Песня вечаровая

НА КОНКУРС АПАВЯДАННЯЎ

Вiктар КАЗЬКО.

— Штось кнiгаўкi закiгiкалi, — гаварыў, выходзячы з двара, Iван Лаганчук, па мянушцы Лысы, свайму сябру, таксама Iвану, якога ўсе ў вёсцы звалi Кудлаты. Як жа, два сябры i два Iваны!

Самым камiчным у мянушках было тое, што Iван Лысы на самай справе адрасцiў круглую бараду, шырокую шавялюру сiвых валасоў i нечым нагадваў Карла Маркса ў сталым узросце, а ў чырванашчокага Iвана Кудлатага галава блiшчэла, як начышчаны самавар, ён старанна галiўся i болей паходзiў на Хрушчова.

Свае мянушкi Iваны атрымалi ў дзяцiнстве. У Лысага быў бацька i гадоў да пятнаццацi стрыг хлопца пад нулёўку. Iван жа Кудлаты, бязбацькавiч, рэдка стрыгся, хадзiў лахматы i непрычэсаны. Калi пасля вайны быў прызваны ў войска, служыў на флоце на Балтыцы. Клiмат, мусiць, не пайшоў хлопцу на карысць, бо праз чатыры гады вярнуўся дадому з парадзелымi валасамi, а да трыццацi страцiў амаль усе.

Калi яму гаварылi, каб адрасцiў бараду, як у сябра, Кудлаты смяяўся:

— Няма на галаве — не будзе i ў барадзе!..

Людзi, жартуючы, прапаноўвалi абмяняцца мянушкамi. Iван Лысы звычайна на гэта адказваў:

— Так выгадней. Украду я ў цябе парсюка. Прыйдзе ўчастковы i спытае, хто ўкраў, ты ж адкажаш: «Iван Лысы». Пакуль мiлiцыянер будзе разбiрацца з суседам, я ўцяку...

Людзi пасмейвалiся з такiх Iванавых кепiкаў. А зараз ён, памаўчаўшы хвiлiну-другую, паўтарыў:

— Штось кнiгаўкi закiгiкалi. Можа, на дождж?

Кудлаты паглядзеў на бязвоблачнае неба i не пагадзiўся:

— Не, дажджу не будзе. Проста бабы пяюць...

— То, можа, пойдзем да iх на вячоркi?

Была нядзеля. Чатыры жанчыны, памалiўшыся ў царкве, пакармiўшы парсючкоў i курачак, падаiўшы i выгнаўшы на пашу кароў, мелi вольны час, каб пасядзець разам.

Яны прымасцiлiся ля штакетнiка на траве i спявалi. Спявалi так, як пяюць птушкi, забiўшыся ў засенi дрэў, i зусiм не зважалi, цi слухае iх хто.

Людзi праходзiлi мiма, усмiхалiся, часам гаварылi добрае слова. Нечакана Параска Лукашык заўважыла:

— Бабы, а мы ўсе тут дзеўкi?

— Далiбог, праўда, — падтрымала Лiдка Чацвяртак.

Яны толькi зараз, здаецца, зразумелi, што ўсе пахавалi сваiх мужоў i былi як бы на роўнай назе.

— Глядзiце, i хлопцы да нас iдуць! — засмяялася Марыя Грыб, заўважыўшы Iванаў.

— Iваначкi, iдзiце да нас! — загукалi жанчыны. — Паспяваем.

Мужыкi весела перамiргнулiся мiж сабою: значыць, i яны яшчэ некаму патрэбны. I завярнулi да жаночага гурта.

— Спяваць умееце? — спыталася Параска.

Не адказваючы, Iван Лысы завёў прыпеўку:

Няхай дождж, няхай снег,

Маразы хай лютыя, —

Да каханак пабяжым

Босыя й абутыя!

— Маладзец! — пахвалiла Марыя Грыб. — То сядайце з намi.

— Параска, можа, гасцям услончык прынясеш, — прапанавала Зiна Лук’янюк.

Параска гатова была бегчы ў хату, але Iван Лысы запынiў:

— Калi жанчыны сядзяць, дык i нам не трэба ўслончыка...

Ён усеўся побач, а Кудлаты доўга-доўга ўладкоўваўся, усё прыстройваючы сваю пабiтую нагу (прыдавiла калодаю, калi ў лесе бярвенне нарыхтоўваў).

Каб не бянтэжыць госця, Марыя завяла:

Чаму не прыйшоў,

Як месяц узышоў,

Як цябе я ждала?..

Мужчынскiя галасы на хаду ўварвалiся ў песню, хораша сплялiся з жаночымi:

Цi каня не меў,

Дарожкi не знаў,

Мацi не пускала?..

— Ды ў нас харошы б хор атрымаўся! — не ўцярпела Параска.

— Пенсiянерскi, — дадала Зiна.

— А што?! — заўважыла Лiдка. — Зараз модныя пенсiянерскiя хары. Нас, можа б, i па целявiзары паказалi?

— Ты, Лiдка, са сваiм пузам i ў целявiзар не ўлезеш! — пацвялiла Марыя.

Разам усе праспявалi яшчэ некалькi песень. Сонца тым часам схавалася за далёкiм лесам. На вёску апусцiлася жаданая прахалода. У канцы вулiцы запылiў статак, што вяртаўся з пашы.

— Бабы, каровы! — першай падхапiлася Лiдка Чацвяртак, а за ёю i ўсе астатнiя, пакiнуўшы мужчын адных.

— Вось i пагулялi мы з табою, Iване, — нявесела заўважыў Кудлаты. — У нас нават каровы няма, каб сустракаць разам з iмi...