23 кастрычніка, пятніца

Вы тут

Спартсменка Таццяна Дамашына: У мяне вельмі ўпарты характар


Таццяна Дамашына — прыгожая, невысокая, нават мініяцюрная. Але гэта толькі на першы погляд: не кожная зможа падымаць 140-кілаграмовыя штангі. Дзяўчына з аграгарадка Гарадзішча, што ў Баранавіцкім раёне, за некалькі гадоў стала чэмпіёнкай свету, Еўропы, устанавіла шмат гучных рэкордаў. Сёння яе мэта — папаўненне медальнай калекцыі, а таксама папулярызацыя спорту і здаровага ладу жыцця ў Беларусі.


— Таня, а што такое паўэрліфтынг?

— Гэта сілавое трохбор'е. Нашы асноўныя практыкаванні — прысяданне са штангай, жым штангі лежачы і станавая цяга, дзе трэба падняць максімальную для сябе вагу і выпрастацца. Чым большая вага — тым лепшы вынік.

— Як так выйшла, што гэты спорт стаў справай твайго жыцця?

— У дзяцінстве за кампанію з сябрамі пайшла ў секцыю дзюдо. Потым былі лёгкая атлетыка, футбол, я ўжо не магла адмовіцца ад спорту. А мой старэйшы брат Міхаіл у той час займаўся штангай, і я напрасілася да яго на трэніроўку — надта цікава было. Ужо на першай трэніроўцы мой будучы трэнер Аляксандр Грынкевіч-Суднік сказаў, што я стану чэмпіёнкай свету ў паўэрліфтынгу. Праз тры гады я ўжо слухала гімн краіны на п'едэстале.

— У тваёй біяграфіі ёсць эпізод з дыскваліфікацыяй, чаму так здарылася?

— У мяне быў канфлікт з кіраўніцтвам федэрацыі паўэрліфтынгу. У 2018 годзе на чэмпіянаце свету ў Калгары мяне і яшчэ адну спартсменку Сняжану Зубко пакінулі зусім адных. Нашага трэнера не было, бо яго не прафінансавалі. А кіраўніцтва пасля выступлення дзяўчат і юнакоў да 18 гадоў паехала дадому. На такіх спаборніцтвах абавязкова павінен быць трэнер, які будзе дапамагаць спартсмену і вырашаць бягучыя пытанні. Нават у дакументах мы са Сняжанай пазначалі трэнерамі адна адну. Нас пакінулі на аўстрыйскага трэнера, які лічыцца беларускім. Але ён не ведаў рускай мовы, а мы дрэнна размаўлялі па-англійску. Мы адмовіліся ад супрацоўніцтва з ім, бо гэта было нерэальна. Увесь час нам дапамагалі ўкраінскія трэнеры. Канешне, мы публічна ім падзякавалі. А кіраўніцтва федэрацыі вырашыла, што так мы здрадзілі краіне. У заключэнні аб дыскваліфікацыі сказана, што мы зганьбілі гонар і годнасць спартсмена Рэспублікі Беларусь. А мы тады былі адзіныя з нашай зборнай, хто прывёз медалі. Нас са Сняжанай дыскваліфікавалі на два гады, а трэнера — пажыццёва. Праз месяц дыскваліфікацыю знялі, але мне гэта ўжо было непатрэбна.

— І гэтыя два гады ты правяла ў цяжкай атлетытыцы?

— Я ўжо да гэтай гісторыі думала аб пераходзе, усё ж такі цяжкая атлетыка — алімпійскі від спорту, у адрозненні ад паўэрліфтынгу. І вырашыла, што дыскваліфікацыя — гэта знак. Ну і эмоцыі, крыўда сваю справу зрабілі. Ва ўніверсітэце сустрэла галоўнага трэнера нацыянальнай каманды Віктара Шылая і сказала «Я Таня, мяне дыскваліфікавалі з паўэрліфтынгу, хачу займацца цяжкай атлетыкай». Ён пазнаёміў мяне з алімпійскім чэмпіёнам Валерыем Шарыем, які зараз працуе трэнерам. Я думала, раз усюды штанга, а вопыту ў мяне дастаткова, то я хутка засвою тэхніку і пачну паказваць клас. Аказалася, што ў цяжкай атлетыцы ўсё іншае — штанга, практыкаванні, іншыя мышцы задзейнічаны. На першай трэніроўцы я падымала пусты грыф і мне было цяжка. Пасля нават бутэльку вады не магла падняць. Хоць у атлетыцы пусты грыф важыць 15 кілаграмаў, а ў паўэрліфтынгу — 20. Я выйграла першыя спаборніцтвы, але гэтага было мала. З кожным днём я разумела, наколькі гэта складаны від спорту. Мне было цяжка пераключаць тэхніку, вагу, звычкі. Моцна ціснуў псіхалагічны фактар, калі я бачыла, што мяне, чэмпіёнку свету, перамагаюць чатырнаццацігадовыя дзяўчынкі. Я неяк працягнула два гады, выканала нарматыў на кандыдаты ў майстры спорту. Але амаль з кожнай трэніроўкі сыходзіла са слязамі на вачах.

— Таму ты вырашыла вярнуцца ў паўэрліфтынг?

— Падчас спаборніцтваў я траўміравала локаць і не магла падняць нават пусты грыф. Калі выконвала практыкаванні з паўэрліфтынгу, ён не балеў. І я вырашыла, што гэта знак. Патэлефанавала трэнеру Аляксандру Грынкевіч-Судніку і сказала, што хачу вярнуцца. Ён быў вельмі здзіўлены, адчытаў мяне за тое, што сышла, і даў тыдзень на «падумаць». Праз тыдзень я сказала яму, што чакаю трэніроўкі. Ён напісаў мне план, па якім мы дыстанцыйна працуем, бо ён жыве ў іншым горадзе. Я ведаю ўсю тэхніку, свае слабыя і моцныя бакі, таму мы можам так працаваць. Валерый Шарый адэкватна паставіўся да майго рашэння, прапанаваў бясплатна трэніравацца ў яго зале. Мне вельмі пашанцавала з трэнерамі. Няхай ад аднаго я бегала туды-сюды, а да другога прыйшла са словамі «я ніколі не вярнуся ў паўэрліфтынг», а потым сышла.

— Упэўнена, што не пашкадуеш аб сваім рашэнні, усё ж такі ў цябе былі шанцы выступіць на Алімпійскіх гульнях?

— Каб чагосьці дасягнуць, трэба было раней пачынаць займацца цяжкай атлетыкай. Апошнім часам я шмат думала аб вяртанні. Нават Валерый Шарый сказаў, што ў паўэрліфтынгу ў мяне больш перспектыў. Калі б я засталася, то вышэй чэмпіянату Беларусі не прайшла б. Магчыма, калісьці выступіла б на чэмпіянаце Еўропы, але не далей. У цяжкай атлетыцы вельмі складана дабіцца высокіх вынікаў і застацца сабой. Трэба гуляць па правілах большасці, а мне не ўсё з гэтых правілаў па душы. Элементарна, я працую па размеркаванні з 9.00 да 18.00 і не змагла б належным чынам сумяшчаць спорт і працу.

— На тваёй старонцы ў інстаграме ёсць кранальны пост пра тое, як ты здалася, заняўшы чацвёртае месца. Але ж гэта не самы горшы вынік...

— Гэта быў мой першы чэмпіянат свету, калі я не была на п'едэстале. На першым чэмпіянаце ў 2015 годзе было трэцяе месца, у 2016 — першае з рэкордам Еўропы. А ў 2017-м чэмпіянат свету праходзіў у Мінску. Канешне, я разлічвала, што дома пры жывой падтрымцы бацькоў і сяброў пакажу клас. У мяне была барацьба з францужанкай за трэцяе месца. І ў вырашальным апошнім падыходзе яна падняла настолькі вялікую вагу, што мне ўслед за ёй прыйшлося паказваць свой максімум, які ўжо выжала ў другой спробе. Я не змагла падняць на дзесяць кілаграмаў больш, і штанга выпала ў мяне з рук. Яна літаральна вырвала ў мяне перамогу. Насамрэч гэта было лагічна, я не паспела ўзнавіцца пасля чэмпіянату Еўропы, што быў за два месяцы да таго, рэзка сагнала вагу і ў мяне не было сіл. Тады гэта было трагедыяй, я ж лічыла, што заўсёды буду лепшай. Доўга плакала, было сорамна глядзець бацькам у вочы. Відэа таго выступлення не магла глядзець чатыры гады. Але гэта быў добры ўрок. І на чэмпіянат свету ў 2018 годзе ў мяне была неверагодная матывацыя. Я цвёрда вырашыла, што зраблю ўсё магчымае і немагчымае, каб перамагчы — і перамагла.

— Ты згадвала згонку вагі, можаш падрабязней расказаць, навошта гэта трэба?

— Я выступаю ў катэгорыі 47 кілаграмаў, і зразумела, што на спаборніцтвах я павінна столькі і важыць. У паўэрліфтынгу катэгорыі ідуць праз шмат кілаграмаў, наступная — 52. Мне прасцей скінуць некалькі кілаграмаў, чым набраць, тым больш у катэгорыі 52 кілаграмы я была б слабай. Але рабіць гэта трэба рэзка — так сілы застаюцца, а вага сыходзіць. Калі худзееш паступова, то сілы таксама сыходзяць і цяжка трэніравацца з вялікай вагой. Аднойчы я зганяла тры ці чатыры кілаграмы за пяць дзён. Першыя два сыходзяць хутка, астатнія спыняюцца, таму што ўся вада выйшла, у страўніку нічога няма. Гэта цяжка, усё раздражняе, думкі толькі аб ежы. Пасля згонкі пастаянна хочацца есці, арганізм апасаецца, што зноў забяруць ежу, і скінутыя кілаграмы хутка вяртаюцца. Зганяць вагу вельмі небяспечна, і лепш рабіць гэта раз у год, а яшчэ лепш зусім не рабіць.

— Ты неяк расказвала, што ў цябе 100 медалёў. Які з іх самы каштоўны для цябе?

— Усе яны каштоўныя, за кожным стаіць свая гісторыя. Дарагі першы медаль, які я атрымала ў трэцім класе на спаборніцтвах па дзюдо і пасля пайшла з ім на школьную дыскатэку, каб усе бачылі. У мяне ёсць медаль, які я прысвяціла бацькам. Яны ніколі мяне не абмяжоўвалі, але ў 2016 годзе вырашылі, што паступленне ва ўніверсітэт важнейшае за спаборніцтвы. Даты цэнтралізаванага тэсціравання супадалі з чэмпіянатам свету ў Амерыцы, і бацькі мяне туды не адпускалі. Я была вельмі пакрыўджана, не размаўляла з імі, медалі па пакоі лёталі. Але розніца гадзінных паясоў дазволіла мне ўсюды паспець. Я здавала тэсціраванне, а праз чатыры гадзіны ў мяне быў самалёт, і тата мяне чакаў з чамаданам, каб адразу паехаць у аэрапорт. Вечарам я прыляцела, а ранкам выйграла золата. І вынікі тэстаў мне ўжо былі непатрэбныя, я без іх паступіла ў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры на спецыяльнасць «менеджмент у спорце». І гэты медаль прысвяціла бацькам за тое, што яны падтрымалі такую авантуру.

— Таня, колькі разоў за гады кар'еры ты чула, што твой від спорту — не жаночы?

— Безліч. Гэта казалі знаёмыя, аднагрупнікі, выкладчыкі ва ўніверсітэце. «Ты ніколі не зможаш нарадзіць», «у цябе будуць вялізныя мускулы» — усе гэта праходзілі. Я не прымаю да ўвагі, але непрыемна, калі гэта пачынаюць выказваць маім бацькам. На шчасце, бацькі заўсёды мяне падтрымлівалі і нікога не слухалі. Сябры могуць часам жартаўліва прапанаваць перасунуць шафу ці падштурхнуць машыну. Я не пераношу сваю спартыўную дзейнасць у жыццё. Я магу і шафу пераставіць, і цяжкія сумкі несці, але калі ў мяне ёсць кавалеры, чаму я павінна гэта рабіць. Гэта мая прынцыповая пазіцыя, я ўсё ж такі дзяўчына і не павінна рабіць мужчынскую працу.

— Раскажы, калі ласка, пра сваю працу менеджара.

— Па размеркаванні пасля ўніверсітэта я працую ў Рэспубліканскім цэнтры фізічнага выхавання і спорту навучэнцаў і студэнтаў. Мы арганізоўваем рэспубліканскія спаборніцтвы сярод студэнтаў. Я тут як рыба ў вадзе. Сама ўдзельнічала ў такіх спаборніцтвах і ведаю, як гэта крута. Спачатку мне было дзіўна, як можна сядзець у офісе з 9.00 да 18.00, але зараз прыходжу на працу з усмешкай. Мне хочацца, каб студэнцкі спорт у нашай краіне няспынна развіваўся, і планую зрабіць для гэтага ўсё, што ад мяне залежыць.

— Што такое фітнес-туры, пра якія ты актыўна расказваеш у сваіх сацыяльных сетках?

— Гэта ініцыятыва маёй сяброўкі з мінскай фітнес-студыі «Цэх», я ёй дапамагаю. Мы збіраем людзей, якім цікавы актыўны адпачынак, і выязджаем з імі ў туры. Звычайна ён праходзіць на прыродзе, каля вадаёмаў. У нас вельмі насычаная праграма, пастаянныя актыўнасці, ні хвіліны вольнага часу. Гэта выдатны праект, які знаёміць з мноствам цікавых людзей.

— А сама ў якасці трэнера працуеш?

— Гэта маё хобі. Хтосьці вышывае, хтосьці збірае маркі, а я трэнірую людзей. Мне падабаецца рабіць людзей лепшымі. У абедзенны перапынак трэнірую калег, у нас ёсць спартыўная зала. Пішу людзям планы трэніровак, з адным хлопцам працуем анлайн. Але гэта для душы, а не дзеля грошай.

— Таня, адкуль у цябе такая матывацыя столькі працаваць і не здавацца?

— Пасля дыскваліфікацыі я зрабіла сабе татуіроўку Never Gіve Up («Ніколі не здавайся») — гэта мой дэвіз па жыцці. У мяне вельмі ўпарты характар. Калі я нешта вырашыла, павінна гэтага дасягнуць. У дзяцінстве я ездзіла на трэніроўкі ў 25 кіламетрах і назад, пасля ўсю ноч рабіла ўрокі. Хіба гэта можа быць дарэмна? І ўсё, што я раблю, я раблю дзеля таго, каб апраўдаць чаканні бацькоў. Яны заўжды мяне падтрымлівалі, як ніхто іншы. Калі ў 12 гадзін ночы я вярталася з трэніроўкі, на стале заўсёды была вячэра. Прычым мама гатавала мне асобна, у мяне быў свой рацыён. Злавалася, але ж гатавала. Я ведаю, колькі мама перажывала і хвалявалася за мяне. Бацькі далі мне ўсё, і я абавязана зрабіць таксама ўсё, каб яны маглі гэтак жа ганарыцца мной, як я ганаруся імі.

Валерыя СЦЯЦКО

Фота з асабістага архіва гераіні

Загаловак у газеце: Моцныя мары Таццяны Дамашынай

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Транспарт вялiкага горада. Пра новыя маршруты, электробусы i трэцюю лiнiю метро

Транспарт вялiкага горада. Пра новыя маршруты, электробусы i трэцюю лiнiю метро

 У Мiнску цяпер працуе 199 маршрутаў аўтобусаў, восем — электробусаў, 89 — тралейбусаў, восем — трамваяў. 

Культура

Як вывозілі каштоўнасці з музеяў БССР у канцы 1920-х — пачатку 1930-х гг.

Як вывозілі каштоўнасці з музеяў БССР у канцы 1920-х — пачатку 1930-х гг.

Даследчыкі савецкай індустрыялізацыі традыцыйна бралі пад увагу дзве галоўныя крыніцы яе фінансавання — экспарт сыравіны і сельскагаспадарчай прадукцыі.

Культура

Леў Клейнбарт. Чалавек, якi адкрыў для чытацкай публiкi Янку Купалу i Сяргея Ясенiна, нарадзiўся ў Капылi — у доме, якi захаваўся да нашых дзён

Леў Клейнбарт. Чалавек, якi адкрыў для чытацкай публiкi Янку Купалу i Сяргея Ясенiна, нарадзiўся ў Капылi — у доме, якi захаваўся да нашых дзён

У пачатку XX стагоддзя публiцыст, крытык i журналiст Леў Клейнбарт быў уплывовай асобай сярод творчай iнтэлiгенцыi Пецярбурга.

Эканоміка

Студэнцкі попыт на кошт арэнды жылля амаль не паўплываў

Студэнцкі попыт на кошт арэнды жылля амаль не паўплываў

Спецыялісты адзначаюць: добра яшчэ, што рынак выжыў.