Вы тут

Вячаслаў Даніловіч: У верасні-лістападзе 1939 года адбыўся акт гістарычнай справядлівасці


Беларускія гісторыкі на пляцоўцы рэдакцыі газеты «Звязда» абмеркавалі значэнне падзеі, якая адбылася восенню 1939 года — уз’яднанне Заходняй Беларусі і БССР. У гутарцы ўзялі удзел дырэктар Інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, кандыдат гістарычных навук, дацэнт Вячаслаў Даніловіч, загадчык цэнтра новай і навейшай гісторыі Інстытута гісторыі, кандыдат гістарычных навук, дацэнт Мікалай Смяховіч і загадчык аддзелам навейшай гісторыі Беларусі Інстытута гісторыі НАН, кандыдат гістарычных навук Сяргей Траццяк.


Вучоныя разгледзелі прычыны і наступствы польска-савецкай вайны 1919-1921 гадоў, умовы жыцця беларусаў у складзе Польскай дзяржавы да 1939 года, геапалітычнае становішча ў Еўропе напярэдадні Другой сусветнай вайны, сам працэс і наступствы ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР і тое, як падзеі 1921 — 1941 гадоў адбіліся на гістарычнай памяці беларускага народа.

«Уз’яднанне Заходняй Беларусі восенню 1939 года мае велізарнае значэнне для гісторыі Беларусі, беларускага народу і сучаснай беларускай дзяржавы, — лічыць Вячаслаў Даніловіч. — Абсалютна слушнае сцвярджэнне аб тым, што калі б не адбылося аб’яднанне Заходняй Беларусі з БССР, то не было б сучаснай Рэспублікі Беларусь у такім фармаце. У гэтай падзеі ажыццявіўся акт гістарычнай справядлівасці. Калі па Рыжскай мірнай дамове па жывому падзялілі адзін народ на дзве часткі і адна частка вымушана была жыць у Польскай дзяржаве. Акт несправядлівасці быў скасаваны восенню 1939 года ў выніку паходу Чырвонай арміі ў Заходнюю Беларусь. Прычым рашэнне аб уз’яднанні было прынятае дэмакратычным спосабам. Народам Заходняй Беларусі былі выбраны ў Народны сход прадстаўнікі розных нацыянальнасцяў, не толькі беларусы ўдзельнічалі ў выбарчым працэсе. У параўнанні з польскім выбарчым заканадаўствам гэта быў больш дэмакратычны працэс. І там было прынятае рашэнне аб аб’днанні з БССР. Гэты працэс 14 лістапада 1939 года завяршыўся, калі быў прыняты Вярхоўным саветам БССР Закон аб аб’яднанні Заходняй Беларусі ў адзіную дзяржаву — рэспубліку ў рамках СССР».

«Сапраўды, для беларусаў падзеі 1921 — 1941 гадоў — гэта гісторыя таго, як жыць падзеленаму народу, і як гэта адчуць, што, нарэшце, і народ адзіны, і беларуская дзяржава адзіная, — пагадзіўся Сяргей Траццяк. — Што тычыцца мемарыялізацыі гэтых дат, у беларускіх гарадах, сёлах ёсць вуліцы, якія носяць імёны актыўных удзельнікаў нацыянальна-вызваленчага руху, у першую чаргу камуністаў Заходняй Беларусі. Аднак пытанне мемарыялізацыі тых падзей, якія засведчылі перад беларусамі і ўсім светам, што народ Заходняй Беларусі не скарыўся і змагаецца за сваё права людзьмі звацца — патрабуе большай ўвагі ад улады і грамадства».

«Нацыя ў нас адзіная, народ адзіны, і няма ніякага падзелу на усходніх і заходніх Беларусаў, — упэўнены Мікалай Смяховіч. — Таму ні на захадзе, ні на ўсходзе Беларусі нічым адзін ад аднаго не адрозніваецца: ні ў этнічных, ні ў любых іншых адносінах. Тым не менш, для усёй Беларусі, для нашай нацыі і для нашай нацыянальнай ідэі XXI стагоддзя, а яна ў выглядзе закліку, лічу, гучыць наступным чынам: «Беларусь! Справядлівасць! Адзінства!» — Дзень нацыянальнага адзінства абавязкова павінен быць».

Усю размову гісторыкаў на тэму таго, што папярэднічала, і якія наступствы мела для Беларусі 17 верасня 1939 года, чытайце ў друкаваным нумары газеты за 15 верасня і на сайце «Звязды».

Вольга МЯДЗВЕДЗЕВА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Жыццёвы шлях Якава Крэйзера. Першы камдзiў, якi атрымаў Зорку Героя, заслужыў яе, абараняючы Барысаў

Жыццёвы шлях Якава Крэйзера. Першы камдзiў, якi атрымаў Зорку Героя, заслужыў яе, абараняючы Барысаў

У пачатковы перыяд Вялiкай Айчыннай вайны зацятыя баi разгарнулiся пры абароне Барысава — старадаўняга беларускага горада на Бярэзiне. 

Грамадства

Схадзіць на «Куфар» і застацца без грошай. На папулярным сайце можна сустрэць махляра, замаскіраванага пад пакупніка

Схадзіць на «Куфар» і застацца без грошай. На папулярным сайце можна сустрэць махляра, замаскіраванага пад пакупніка

«Лічбавыя жулікі», якія здымаюць грошы з чужых банкаўскіх карт, звычайна маскіруюцца пад інтэрнэт-рэсурсы, вартыя даверу.