавецтве «Мастацкая літаратура».

— На вашу думку, чаму цяпер літаратурныя аб'яднанні сярод моладзі не такія папулярныя, як у мінулыя часы? Ці ўвогуле маюць патрэбу маладыя людзі ў новым «Узвышшы», «Маладняку», або зараз мы жывём у эру індывідуалістаў?

— Многія нават не ведаюць, якая іх колькасць па ўсёй краіне. Літаб'яднанні, літстудыі, гурткі працуюць пры ўніверсітэтах, бібліятэках, цэнтрах культуры і гэтак далей. Іх кіраўнікі — апантаныя, нераўнадушныя людзі, улюбёныя ў літаратуру. Яны падштурхоўваюць, падказваюць, дапамагаюць маладым. Менавіта яны дасылаюць нам у рэдакцыю творы сваіх навучэнцаў і такім чынам спрыяюць адкрыццю новых імёнаў. «Роднае слова» ў Горках, «Натхненне» ў Магілёве, «Альтанка», «Парнас», «Клумба» ў Мінску і многія іншыя. Дапамагаюць талентам прабіцца ў літаратуру і выкладчыкі, настаўнікі, накіроўваючы творы сваіх аспірантаў, студэнтаў, вучняў нам.

— Многія маладыя аўтары на пачатку свайго творчага шляху натхняюцца творамі вядомых пісьменнікаў. Некаторыя бяруць за аснову фільмы або серыялы і, кіруючыся іх сусветамі і героямі, ствараюць фанфікі. Як маладому аўтару знайсці сваю індывідуальнасць?

— Трэба зразумець, што такія пошукі — гэта норма, а пасля трэба дзейнічаць! Па-першае, неабходна развіваць свой стыль, выпрацоўваць тое, што называецца творчай індывідуальнасцю пісьменніка. Немалаважна таксама знайсці свайго творчага настаўніка, які дапаможа разабрацца, у якім кірунку рухацца.

Па-другое, неабходна ўдзельнічаць у літаратурных конкурсах і дасылаць свае творы ў літаратурныя газеты і часопісы. Альбо проста паказаць іх настаўніку ці выкладчыку. Калі ў вас ёсць цікавая гісторыя, пішаце вершы — заявіце пра сябе! І ў вас з'явіцца магчымасць папрацаваць з рэдактарам, апублікавацца. Паверце, рэдактар ніколі не пераследуе мэту пагоршыць тэкст — толькі палепшыць.

На сустрэчах са студэнтамі, моладдзю я заўсёды раю ім як мага больш чытаць. Тлумачу: калі чытаеце, выкладаць думкі будзеце правільна, станеце больш пісьменнымі. Хадзіце ў бібліятэкі, выпісвайце газеты і часопісы, наведвайце творчыя імпрэзы! Толькі праз эксперыменты, пошукі свайго стылю, дзякуючы рабоце з рэдактарам і публікацыям можна набыць літаратурную вопытнасць.

Ірына АЛЯКСЕЕВА

Фота Лізаветы ГОЛАД 

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Шалям засталося прыкласці зусім няшмат намаганняў, каб жаданая мэта была дасягнута.

Грамадства

Камандзір вядзе за сабой

Камандзір вядзе за сабой

Пяцікурснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Е. Полацкай быў удастоены ганаровага звання «Чалавек года Віцебшчыны — 2023».

Моладзь

Вераніка Цубікава: Натхняюся жаданнем дзяліцца

Вераніка Цубікава: Натхняюся жаданнем дзяліцца

Яе песні займаюць першыя радкі ў музычных чартах краіны, пастаянна гучаць на радыё і тэлебачанні.