Вы тут

Саломка, праца і натхненне


Майстрыха Ніна Барысюк, доўга жывучы ў Крыме, знаходзіць натхненне для творчасці ва ўспамінах з беларускага дзяцінства

Сёлета ў Ніны Мікалаеўны юбілей: споўніцца 15 снежня 70 гадоў. Запланавана персанальная выстава яе работ. А карціны майстрыхі з саломкі неверагодна прыгожыя, аб’ёмныя. Хто бачыў іх, задаецца пытаннем: адкуль вытокі таленту?


Помніцца, упершыню я любавалася карцінамі Ніны Барысюк у 2011-м у Ялце: на выставе «У вянок Максіму», прамеркаванай да 120-х угодкаў Максіма Багдановіча. Тады прадставілі свае працы таксама іншыя нашы крымскія землякі: ювелір Пётр Якубук, майстар дэкаратыўна-прыкладной творчасці Людміла Цімашчук. Усе трое былі адзначаны дыпломамі Пасольства Беларусі ва Украіне. На той выставе была й дэлегацыя з Беларусі. Ганаровыя госці прыехалі ўшанаваць памяць класіка, урачыстасці праходзілі пад дэвізам «Паэт прыгажосці, святла, любові».

Пазней мы пазнаёміліся з зямлячкай, і яна згадала, як неяк ехала на ровары з Краснаперакопска, дзе жыве, на дачу: «у вёску». Накрапваў дожджык, твар і валасы яе былі мокрыя. Спачатку над дарогай быццам нехта цёмны купал нацягнуў — і раптам прарваліся з-за хмар яркія промні. У той жа момант яна ўбачыла на вясковай дарозе каласкі са сцяблінамі:

«Ляжаць, золатам на сонцы гараць... А на іх рэдкія дажджынкі ззяюць блакітам, з чырванаватым адценнем: як прывітанне з Беларусі... Ой, зашчымела сэрца маё па роднай вёсцы... І ўбачыла ўжо нібы наяве — карціны з саломкі: лясы, азёры, палі, кветкі ды зялёныя дрэвы, беларусы ў нацыянальным адзенні...»

Вось такім было яе Азарэнне. І быццам само Неба вывела Ніну Мікалаеўну тады на патрэбную жыццёвую дарогу. Бо якраз на пачатку 90-х вяла яна яшчэ фотагурток, аднак з хімрэактывамі пачыналіся перабоі, з’яўлялася іншая фотатэхніка — адчувала: трэба зменьваць профіль гуртка. І вось такая знаходка: дзівосныя каласкі на дарозе. Так і аформіўся ў яе новы гурток: саломапляцення ды аплікацыі з саломкі. Новая форма творчасці, новыя сэнсы-фарбы ў жыцці.

А не складана было пачынаць новую справу? «Хвалявалася, вядома ж... Але слухала сэрца, ішла за сваёй творчай фантазіяй. Спадзявацца можна было толькі на сябе, на генетычную памяць: у нас жа ў вёсцы, на Слонімшчыне, вельмі моцныя былі традыцыі рукадзелля. Калі рабіла кампазіцыю можа з сотні дэталяў з саломкі, то захаплялася так, што й часу не заўважала. Ну нездарма ж у нас кажуць: дзе няма ахвоты, там няма й работы. Так і ёсць, я на сабе ўсё адчула». Так родныя беларускія традыцыі саломапляцення, аплікацыі саломкай у сонечным Крыме яе падтрымалі. Яна іх прадаўжае, развівае.

Нарадзілася Ніна Барысюк у вёсцы Лыскі, у Слонімскім раёне Гродзеншчыны ў 1952 годзе. І дзяды-прадзеды яе, і бацькі-беларусы (Мікалай Мікалаевіч Нуцко ды Ганна Канстанцінаўна, у дзявоцтве Захара) жылі ў той жа вёсцы. Ніна шостым дзіцем была ў сям’і: да вайны яшчэ нарадзіліся Яўген і Міхась, у 1944-м Марыя, потым Віктар (1946) і Мікалай (1950). Ганна Канстанцінаўна была Маці-гераіняй, адпаведны медаль атрымала. Бацькі, а падрастаючы і дзеці працавалі ў калгасе «Усход». Праўда, бацьку Ніна не памятае: у 1952-м трагічна загінуў, і маці сама гадавала дзяцей. Узаемадапамога, сяброўства ў сям’і былі заўсёды, панавала і атмасфера любові адзін да аднаго. Тры браты прайшлі тэрміновую вайсковую службу. Сёстры былі выдатнымі рукадзельніцамі: пралі, ткалі, вязалі: «Мы ўсёй сям’ёй плялі з лазы кошычкі ды вялікія кашы — для бытавых патрэб. Так што ўменні мы ўпітвалі, як кажуць, з малаком маці».

Ніна закончыла сярэднюю школу ў Сянькоўшчыне: адзіная ў сям’і атрымала сярэднюю адукацыю. У 1970-м пераехала жыць у Крым, паступіла вучыцца ў Сімферопальскі навучальна-вытворчы камбінат бытавога абслугоўвання. Набыла спецыяльнасць фатографа, тры гады адпрацавала — і потым у Краснаперакопску 20 гадоў кіравала фотагуртком у Доме дзіцячай і юнацкай творчасці. А потым «пераключылася» на дэкаратыўна-прыкладную творчасць: гурток стварыла, вучыла дзетак рамяству.

Сотні вучняў дзякуючы Ніне Барысюк фотасправу асвоілі, удасканальвалі майстэрства, годна прымалі ўдзел у гарадскіх і рэспубліканскіх фотавыставах. Затым гурток яе профіль змяніў — і беларуска прадоўжыла з новымі вучнямі «шлях у краіну Прыгажосці». Нават на пенсіі вяла ў школе гурток «Золотой стебелёк», і сама па гэты час актыўна ўдзельнічае ў працы студыі «ЯнтаРА», якая дзейнічае пры Краснаперакопскім Палацы культуры. Каштоўны імпульс для творчасці, згадвае, дала згаданая вышэй выстава. Тады ж, 2-3 снежня 2011 года ў Ялце, у клубе Чарнаморскага флоту «Ялта» ладзілася ўрачыстая вечарына «Разам ляцець да зор», прысвечаная юбілею Максіма Багдановіча.

Удзел, у тым ліку разам з вучнямі, у розных мастацкіх праектах і выставах. Дыпломы. Граматы. Грамадскае прызнанне.... Усё гэта ёсць у жыцці ўраджэнкі Слонімшчыны. Майстар дэкаратыўна-прыкладной творчасці Ніна Барысюк паспяхова паўдзельнічала і ў 4 Рэспубліканскім фестывалі нацыянальных славянскіх народаў Расіі «Родные напевы» (Феадосія, 2021). Работы яе разам з лепшымі работамі іншых майстроў Рэспублікі Крым трапілі ў расійскі міжрэгіянальны культурны праект «Караван городов. Путь созидания»: выстава экспанавалася ў многіх гарадах Расіі.

Для яе і ўдалечыні ад Бацькаўшчыны родная зямля — невычэрпная крыніца натхнення. Пра тое сведчыла й выстава «Думы аб сваёй старонцы» (2019) у Краснаперакопскім Палацы культуры. Назву дала ёй сама Ніна Барысюк, экскурсаводам была яшчэ адна беларуска: Людміла Цімашчук (яе родавыя карані — з Вілейскага раёна), кіраўніца студыі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва «ЯнтаРА». Людміла расказала, што супляменніца займаецца аплікацыяй з саломкі ўжо 25 гадоў, самавукам усё спасцігала, пераймала лепшае ў іншых майстроў. Паступова выпрацавала свой стыль, методыку працы з саломкай. Сама ж вырошчвае на дачы авёс, пшаніцу, жыта, ведае пару збору раслін. Бо, каб працы зіхацелі натуральнымі колерамі, патрэбны вялікае старанне, цярпенне і любоў да такой творчасці. Менавіта багацце адценняў зыходнай саломкі разам з фантазіяй і творчасцю аўтаркі даюць магчымасць пераўтвараць, вобразна кажучы, салому ў золата. Ствараць дзівосныя выявы раслін, птушак, жывёл. Яшчэ Людміла згадвала, як разам з Нінай Мікалаеўнай працавалі яны ў Цэнтры дзіцячай і юнацкай творчасці, даведаліся пра сваю беларускую роднасць — так і пачалося іх творчае і жаночае сяброўства. Цяпер яны разам і ў нашай суполцы «Беларускі Крыма» імя Еўфрасінні Полацкай. Родныя людзі знайшлі адзін аднаго ўдалечыні ад Беларусі, адна другой рукі падалі — так і рухаюцца ў творчасці па жыцці.

«Займацца саломкай буду, пакуль магу нешта зрабіць: спыніцца не магу, — казала мне нядаўна Ніна Мікалаеўна. — Працаваць трэба: бо нічога ж само не зробіцца!». У яе творчым арсенале, дарэчы, больш за сто ўнікальных работ з саломкі. А яна па-ранейшаму атрымлівае радасць не толькі ад закончанай працы — і ад шляху, па якім рухаецца да мэты. А якім дзівосным бачыць беларуска цуд Жыцця — тое праяўляецца ў яе працах. На чарзе яшчэ адна, вельмі знакавая: задумала майстрыха стварыць партрэт Еўфрасінні Полацкай... з аўсянай саломкі. Дзеліцца сакрэтамі: «Для працы рэжу саломку ад каленца да каленца, сартуючы па таўшчыні. Верхняя не надта падыходзіць — бо вузкая, ніжняя — грубая, а сярэдняя ў самы раз. Аўсяная саломка мае прыгожае жоўтае адценне. А калі нарыхтоўваць яе ў розныя тэрміны, то будуць адценні: ад зялёнага да залатога. З тымі колерамі й працую. Заліваю саломку кіпенем — яна становіцца мяккай, пластычнай, рабі з яе што душа пажадае».

Аплікацыю з саломкі «Еўфрасіння Полацкая» зямлячка плануе закончыць да лета і падарыць працу суполцы «Беларускі Крыма» імя Еўфрасінні Полацкай. А будзе тое на чарговым Фестывалі беларускай культуры «Пад заступніцтвам Еўфрасінні Полацкай»: мы мяркуем правесці яго 5 чэрвеня ў Еўпаторыі. 

Фотарэпрадукцыі работ Ніны Барысюк можна пабачыць тут.

Дзіна ШАЎЧЭНКА,

кіраўніца Крымскай рэспубліканскай культурна-асветніцкай грамадскай арганізацыі «Беларускі Крыма» імя Еўфрасінні Полацкай

Фота: Людміла ЦІМАШЧУК (КВЯТКЕВІЧ)​

 

 

Выбар рэдакцыі

Жыллё

Па якіх крытэрыях дамы ўваходзяць у праграму па капрамонце?

Па якіх крытэрыях дамы ўваходзяць у праграму па капрамонце?

Пра ўсе тонкасці правядзення капітальнага рамонту расказалі спецыялісты.

Рэгіёны

Самы працяглы ўрок гістарычнай праўды і сяброўства

Самы працяглы ўрок гістарычнай праўды і сяброўства

Удзельнікі «Цягніка Памяці» папярэдніх гадоў дзеляцца сваімі ўражаннямі ад праекта.

Экалогія

Якія прагнозы на лета робяць метэаролагі?

Якія прагнозы на лета робяць метэаролагі?

Тры месяцы суцэльнай спякоты нам не абяцаюць

Гараскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

У пачатку тыдня да Ракаў могуць падступна падкрасціся трывогі і сумневы.