Вы тут

Электронны кабінет карыстальніка


Усе сучасныя беларусы (больш як дзевяць мільёнаў чалавек) сёння маюць персанальны электронны кабінет, але далёка не кожны ведае пра яго існаванне. Ствараецца такі кабінет па выяўленчым прынцыпе на аснове дэперсаналізаваных даных. Простымі словамі — чалавек нарадзіўся, звесткі пра яго з'явіліся ў рэгістры насельніцтва, а на адзіным партале электронных паслуг (АПЭП) для яго завялі асабісты электронны кабінет. Кабінет лічыцца неактыўным, пакуль чалавек у яго не ўвайшоў. Зараз яго «адамкнулі» толькі каля 167 тысяч асоб, аднак такіх прасунутых карыстальнікаў становіцца ўсё больш, кажуць эксперты электроннай галіны. Праз гэты рэсурс можна заказаць і атрымаць пэўныя адміністрацыйныя працэдуры і паслугі, сюды ж прыйдуць звесткі пра ўсе стасункі ўладальніка кабінета з дзяржорганамі, а таксама дашлюць рознага роду паведамленні, якія чалавек не заказваў: штрафы, позвы і іншае. Як працуе электронны кабінет, навошта ён, чым карысны, ці варта ім увогуле карыстацца, расказалі ў Нацыянальным цэнтры электронных паслуг (НЦЭП).


Нястрогая і строгая аутэнтыфікацыя

Асабісты электронны кабінет практычна нічым не адрозніваецца ад іншых інтэрнэт-кабінетаў чалавека, лічаць спецыялісты. Практычна кожны з нас у штодзённым ужытку сутыкаецца з парталамі ды сайтамі розных паслуг, якія патрабуюць аўтарызацыі, рэгістрацыі і стварэння асабістага кабінета. Напрыклад, інтэрнэт-банкінг, е-дастаўка ці яшчэ нешта. Гэта трэба, каб паслугі аказваліся пэўнаму чалавеку, а не невядомай асобе, патлумачыла Святлана КАРАНЕВІЧ, начальнік аддзела электроннай камерцыі НЦЭП:

— Адзіны партал электронных паслуг — таксама вэб-сайт, на якім існуюць розныя спосабы аўтарызацыі і паняцце асабістага электроннага кабінета. Гэта месца, дзе карыстальнік у залежнасці ад спосабу сваёй аўтарызацыі можа атрымаць пэўныя паслугі.

Нястрогая аўтэнтыфікацыя, напрыклад, дазваляе аўтарызавацца на партале з выкарыстаннем акаўнту сацыяльнай сеткі. Пры гэтым карыстальніку будзе даступны мінімальны набор паслуг. Строгая аўтэнтыфікацыя адбываецца з выкарыстаннем электроннага лічбавага подпісу (ЭЛП) або ІD-карткі і дае доступ да максімальнай колькасці сэрвісаў.

— Паслугі аказваюцца на падставе звестак з розных баз даных, якія інтэграваны з НЦЭП. Уладальнікі гэтых баз для абсалютнай большасці сэрвісаў патрабуюць менавіта строгай аўтэнтыфікацыі. Патрабаванні адносна ўсіх паслуг прапісваюцца ў дакументах паміж НЦЭП і ўладальнікамі баз. У іх абазначана, якія звесткі каму даступныя. Напрыклад, толькі адвакатам, натарыусам і дзяржорганам; толькі Адміністрацыі Прэзідэнта і абмежаванай колькасці дзяржарганізацый; усім без абмежаванняў. Умовы дыктуе менавіта ўладальнік баз даных, — падкрэсліла яна.

Раней, каб аўтарызавацца, фізічнай асобе трэба было ісці ў рэгістрацыйны цэнтр, плаціць грошы і атрымліваць флэшку з электронным лічбавым подпісам. У той жа час паслуг, для якіх патрабавалася строгая аўтарызацыя фізасобы, было няшмат, таму атрыманне флэшкі з ЭЛП не мела вялікага сэнсу, успамінае спецыяліст. Цяпер прасцей: ЭЛП аўтаматычна ёсць на ІD-картцы кожнага, хто атрымаў новы пашпарт (такіх беларусаў звыш 52 тысячы). Імянныя сертыфікаты для лічбавага подпісу на ІD-картцы выпускаюць якраз у цэнтры.

Больш падзелішся — больш атрымаеш

У цэнтры спадзяюцца, што з часам да АПЭП будзе далучацца ўсё больш аператараў баз даных, а людзі, адпаведна, змогуць атрымліваць больш паслуг. Для паспяховай і зручнай работы партала зараз не хапае многіх звестак ад трымальнікаў баз даных. Многія аператары зацікаўлены ў далучэнні да сістэмы, бо разумеюць, што яны, падзяліўшыся сваімі звесткамі, могуць атрымаць з партала інфармацыю, якая цікавіць іх, але якой яны не валодаюць. Аднак хапае і тых, хто не выказвае вялікага жадання, матывуючы сваю адмову фінансавымі, тэхнічнымі, арганізацыйнымі акалічнасцямі. Аднак найчасцей прычына ментальная, лічыць Святлана Караневіч:

— У свой час пэўныя базы даных распрацоўваліся за бюджэтныя сродкі для вырашэння пэўных праблем канкрэтнага ведамства. І многія з іх цяпер не хочуць дзяліцца назапашанымі за гады існавання звесткамі. Між тым у заканадаўстве сказана, што ўсе базы даных, якія ствараюцца зараз або мадэрнізуюцца, абавязкова павінны спалучацца з нашым парталам для аказання паслуг. У краіне ўжо ёсць падобны прыклад інтэграцыі, калі да сістэмы міжведамаснага электроннага дакументаабарота дзяржаўных органаў (СМДО) яшчэ ў 2013 годзе, згодна з Указам Прэзідэнта № 157, павінны былі далучыцца ўсе органы. Аднак толькі цяпер з ёй інтэгравалася больш за 90 % з іх.

Дарэчы, ці браць плату за выкарыстанне пэўнай інфармацыі з баз даных, вырашае сам іх уладальнік. Непасрэдна НЦЭП, напрыклад, як аператар агульнадзяржаўнай аўтаматызаванай інфармацыйнай сістэмы (ААІС), мае права аказваць бясплатна толькі тыя паслугі, для атрымання якіх ёсць нарматыўная падстава. І многія дзяржорганы, далучаючыся да АПЭП, мяняюць свае нарматыўныя дакументы, каб іх паслугамі можна было карыстацца бясплатна.

— Напрыклад, паслуга па рэгістрацыі іншаземцаў для гасцініц, аграэкасядзіб і грамадзян, якія здаюць жыллё ў арэнду. Прадстаўнікі ўсіх гэтых арганізацый абавязаны на працягу трох гадзін пасля рэгістрацыі замежніка (у любы час сутак) прынесці звесткі пра яго ў МУС. Цяпер гэта можна рабіць анлайн. Больш за тое, першыя паўгода гэтая паслуга была за грошы — цяпер стала бясплатнай, так што практыка змены нарматыўкі для забеспячэння людзям бясплатных паслуг рэальна існуе, — прывяла прыклад прадстаўніца НЦЭП.

Спячы рэжым і «электронныя» плюсы

Са студзеня сёлета карыстальнікам на АПЭП даступна новая версія асабістага электроннага кабінета. У старым варыянце партала кабінет ствараўся па заяўным прынцыпе: арганізацыя, якая хацела атрымаць нейкую паслугу, дасылала ліст у НЦЭП, і, згодна з ёй, спецыялісты цэнтра стваралі кабінет. Цяпер асабістыя кабінеты на падставе звестак з рэгістра насельніцтва створаны для ўсіх фізічных асоб.

— Першапачаткова яны неактыўныя, у спячым (неактыўным) рэжыме чакаюць, пакуль у іх увойдзе карыстальнік з выкарыстаннем строгай аўтарызацыі. Да акаўнта кабінета фізічнай асобы можна будзе прывязаць акаўнт юрыдычнай асобы. Калі грамадзянін Іван Іванавіч з'яўляецца ў тым ліку і кіраўніком арганізацыі, ён да свайго асабістага кабінета можа прывязаць і акаўнт юрасобы. І пасля шляхам змены ўліковага запісу ў межах свайго электроннага кабінета ён зможа атрымліваць паслугі і як фізасоба, і як юрасоба, — распавяла Святлана Караневіч.

Асабісты электронны кабінет на АПЭП карысны яшчэ і тым, што праз яго можна заказаць усе паслугі, даступныя праз інтэрнэт. Чалавеку не трэба шукаць, на сайт якой арганізацыі звярнуцца, каб атрымаць патрэбныя звесткі. Тым больш што яшчэ не факт, што на сайце патрэбнага ведамства будзе рэалізавана магчымасць работы з ІD-карткай для аказання пэўных дзяржпаслуг. Многія дагэтуль не падрыхтаваліся да такіх новаўвядзенняў, хаця час ім быў дадзены, абазначыла спецыяліст:

— Кожныя два гады ААН публікуе рэйтынгі гатоўнасці краін да пераходу на электронны ўрад. І Беларусь мінулы раз (2020 год) значылася на 40-м месцы са 196 краін-удзельніц. У лідарах звычайна Карэя, Данія, Малдова, Вялікабрытанія. У абсалютнай большасці краін, дзе функцыянуе электронны ўрад і аказваюцца паслугі дзяржорганаў, прыйшлі да высновы, што пляцоўка для аказання дзяржсэрвісаў павінна быць адна.

Як «адамкнуць» кабінет

Каб стаць паўнавартасным «лічбавым» грамадзянінам і «адамкнуць» свой асабісты кабінет, у чалавека павінна быць ІD-картка; прылада, з якой можна ўвайсці на АПЭП (камп'ютар ці ноутбук); бясплатная спецыяльная праграма, якую трэба спампаваць на прыладу, з якой чалавек збіраецца ўвайсці ў асабісты кабінет; счытвальнік новага пашпарта. Апошнюю прыладу трэба набываць за грошы, і яна бывае вельмі рознай па кошце, магчымасцях і тэхнічным выкананні, што вельмі нязручна. Таму цяпер распрацоўваецца спецыяльнае праграмнае забеспячэнне (ПЗ), якое адказвае за аўтарызацыю і перанос звестак з ІD-карткі на пэўную прыладу (у дадзеным выпадку — мабільны тэлефон). Яно будзе бясплатным і на працягу года павінна з'явіцца, падзялілася эксперт:

— Такім чынам счытвальнікам стане любы смартфон. Адпадзе неабходнасць набываць спецыяльную прыладу для счытвання — дастаткова спампаваць спецыяльнае ПЗ на смартфон, прыкласці да яго ІD-картку — і ўсё запрацуе.

Каб увайсці ў асабісты кабінет цяпер, трэба зрабіць наступнае. Набраць у браўзеры адрас portal.gov.by (старая версія АПЭП) ці platform.gov.by (новая версія АПЭП). (Калі скончыцца пераходны перыяд, новы адрас, на які цяпер пераносяцца ўсе электронныя паслугі, і дзе створаны асабістыя кабінеты ўсіх беларусаў, пераймянуюць ізноў у звыклы карыстальнікам адрас portal.gov.by.) Затым трэба спампаваць праграму на камп'ютар, прыкласці да счытвальніка ІD-картку і аўтарызавацца ў асабістым кабінеце. Усё — вы «лічбавы» чалавек.

— У кабінеце можна ўказаць, куды трэба дасылаць паведамленні пра тое, што чалавеку нешта прыйшло ў кабінет, каб не сядзець у ім увесь час, чакаючы, калі прыйдзе адказ на нейкі зварот. Гэта можа быць SMS на тэлефон, паведамленне ў сацсетку, ліст на электронную пошту, — дадала Святлана Караневіч.

Непасрэдна ў кабінеце ёсць спіс даступных паслуг, з часам пры выкарыстанні кабінета створыцца і спіс паслуг, якія чалавек будзе заказваць з моманту актывацыі кабінета, а таксама спіс адказаў на звароты карыстальніка. Тут ёсць і фінансавая інфармацыя: можна прывязаць да акаунта ў асабістым кабінеце рахунак, каб атрымліваць паслугі, за якія трэба плаціць грошы, па перадаплаце.

Асабісты кабінет карыстальніка існуе, пакуль жыве беларус. Калі статус асобы ў рэгістры насельніцтва мяняецца на неактыўны (чалавек памірае) — асабісты кабінет блакіруецца і дэактывуецца, увайсці ў яго нехта іншы ўжо не зможа. Звесткі ў рэгістры абнаўляюцца штодня.

Ірына СІДАРОК

Выбар рэдакцыі

Культура

Стасся Корсак: «Заставайцеся індывідуальнымі»

Стасся Корсак: «Заставайцеся індывідуальнымі»

Юная артыстка, якая арганічна падае сябе ў розных вобразах і жанрах. 

Жыллё

Па якіх крытэрыях дамы ўваходзяць у праграму па капрамонце?

Па якіх крытэрыях дамы ўваходзяць у праграму па капрамонце?

Пра ўсе тонкасці правядзення капітальнага рамонту расказалі спецыялісты.