Вы тут

За парогам адэкватнасці. Чаму латвійскія ўлады з'ехалі з глузду?


Міністэрства ўнутраных спраў Латвіі звернецца да ўрада з заклікам прадоўжыць надзвычайнае становішча на граніцы з Беларуссю да 10 лістапада. Аб гэтым сведчаць падрыхтаваныя МУС папраўкі да нарматыўных актаў, паведаміла delfі.lv. Як вядома, латвійскі ўрад аб'явіў надзвычайнае становішча ў Лудзенскім, Краслаўскім, Аўгшдаўгаўскім краях, а таксама ў Даўгаўпілсе. Яно было абвешчана летась 11 жніўня і з тых часоў некалькі разоў падаўжалася, апошні раз — да 10 жніўня гэтага года. У латвійскім МУС адзначылі, што Польшча завяршыла ўзвядзенне пастаяннай загароды на граніцы з Беларуссю, а на літоўска-беларускай граніцы ўжо вядзецца такое будаўніцтва. У найбліжэйшы час свой «плот» мяркуе пачаць узводзіць і Латвія. Відавочна, што афіцыйная Рыга ўсяляк падагравае беларусафобію і ў сваім вар'яцкім імкненні страціла адэкватнасць. Чаму латвійскія ўлады з'ехалі з глузду?


Цэнзура і нацызм

Як вядома, раней Міністэрства замежных спраў Беларусі падрыхтавала чарговы даклад «Найбольш рэзанансныя выпадкі парушэння правоў чалавека ў асобных краінах свету — 2022». Сярод адпаведных прыкладаў — дзеянні латвійскіх улад. Як адзначыла беларускае МЗС, у Латвіі сілавымі метадамі прыгнятаецца права на свабоду выказвання думкі і права на свабоду сходаў. Улады гэтай краіны праводзяць мэтанакіраваную палітыку ўзмацнення цэнзуры і зачысткі інфармацыйнага поля, пазбаўляючы насельніцтва магчымасці атрымання інфармацыі з альтэрнатыўных крыніц. У прыватнасці, заблакіравана беларускае тэлебачанне і партал навін belta.by. Сацыяльныя сеткі і СМІ цэнзуруюцца, да іх карыстальнікаў і ўладальнікаў прымяняюць адміністрацыйныя і крымінальныя санкцыі. Грамадзяне і неграмадзяне Латвіі пазбаўленыя альтэрнатыўных крыніц інфармацыі — прадугледжаны штраф за прагляд забароненых СМІ ў памеры 700 еўра. Юрыдычныя асобы могуць быць аштрафаваныя на 14 тысяч еўра за распаўсюджванне праграмы перадач забароненых тэлеканалаў або іх трансляцыю.

У заявах з высокіх трыбун у апошні час усё часцей праяўляюцца рысы нацызму. Ненавісніцкія выказванні сталі нормай для палітычных дзеячаў Латвіі. Публічныя абразы і знявагі распальваюць розніцу і дыскрымінацыю ў грамадстве. З улікам забароны на святкаванне Дня Перамогі ў Латвіі нібыта для кантролю за парадкам у памятных месцах сёлета 8-9 мая была прыцягнута значная колькасць сілавікоў. Ускладзеныя кветкі каля помніка вызваліцелям Рыгі 10 мая аператыўна прыбралі трактарам, што выклікала зваротную рэакцыю часткі грамадства. Не абыякавыя да здарэння жыхары латвійскай сталіцы зноў прынеслі кветкі і доўгі час заставаліся каля мемарыяла, спыняючы аналагічныя дзеянні гарадскіх улад і нацыяналістычна настроеных грамадзян. Несанкцыянаваная колькасць людзей каля помніка ў Рызе была ўспрынята кіраўніцтвам краіны вельмі негатыўна, былі аддадзены адпаведныя распараджэнні. Паліцыя з дапамогай спецыяльных сіл рэагавання зачысціла прастору вакол асноўнага помніка і перакрыла доступ у парк Перамогі. Дэпутат Еўрапарламента Таццяна Жданок і актывісты, якія выйшлі на акцыю супраць зносу помніка вызваліцелям Рыгі, былі затрыманыя паліцыяй. Маладога чалавека, які прыйшоў 10 мая ў парк з расійскім сцягам, абвінавацілі ў апраўданні генацыду, яму пагражае пазбаўленне волі на пяць гадоў. За дапушчэнне людзей да манумента ў мэтах ускладання кветак пазбавіліся пасады некаторыя супрацоўнікі паліцыі. Ізноў парк Перамогі адкрыецца для жыхароў і гасцей Рыгі пасля дэмантажу помніка вызваліцелям, інфармацыю аб зносе якога засакрэцілі, каб пазбегнуць акцый пратэсту.

Шлях да калапсу

Рэзанансным стаў выпадак з мэрам латвійскага Даўгаўпілса. Кіраўнік горада Андрэй Элксніньш на сваёй старонцы ў сацсетках абурыўся рэакцыяй на яго ўдзел у святкаванні Дня Незалежнасці Беларусі. «Дарагія жыхары Даўгаўпілса, Латвіі. Латвійцы. Латвійская прэса ў асобе даўгаўпілскага выдання Chayka.lv і латвійскага тэлебачання ReTV фактычна абвінавачвае мяне ледзь не ў здрадзе радзіме. Мая сустрэча з генеральным консулам Рэспублікі Беларусь, які запрасіў мяне як мэра горада сваёй краіны, ацэнена апытанымі журналістамі, дзяржчыноўнікамі як дзеянне, якое «не адпавядае інтарэсам нацыянальнай бяспекі краіны», — адзначыў палітык.

Андрэй Элксніньш звярнуў увагу, што ў Даўгаўпілсе жывуць сотні грамадзян Беларусі, тысячы этнічных беларусаў з грамадзянствам Латвіі, на тэрыторыі Даўгаўпілса працягвае работу генеральнае консульства Рэспублікі Беларусь. «Але аказваецца, што да іх нельга набліжацца, паколькі гэта шкодзіць нацыянальным інтарэсам. Дзіўна, што яшчэ не складзены пайменны спіс усіх гараджан, якія маюць беларускія ці расійскія карані, а таксама тых, хто наведваў (і працягвае наведваць) суседнюю Беларусь у якасці турыста, — заўважыў мэр Даўгаўпілса. — Па логіцы, усіх гэтых людзей разам са мной трэба неадкладна дэпартаваць. У горадзе, праўда, людзей не застанецца, але, можа, у гэтым і мэта?»

Для эліт Латвіі ксенафобія і беларусафобія з'яўляюцца нормай, заявіў БелТА палітолаг Пётр Пятроўскі. Ён канстатаваў: сёння ў нас адносіны з Латвіяй даведзены да мінімуму. «Фактычна дыпадносіны разарваныя і віна ў гэтым ляжыць на сучасных латвійскіх элітах, якія не паважаюць як беларускі народ, так і ўласных грамадзян. Яны праяўляюць свой этнанацыяналізм. У Латвіі дастаткова буйная частка насельніцтва мае статус неграмадзян і дыскрымінавана па нацыянальным прынцыпе, што не можа не выклікаць абурэння. Калі ўсім жыхарам Латвіі раздаць пашпарты грамадзян Латвіі, то гэтая купка эліт не будзе ніколі абраная. І толькі такімі дыскрымінацыйнымі шляхамі гэтая купка выжывае, — адзначыў ён. — Даўгаўпілс — прыгранічны горад, ён заўсёды меў глыбокія гістарычныя, асобасныя, гуманітарныя і эканамічныя сувязі з Беларуссю. Яго жыхары заўжды наведвалі Беларусь. І тое, што такія дзеянні адбываюцца, — дэманструе, што эліты далёка і максімальна моцна адарваныя ад уласных жыхароў».

«Латвійскаму народу варта задумацца да наступных выбараў, ці патрэбны ім такі ўрад, такое кіраўніцтва, якое, з аднаго боку, пасварылася з самымі буйнымі сваімі суседзямі, з другога — распаўсюджвае ксенафобію, беларусафобію, русафобію ўнутры краіны. І, у трэціх, вядзе ўласную дзяржаву і народ да эканамічнага калапсу. Нагадаю, што Латвія — адзін з лідараў па інфляцыі, па зніжэнні развіцця эканомікі, — заўважыў Пётр Пятроўскі. — Таму, я спадзяюся, грамадзяне Латвіі з гэтага ўсяго зробяць адпаведныя высновы».

Дзяцей абвінавацілі ў здрадзе

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка перад адкрыццём «Славянскага базару ў Віцебску» даў інтэрв'ю журналістам Рыжскай дзіцячай акадэміі радыё і тэлебачання. Пасля гэтага МЗС і Служба бяспекі Латвіі распачалі праверку паездкі юных журналістаў у Беларусь. Кіраўнік МЗС Латвіі Эдгар Рынкевіч нават заявіў аб магчымасці закрыцця акадэміі. «З-за грубага ігнаравання рэкамендацый МЗС па бяспецы падарожжаў і ўдзелу ў інфармацыйнай вайне дзейнасць такіх арганізацый недапушчальная і павінна быць спынена», — сказаў ён. Служба дзяржаўнай бяспекі Латвіі правярае дзяцей і іх настаўнікаў па артыкуле «здрада». Установа ў межах сваёй кампетэнцыі сочыць, ці няма ў іх дзейнасці магчымых пагроз нацыянальнай бяспецы.

Заснавальніца Рыжскай дзіцячай акадэміі радыё і тэлебачання Надзея Бухарава прызналася ў эфіры тэлеканала СТБ, што пасля прыезду дадому іх чакаюць вялікія непрыемнасці. «Мы да гэтага часу не можам зразумець, чаго ў такой сітуацыі нам чакаць, і наконт закрыцця таксама. Супраць дзяржаўнай машыны наўрад ці мы нешта зможам зрабіць. І я ўжо прыходжу да высновы, што непрыемнасцяў яны нам зробяць шмат, — сказала Надзея Бухарава. — Гэта, вядома, вельмі няправільна, і мне здаецца, што такі праект, які мы робім, — унікальны». Словы падтрымкі ў адрас акадэміі прыходзяць з многіх краін, да вырашэння сітуацыі падключылася і беларускія ўлады. «МЗС Беларусі, Прэзідэнт, вядома, усе на гэта сталі рэагаваць, таму што гэта нонсэнс», — падкрэсліла Надзея Бухарава.

Вядома ж, блізка да сэрца падзеі ўспрынялі і дзеці. «Я ведаў, што ёсць нейкія палітычныя канфлікты, але не думаў, што на дзяцей гэта будзе распаўсюджвацца, на дзіцячую журналістыку, то-бок на культуру. У прынцыпе, мы даём магчымасць расказаць пра сваю краіну, паказваем твар Латвіі. Яны — не жадаюць», — заўважыў навучэнец акадэміі Ілья Кароза (хлопец, дарэчы, выступіў у якасці інтэрв'юера Аляксандра Лукашэнкі).

Жахлівая сітуацыя

Як заявіў міністр замежных спраў Беларусі Уладзімір Макей, «свабода слова на Захадзе задушваецца яшчэ ў зародку», паведаміла БелТА. «Як можна каментаваць такія — не ведаю, як назваць нават — жудасныя, дзіўныя рэчы, якія адбываюцца з нашымі заходнімі партнёрамі або контрпартнёрамі. Я думаў, пасля сітуацыі з паралімпійцамі (адхіленне беларускіх спартсменаў ад удзелу ў Паралімпіядзе. — Рэд.) ужо ніжэй пасці немагчыма. Не, аказваецца, можна, — адзначыў міністр. — І тое, што адбываецца цяпер з дзецьмі, якія захацелі быць журналістамі, шукаюць нейкія нестандартныя, арыгінальныя падыходы ў сваёй рабоце і звязваюць з гэтым сваю будучыню, не паддаецца ніякаму тлумачэнню».

Уладзімір Макей падкрэсліў, што ў рэальнасці на Захадзе існуе праблема са свабодай выказвання слова і меркаванняў. «Як аказалася, ніякай свабоды слова на Захадзе, у краінах — нашых суседзях — не існуе. Больш за тое, гэтая свабода слова задушваецца ў зародку: дзецям-журналістам не дазваляюць публікаваць інтэрв'ю, ледзь не крымінальнае праследаванне завялі, грамадзян Латвіі, Літвы не пускаюць у Беларусь з-за таго, што яны потым будуць расказваць канкрэтныя і аб'ектыўныя рэчы аб сітуацыі ў Беларусі. Таму аб свабодзе слова ў краінах — нашых заходніх партнёрах трэба ўжо забыцца, яе там не існуе», — заявіў кіраўнік знешнепалітычнага ведамства.

«Наша ацэнка адназначная — гэта жахлівыя дзеянні, якія ўплываюць на дзіцячую псіхалогію, — падкрэсліў Уладзімір Макей. — Думаю, калі дзеці вытрымаюць у гэтай сітуацыі, то гэта будзе для іх загартоўка на ўсё астатняе жыццё».

Татальная зачыстка інфармацыйнага поля ў Латвіі красамоўна сведчыць ад двудушнасці сучаснай еўрапейскай палітыкі. Такое меркаванне БелТА выказаў першы намеснік міністра інфармацыі Андрэй Кунцэвіч. «Цынічная фармулёўка афіцыйных улад Латвіі, накіраваная ў адрас падлеткаў Рыжскай дзіцячай акадэміі радыё і тэлебачання, якія рызыкнулі прыехаць на «Славянскі базар у Віцебску» і тым самым «груба праігнаравалі рэкамендацыі МЗС па бяспецы падарожжаў», уражвае сваёй недарэчнасцю і фантасмагарычнасцю, — заявіў Андрэй Кунцэвіч. — Асабліва на фоне таго, што сапраўдная прычына непакоіцца за сваю бяспеку ў юных журналістаў і іх настаўнікаў узнікла ўжо пасля вяртання да сябе на радзіму».

Адсюль і вялікае жаданне жыхароў суседніх краін трапіць да нас (насуперак забаронам і запалохванню з боку іх улад), гэтым тлумачыцца такая папулярнасць беларускага бязвізу. Людзям хочацца, каб да іх ставіліся па-людску.

«Да дурасці даходзіць»

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка разглядае магчымасць прадаўжэння бязвізавага ўезду ў Беларусь для грамадзян шэрага суседніх краін. Такое пытанне сярод іншых было вынесена на абмеркаванне падчас рабочай сустрэчы кіраўніка дзяржавы са старшынёй Гродзенскага аблвыканкама Уладзімірам Каранікам.

«Тое, што ўлады там у шаленстве, гэта вы таксама ведаеце. Да дурасці даходзіць. Ужо на дзяцей там наязджаюць. Вось і ўся свабода слова і правы чалавека», — адзначыў беларускі лідар.

Як расказаў Уладзімір Каранік пасля даклада кіраўніку дзяржавы, візіты замежнікаў, якія прыязджаюць у Беларусь, скарыстаўшыся бязвізавым рэжымам, садзейнічаюць развіццю міжасобасных кантактаў. «Іншаземцы, якія прыехалі ў нашу дзяржаву, яшчэ раз пераканаліся ў тым, што гэта спакойная, чыстая, прыгожая і вельмі камфортная для жыцця краіна, — заўважыў старшыня Гродзенскага аблвыканкама. — Яны змогуць данесці гэты пункт гледжання да сваіх палітыкаў, і ўзаемаадносіны паміж нашымі краінамі пачнуць паляпшацца».

Пётр ДУНЬКО

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Зоркі абяцаюць шмат прыемных момантаў і добрых навін для Блізнятаў.

Памяць

Партызанскі ўнёсак у «Баграціён»

Партызанскі ўнёсак у «Баграціён»

Беларуская наступальная аперацыя пачалася 23 чэрвеня 1944 года.