Вы тут

У Беларусі ўпершыню будзе ўведзены экалагічны рэйтынг


Кіраўнік Мінпрыроды Андрэй Худык выступаў за ўкараненне рэйтынгу экалагічнага развіцця па рэгіёнах краіны, мэта якога — адлюстроўваць высілкі мясцовых улад у забеспячэнні спрыяльнага навакольнага асяроддзя і высокай якасці жыцця для насельніцтва. У наш час РУП «ЦНДІКВВР» распрацавана, а Мінпрыроды зацверджана метадычная база для ўкаранення такога рэйтынгу. Асноўным дакументам з’яўляецца Тэхнічны кодэкс устаноўленай практыкі ТКП 17.02-19-2021 «Ахова навакольнага асяроддзя і прыродакарыстанне. Рэйтынг экалагічнага развіцця рэгіёнаў Рэспублікі Беларусь. Тэхнічныя патрабаванні», які ўведзены ў дзеянне з 1 ліпеня 2021 года.


Што такое экалагічны рэйтынг?

Рэйтынг экалагічнага развіцця рэгіёнаў вызначаецца метадам колькаснай ацэнкі і параўнальнага аналізу паказчыкаў экалагічнага развіцця асобных адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак нашай краіны. Ён будзе разлічвацца і складацца на падставе выходных даных, сфармаваных у адпаведнасці з нацыянальным заканадаўствам у вобласці выкарыстання прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя з улікам міжнародных падыходаў па ацэнцы экалагічнага стану навакольнага асяроддзя і асобных яе кампанентаў, падыходаў да абмену такой інфармацыяй у рамках рэалізуемых дамоў і пагадненняў у вобласці аховы навакольнага асяроддзя і ўстойлівага развіцця.

Мэтай правядзення работ па складанні рэйтынгу з’яўляецца стымуляванне экалагічна арыентаванага кіравання развіццём рэгіёнаў.

Чаму гэта важна?

У нашай краіне экалагічны рэйтынг уводзіцца ўпершыню. На міжнародным узроўні экалагічныя паказчыкі і рэйтынгі як на ўзроўні краін, так і на ўзроўні цэлых рэгіёнаў праводзяцца рознымі міжнароднымі арганізацыямі і падраздзяленнямі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый: Арганізацыяй эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця, Еўрапейскім агенцтвам па навакольным асяроддзі, Камітэтам па экалагічнай палітыцы Еўрапейскай эканамічнай камісіі ААН, Праграмай ААН па навакольным асяроддзі і інш.

Экалагічны рэйтынг важны для таго, каб ведаць аб’ектыўную і поўную карціну становішча навакольнага асяроддзя і, грунтуючыся на гэтым, прымаць дасведчаныя кіраўніцкія рашэнні.

Для чаго ён праводзіцца?

Найбольш важнымі заданнямі ажыццяўлення работ па складанні рэйтынгу з’яўляюцца: правядзенне ацэнкі экалагічнага стану рэгіёнаў і іх наступнага рангавання па комплексе паказчыкаў, што закранаюць пытанні аховы навакольнага асяроддзя і рацыянальнага выкарыстання прыродных рэсурсаў; паляпшэнне якасці прыроднага асяроддзя і павышэнне экалагічнай бяспекі за кошт выяўлення і вызначэння значнасці асобных экалагічных праблем на разглядаемай тэрыторыі для наступнага планавання, распрацоўкі і рэалізацыі імпрэз па паляпшэнні экалагічнага стану тэрыторыі і яе ўстойлівым функцыяванні. Таксама правядзенне рэйтынгавай ацэнкі спрыяе павышэнню якасці экалагічнай інфармацыі і паляпшэнню інфармавання насельніцтва пра стан навакольнага асяроддзя ў пэўным рэгіёне. Дзякуючы экалагічнаму рэйтынгу будзе ажыццяўляцца каардынацыя на рэгіянальным узроўні дзейнасці суб’ектаў, уцягнутых у кіраванне навакольным асяроддзем, і развівацца сістэма экалагічных паказчыкаў на тэрытарыяльным узроўні.

Фота: dneprovec.by

Дзе і хто будзе збіраць даныя?

Адзінкамі абагульнення пры вядзенні рэйтынгу выступаюць раёны, абласныя цэнтры і горад Мінск. Выходнымі данымі для разліку паказчыкаў правядзення рэйтынгу з’яўляюцца:

  • агрэгаваныя пярвічныя статыстычныя даныя па формах дзяржаўнай статыстычнай справаздачнасці;
  • агрэгаваныя першыя статыстычныя даныя па формах ведамаснай (нецэнтралізаванай) статыстычнай справаздачнасці і адміністрацыйныя даныя Мінжылкамгаса, Мінпрыроды, Мінсельгасхарча, Дзяржкамітэта па стандартызацыі, Мінздрава, МУС, Дзяржкамітэта па маёмасці, НАН Беларусі і іншых рэспубліканскіх органаў дзяржаўнага кіравання;
  • даныя рэестраў і кадастраў;
  • даныя, што фарміруюцца ў складзе Нацыянальнай сістэмы маніторынгу навакольнага асяроддзя ў Рэспубліцы Беларусь (НСМАА);
  • нарматывы якасці навакольнага асяроддзя.

Паказчыкі, катэгорыі і балы

Метадалогія экалагічнага рэйтынгу дазваляе рангаваць раёны Беларусі па 37 паказчыках у трох катэгорыях, кожная з якіх мае свой адносны ўнёсак у выніковы рэйтынг раёна. Гэта:

  • бягучы стан і выкарыстанне кампанентаў навакольнага асяроддзя (унёсак — 30 %);
  • уплыў асноўных відаў эканамічнай дзейнасці на навакольнае асяроддзе (унёсак — 30 %);
  • кіраванне ўплывам на навакольнае асяроддзе і эфектыўнасць экалагічнай палітыкі (унёсак — 40 %). У гэтых катэгорыях вылучаны ад 4 да 6 груп паказчыкаў, і кожная група ўключае ад 1 да 4 параметраў.

Па ўсіх паказчыках раён атрымлівае балы, колькасць якіх залежыць ад яго пазіцыі ў адносінах да іншых рэгіёнаў у межах дыяпазону, які задаецца горшым па гэтым паказчыку раёнам (0 балаў) і пажаданай мэтай (100 балаў).

Аналагічны падыход скарыстаны і пры фарміраванні паказчыкаў для экалагічнага рэйтынгу абласных цэнтраў і Мінска, што аб’яднаў 31 паказчык у тых жа трох катэгорыях.

Актуалізацыя і даступнасць

Актуалізацыя рэйтынгу за справаздачны год будзе праводзіцца Мінпрыроды не пазней 1 чэрвеня года, што ідзе за справаздачным.

Распаўсюджанне даных рэйтынгу экалагічнага развіцця рэгіёнаў будзе ажыццяўляцца шляхам размяшчэння яго вынікаў на афіцыйным інфармацыйным сайце Мінпрыроды. Таксама прадугледжана публікацыя гэтых вынікаў у рамках штогадовага інфармацыйна-аналітычнага агляду «Стан прыроднага асяроддзя Беларусі».

Даныя рэйтынгу будуць даступныя і для размяшчэння ў сродках масавай інфармацыі.

Аксана ЯНОЎСКАЯ

Друкуецца ў часопісе «Родная прырода»

Выбар рэдакцыі

Гараскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

У пачатку тыдня да Ракаў могуць падступна падкрасціся трывогі і сумневы.

Здароўе

Як працуюць санаторныя школы-інтэрнаты для дзяцей, хворых на скаліёз?

Як працуюць санаторныя школы-інтэрнаты для дзяцей, хворых на скаліёз?

Па статыстыцы на пяць хворых дзяўчынак прыходзіцца толькі адзін хлопчык.

Рэгіёны

У якіх ўмовах працавалі медыкі ў гады вайны?

У якіх ўмовах працавалі медыкі ў гады вайны?

Подзвіг ваенурачоў адлюстроўвае выстава Брэсцкага абласнога краязнаўчага музея.

Грамадства

Што трэба ведаць тым, хто адпачывае каля вадаёмаў

Што трэба ведаць тым, хто адпачывае каля вадаёмаў

Нават пры наяўнасці на пляжы ратавальнай станцыі не варта грэбаваць элементарнымі правіламі бяспекі.