Вы тут

У Мінску абмеркавалі актуальныя праблемы школьнай адукацыі


Якія бітвы разгортваюцца на сямейнай кухні?

«Адукацыйныя запыты бацькоў і школьнікаў трэба не толькі задавальняць, але і фарміраваць», — такую думку выказаў падчас гарадскога форуму педагагічных работнікаў «Сталічная адукацыя: базавыя каштоўнасці ў сучасным фармаце» старшыня камітэта па адукацыі Мінгарвыканкама Міхаіл МІРОНЧЫК.


Творчы погляд на школьную рэчаіснасць выхаванцаў устаноў дадатковай адукацыі сталіцы.

«За дзяржаву крыўдна...»

Цяпер у сталіцы функцыянуе 241 установа агульнай сярэдняй адукацыі. Разнастайныя па тыпах і відах, яны здольныя даць школьнікам адукацыю рознага ўзроўню ў адпаведнасці з іх патрэбамі.

— Прычым запыты на павышаны ўзровень адукацыі ў горадзе ўзрастаюць. І мы рэагуем на гэты выклік, — падкрэсліў старшыня камітэта. — Пятую частку ад усіх устаноў агульнай сярэдняй адукацыі ў Мінску складаюць гімназіі і ліцэі. Геаграфічна яны даступныя для жыхароў усіх раёнаў горада. Павышаны ўзровень вывучэння прадметаў забяспечваюць таксама сетка профільных класаў і факультатывы. За два гады ў кожным сталічным раёне сфарміраваліся свае мадэлі профільнага навучання. У горадзе дасягнуты аптымальныя суадносіны базавых і профільных класаў. У 2015/2016 навучальным годзе ў працэнтным выражэнні яны складалі 49 да 51. У мінулым — 47 да 53. У новым навучальным годзе суадносіны будуць прыкладна такія ж.

Кіраўнік сталічнай сістэмы адукацыі з задавальненнем адзначыў значнае павелічэнне ў горадзе колькасці ўстаноў, якія адкрываюць класы і групы прафесійнай накіраванасці, асабліва педагагічныя. Дарэчы, эфектыўнасць гэтай працы пацвярджаецца тым, што 72% выпускнікоў, якія атрымалі рэкамендацыі для паступлення на педагагічныя спецыяльнасці, працягнуць сваё навучанне па абраным профілі, але ўжо ў ВНУ.

На больш ранніх ступенях навучання індывідуальныя патрэбы і здольнасці дзяцей рэалізуюцца праз сістэму факультатываў. У мінулым навучальным годзе на іх было выдзелена 28 667 гадзін. Самыя запатрабаваныя — гуманітарны, прыродазнаўча-матэматычны, спартыўны, агульнаразвіццёвы і музычны профілі. А на апошніх пазіцыях у рэйтынгу — факультатывы тэхналагічнага, экалагічнага і ваенна-патрыятычнага зместу.

«Мы не можам папракаць бацькоў за іх імкненне даць дзецям бясплатную моўную або эстэтычную адукацыю. Але, як той казаў, «за дзяржаву крыўдна», бо ваенна-патрыятычны профіль на першай і другой ступенях школы практычна не запатрабаваны, — падзяліўся сваімі думкамі з педагогамі Міхаіл Мірончык. — Лічбы — рэч упартая. Толькі ўдумайцеся: ад агульнай колькасці гадзін, выдзеленых на факультатывы, на заняткі ваенна-патрыятычнага кірунку прыпадае толькі 0,2 гадзіны ў сярэднім па горадзе. Збольшага гэта характарызуе работу педагагічных калектываў па ваенна-патрыятычным выхаванні. Не лепшая сітуацыя складваецца і з факультатывамі тэхналагічнай накіраванасці. І гэта ва ўмовах актуалізацыі працоўнага выхавання...»

Рабочыя прафесіі не прапаноўваць

Паказчыкаў, якія характарызуюць эфектыўнасць сталічнай сістэмы адукацыі, шмат: 100% дашкольнікаў падрыхтаваныя да навучання ў школе; 76% выпускнікоў мінскіх школ працягнуць навучанне ў вышэйшых навучальных установах; з 2000 года каманда горада лідзіруе на рэспубліканскіх прадметных алімпіядах; мінскія школьнікі штогод становяцца пераможцамі і прызёрамі міжнародных алімпіяд і конкурсаў; у сістэму агульнай сярэдняй адукацыі інтэгравана 76% ад агульнай колькасці дзяцей школьнага ўзросту з асаблівасцямі псіхафізічнага развіцця і гэтак далей. Але і яны патрабуюць крытычнага асэнсавання. Узяць тое ж уладкаванне ў жыцці выпускнікоў школ. На працягу многіх гадоў у сталіцы захоўваецца дыспрапорцыя паміж колькасцю выпускнікоў, якія паступаюць у прафесійна-тэхнічныя і вышэйшыя навучальныя ўстановы: сёння гэтыя суадносіны 1 да 14. Толькі 13,5% выпускнікоў базавай і 5,3% выпускнікоў сярэдняй школы будуць навучацца ва ўстановах сістэмы прафтэхадукацыі.

— Пагадзіцеся, што гэта свайго роду ацэнка нашай работы па прафарыентацыі, павышэнні прывабнасці сістэмы прафтэхадукацыі для моладзі і фарміраванні заказу на адукацыйныя паслугі, — звярнуўся да ўдзельнікаў форуму Міхаіл Мірончык. — Пры гэтым гораду вельмі патрэбныя кваліфікаваныя рабочыя кадры. На жаль, мы пакуль не можам сур'ёзна паўплываць на пазіцыю бацькоў, якія лічаць, што хоць які-небудзь дыплом аб вышэйшай адукацыі іх дзіця павінна атрымаць, нярэдка без матывацыі да прафесійнай дзейнасці і перспектыў працаўладкавання па спецыяльнасці. Спадзяёмся, што ўкараненне дапрофільнай і дапрафесійнай падрыхтоўкі зменіць гэту сітуацыю... У маштабах горада ўжо робяцца першыя крокі, у прыватнасці распрацаваны маршруты вытворчага турызму; ва ўстановах дадатковай адукацыі ўводзяцца новыя кірункі дапрафесійнай падрыхтоўкі. Эфектыўныя рашэнні мы чакаем і ад упраўленняў і ўстаноў адукацыі.

Амбіцыі ці патрэба часу?

Аб'ектыўны матэрыял для ацэнкі якасці адукацыі даюць вынікі цэнтралізаванага тэсціравання як аднаго з элементаў знешняга кантролю якасці ведаў. Сёлета ў ЦТ прынялі ўдзел амаль 90% выпускнікоў мінскіх школ. Сярэдні набраны бал па ўсіх прадметах — 47,1, а па французскай, нямецкай мовах і хіміі — больш як 50 балаў. У параўнанні з абласнымі цэнтрамі сярэдні бал у выпускнікоў мінскіх школ вышэйшы па дзевяці прадметах.

Абсалютныя вынікі (100 балаў) паказалі сёлета па краіне 303 удзельнікі ЦТ у 314 выпадках, амаль трэць з іх — выпускнікі мінскіх школ, гэта больш, чым у мінулым годзе. Па двух прадметах 100 балаў набралі 11 абітурыентаў, чацвёра з іх — мінскія школьнікі (выпускнікі гімназій №№7, 13, 41 і ліцэя №1).

Аб узроўні ведаў вучняў, якія завяршылі навучанне ў пачатковай школе, у пэўнай ступені можна меркаваць па выніках уступных выпрабаванняў у 5-я класы гімназій. Сёлета ў іх удзельнічала амаль трэцяя частка ад агульнай колькасці выпускнікоў 4-х класаў. 88% з іх атрымалі адзнакі ад 8 да 10 балаў. Міхаіл Мірончык канстатуе: з 2014 па 2017 год больш чым утрая павялічылася колькасць вучняў, якія ў суме набралі максімальныя 60 балаў. Сёння гэта кожны дзясяты з тых, хто прымаў удзел у конкурсным адборы.

— Вынікі годныя, але нам яшчэ трэба будзе іх прааналізаваць, як і іншыя нюансы фарміравання гімназічных класаў. Пакуль жа ў наяўнасці магутная матывацыя бацькоў да навучання дзяцей у гімназіях і выкарыстанне ўсіх магчымых шляхоў іх падрыхтоўкі да ўступных іспытаў. На жаль, нярэдка паступленне дзіцяці ў гімназію становіцца задавальненнем менавіта бацькоўскіх амбіцый, — лічыць старшыня камітэта па адукацыі. — Напэўна, іх можна зразумець, хоць і цяжка. Калі ў траціны чацвёртакласнікаў настольнымі кнігамі з'яўляюцца зборнікі тэкстаў для ўступных выпрабаванняў, — гэта павінна нас як мінімум насцярожыць. Бацькам трэба дапамагчы ўсвядоміць, што ў школы, акрамя галоўнай задачы па навучанні дзяцей, ёсць і іншыя: гэта фарміраванне і развіццё ў малодшых школьнікаў сацыяльных кампетэнцый, даследчых навыкаў, якасцяў асобы, якія шмат у чым вызначаюць паспяховасць навучання на больш высокіх ступенях атрымання адукацыі.

Маленькія хамелеоны...

Асобна Міхаіл Мірончык спыніўся на выхаваўчых аспектах у педагагічнай працы:

— Галоўнай задачай для нас было, ёсць і будзе выхаванне патрыятызму, пачуцця гонару за краіну і гатоўнасць адстойваць яе нацыянальныя інтарэсы ў любой сітуацыі. Шмат было сказана праніклівых і правільных слоў на гэтую тэму: пра тое, што ў патрыятычнага выхавання няма меж; што ідэалогія пранізвае ўсе бакі адукацыйнага працэсу; казалі пра ролю настаўніка як правадніка патрыятычных поглядаў; аб захаванні гістарычнай памяці беларускага народа; пра неабходнасць ствараць умовы для праяўлення маладымі людзьмі грамадзянскай самастойнасці і адказнасці і пра многае іншае. Але інфляцыя слоў, якая апошнім часам мае месца, не можа і не павінна засланіць сутнасць ідэй патрыятычнага выхавання.

Старшыня камітэта па адукацыі ўпэўнены: арэна ідэалагічных бітваў — гэта не толькі міжнародныя дыскусіі або дэбаты на ўсіх тэлевізійных каналах, як правіла, з удзелам адных і тых жа асоб. Гэта таксама і гутаркі бацькоў на кухні, і размовы з сябрамі ў двары, і паўсядзённыя кантакты з аднакласнікамі і настаўнікамі ў школе.

— Новы фармат ідэалагічнага выхавання, на наш погляд, заключаецца ў фарміраванні ў дзяцей, іх бацькоў і педагогаў унутраных грамадзянскіх ацэначных пазіцый. А для гэтага неабходна, каб у дарослых словы не разыходзіліся з учынкамі, і яны былі для дзяцей ва ўсіх сітуацыях — ад бытавых да грамадска-палітычных — эталонам сумленнасці і цвёрдасці перакананняў. Каб дзеці перасталі быць гэткімі хамелеонамі, маніпулятарамі, якія ведаюць, у якой сітуацыі, каму і што сказаць і што зрабіць (гэтаму яны ў нас навучыліся!), — падзяліўся сваім бачаннем праблемы Міхаіл Мірончык. — Задача перад намі стаіць няпростая — фарміраваць у дзяцей усвядомленую патрэбу заўсёды быць самімі сабой, быць такімі, як іх вучылі, — патрэбнымі сваёй сям'і, грамадству і краіне.

Надзея НІКАЛАЕВА

nіkalaeva@zvіazda.by

Загаловак у газеце: Ад слоў — да ўчынкаў

Выбар рэдакцыі

Гараскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

У пачатку тыдня да Ракаў могуць падступна падкрасціся трывогі і сумневы.

Здароўе

Як працуюць санаторныя школы-інтэрнаты для дзяцей, хворых на скаліёз?

Як працуюць санаторныя школы-інтэрнаты для дзяцей, хворых на скаліёз?

Па статыстыцы на пяць хворых дзяўчынак прыходзіцца толькі адзін хлопчык.

Рэгіёны

У якіх ўмовах працавалі медыкі ў гады вайны?

У якіх ўмовах працавалі медыкі ў гады вайны?

Подзвіг ваенурачоў адлюстроўвае выстава Брэсцкага абласнога краязнаўчага музея.

Грамадства

Што трэба ведаць тым, хто адпачывае каля вадаёмаў

Што трэба ведаць тым, хто адпачывае каля вадаёмаў

Нават пры наяўнасці на пляжы ратавальнай станцыі не варта грэбаваць элементарнымі правіламі бяспекі.