06 лютага 2008 года
№ 23 (26136)

РЭПАРЦЁР

Шчасце Быць

Літаратурная анкета "Звязды"

Леанiд Дранько-Майсюк, паэт

Шчасце Быць

1. Што можна назваць падзеяй у лiтаратурным жыццi краiны 2007 г.

Што запамiнаецца, тое i падзея. Запомнiўся трагiчны i разам з тым вельмi светлы па сваiм паэтычным харастве незвычайны верш Эдуарда Акулiна "Лён". Працытую гэты цудоўны твор цалкам, каб i чытачы "Звязды" пераканалiся, што беларуская паэзiя пабагацела на сапраўдны шэдэўр:

Мне прыснiлася сёння Доля,

запаветны, як Слова, сон.

Мы з Сысом у нябёсным полi

разам жалi блакiтны лён.

Разам жалi, ды раптам серпам

я адцяў галаву вужу,

i цярновыя слёзы свербам

разарвалi маю душу.

Я заплакаў з такiм адчаем

на якi толькi ў сненнi змог,

як па брату забiтым Каiн,

як Пiлат ля Хрыстовых ног...

I сказаў мне на гэта Толя:

— Плачаш, — значыць грахом жывеш...

Вуж скрываўлены ў белым полi —

гэта мой развiтальны верш.

I замоўк. I пайшоў няспешна,

аж пакуль мiж аблок не знiк.

Над вужом, над забiтым вершам

лён гайдаўся, як сiнi нiмб.

Запомнiўся таксама нарыс Вiктара Хурсiка "Трагедыя Крынак" у якiм нагадана пра жахлiвую праўду, паводле якое: "...мараль iснуе, пакуль не правiць страх".

Варта адзначыць эсэ Васiля Зуёнка "Гукаючы слова..." i эсэ Уладзiмiра Сiўчыкава "Мюнхгаўзенаў камень, або крыўская пiлiгрымка"  — творы адметныя дэфiцытным на сённяшнi час педагагiчным зместам.

Уладзiмiр Някляеў стварыў папулярныя бiяграфiчныя нарысы "Шлях" i "Праз лес, праз лёс" Гэтыя нарысы чытаюцца, нiбыта дэтэктыўныя раманы. Паэт выступiў, як не падобны на iншых даследчык жыцця i творчасцi Янкi Купалы i Якуба Коласа. I тут мая ацэнка супадае з вядомай мне ацэнкай iншых уважлiвых чытачоў (перш за ўсё, выкладчыкаў беларускай мовы i лiтаратуры): так арыгiнальна, так цiкава, так неспадзявана (!) пра нашых песняроў яшчэ нiхто не пiсаў...

Сваёй новай аповесцю "Шула — мегаполiс" Франц Сiўко прымусiў мяне горка ўздыхнуць: а гэта ж так, сапраўды, неабходна жыццё пражыць, каб зразумець простае — любiць трэба тых, хто нас любiць...

Лiчу прывабнай i мiстычную аповесць Людмiлы Рублеўскай "Ночы на Плябанскiх Млынах". Гэта чытанне для ўсiх, а перш за ўсё для тых, хто любiць гатычныя раманы i даўнiну свайго роднага Мiнска.

У нiзцы апавяданняў Сяргея Рублеўскага "У крыжовай прасторы" уразiла думка, што толькi "... вяртанне абяцае нам шчасце...", а таксама ж засталося ў душы i такое адкрыццё: "...у гарызантальным так шмат чалавечага i так мала Божага..."

Узрушыла мяне апавяданне Вячаслава Дубiнкi "Гэбельс" — мастацкi дакумент пра слуцкага селянiна-пакутнiка, якому з усiх свабод, абяцаных сталiнскай канстытуцыяй, гарантавана была толькi адна свабода — памерцi...

Завяршу свой сцiслы агляд аповесцю Вiктара Казько "Зазiрнуць у вочы свайму "я". Прозе
В. Казько ўласцiва пратакольная дакладнасць, хiрургiчны аналiз сучаснасцi, катэгарычная праўдзiвасць: "... Пэтэвэшнiк... з усяго прыгожага пiсьменства засвоiў толькi ад ранняга Антона Чэхантэ тое, што карась любiць, каб яго смажылi ў смятане. Засвоiў i хiхiкае, не трымаючы ў галаве, што той карась i ёсць ён сам — аматар распаленай патэльнi. I такiх карасёў у нас сёння развялося вагоны... У мяне ўражанне, што ўвогуле нашая культура, наш iнтэлект спынiлiся на пэтэвэшна-карасiнай стадыi..."

Пэтэвэшна-карасiная стадыя — гэта вельмi дакладна заўважана, асаблiва адносна таго, што пiша галоўны наш "сУчасьнiк" Хлопус.

2. Што з напiсанага за гэты год — Ваша асабiстая творчая вяршыня?

У 2004 годзе з’явiўся аб’ёмны том Барыса Пятровiча "Шчасце быць...", i вось ужо трэцi год я гэту кнiгу чытаю i перачытваю, смакую кожную старонку. Дзiвосная проза! Яна ўвесь час узбагачае мяне новым беларускiм зместам, нацыянальным розумам, навукаю, напрыклад, пра адзiноту. Божа мой, якая гэта неабвержная праўда, калi Барыс Пятровiч пiша, што "... Самая страшная адзiнота ў вясковай жанчыны, у якой рана памёр муж..."; якая гэта пераможная фiласофская дасведчанасць, калi пiсьменнiк пераконвае: "... Шчасце i адзiнота — несумяшчальныя. Адзiнокi можа быць шчаслiвым толькi, калi не ведае, што недзе ёсць iншыя людзi. Хрыстос у пустэльнi не быў адзiнокiм. Адам у раi да з’яўлення Евы не быў адзiнокiм. Што ёсць адзiнота, Ён зразумеў не тады, калi Яна з’явiлася, а калi Яна на хвiлю знiкла з вачэй. Адзiнота i ёсць пекла на зямлi. Адзiнота — шырокая рака, што паўстае раптам на тваiм шляху, i не абысцi яе, не пераплыць. Застаецца толькi чакаць Харона, якi перавязе цябе на другi бераг. Якiм жа адзiнокiм будзе апошнi чалавек на планеце Зямля!"

Кнiгу Барыса Пятровiча "Шчасце быць..." лiчу асабiстай творчай вяршыняй, бо гэта выдатная кнiга дапамагла мне напiсаць апавяданне "Анёлак i я".

3. Якой Вам бачыцца будучыня беларускай лiтаратуры?

Беларускай лiтаратуры наканавана Шчасце Быць!