Вы тут

Як у Полацку і Наваполацку рэалізуюць iдэй устойлiвай гарадской мабiльнасцi


Такую назву маюць праекты па рэалiзацыi iдэй устойлiвай гарадской мабiльнасцi да 2040 года ў Полацку i Наваполацку. У лiтаральным сэнсе план «зялёнага» горадабудаўнiцтва «Полацк — навядзём масты» мае на мэце аднавiць масты, наладзiць сувязi раёнаў горада з цэнтрам i памiж сабой. А ў пераносным — усталяваць пераемнасць памiж мiнулым i будучым, захаваўшы культурную i прыродную спадчыну для нашчадкаў. Горад хочуць зрабiць яшчэ больш рознабаковым, утульным ды гарманiчным з прыродай.


Эфект на мiльён

Перспектыўнае бачанне i прыярытэты гарадскога развiцця абапiраюцца на рэалiзацыю прасторавай мадэлi «Полацк як архiпелаг самадастатковых пазнавальных раёнаў». У плане «зялёнага» горадабудаўнiцтва тут iмкнуцца рэалiзаваць прасторавую стратэгiю ў трох кiрунках. Развiць гiстарычную частку, умацаваць агульнагарадскi цэнтр i развiць дадатковыя цэнтры на аснове мадэлi транзiтна-арыентаванага развiцця. Звязаць памiж сабой раёны i наладзiць мабiльнасць без лiшнiх аўто. Стварыць клiматычна ўстойлiвую планiровачную iнжынерную iнфраструктуру.

Полацк нельга аддзяляць ад Наваполацка, бо яны фактычна ўжо злiлiся ў адзiн горад. Тут знаходзiцца вялiзны прамысловы цэнтр, якi дае сур'ёзную экалагiчную нагрузку на рэгiён. I хоць нельга паўплываць на нафтавы комплекс, але можна ўздзейнiчаць на гарадскi асяродак, мяркуе Сяргей ЛЕЙЧАНКА, першы намеснiк старшынi Полацкага райвыканкама:

— Мы паказваем жыхарам, што гэта горад новых магчымасцяў. Мы першыя пачалi рабiць веладарожкi на праезнай частцы. Мы гады тры тлумачылi людзям, чаму гэта здорава. Цяпер дарожкамi актыўна карыстаюцца i пытаюцца, як далей будзе развiвацца веларух.

У горадзе скрупулёзна падышлi да арганiзацыi дарожнага руху. За апошнiя тры гады ўжо другi раз перарабiлi генеральны план горада з улiкам змен, якiя ўжо ўкаранiлi i якiя задумалi на перспектыву.

— Нам патрэбны, у прыватнасцi, скрыжаваннi без святлафораў, якiя не будуць затрымлiваць машыны. Будзем рабiць кальцавы рух, як у Еўропе. Збудуем мост з веладарожкай, — падзялiўся намерамi намеснiк старшынi. — Гэта мерапрыемствы, якiя не патрабуюць вялiзных грашовых укладанняў. Вось трэба было вулiцу ўпарадкаваць. Дык мы яе не перараблялi, а размалявалi «за тры капейкi», затое эфект атрымалi «на мiльён рублёў».

Тры сцэнарыi развiцця Грамоў

Абмен ведамi памiж праекцiроўшчыкамi, якiя займаюцца трансфармацыяй прасторы ў межах праграмы ўстойлiвага развiцця, i гараджанамi можа адбывацца на вертыкальным i гарызантальным узроўнях. Апошняе — гэта калi жыхары выказваюць разнастайныя на месца, дзе яны жывуць, i тлумачаць, чаго хочуць. Iм патрэбна дамовiцца не толькi памiж сабой, але i з экспертамi, якiя глядзяць на гэтую тэрыторыю вачыма прафесiяналаў. Калi ж на такiх сустрэчах прысутнiчаюць яшчэ i мясцовыя ўлады, то абмен думкамi i iнфармацыяй адбываецца на вертыкальным узроўнi, тлумачаць эксперты.

Для раёна Грамы ў Полацку, якi знаходзiцца блiзка да цэнтра горада, але адрэзаны ад яго чыгункай, спецыялiсты кампанii MLA+ прапанавалi тры сцэнарыі развiцця: турыстычны цэнтр, Полацк-сiцi i гарадская вёска.

Першы варыянт базуецца на тым, што тут ёсць пэўныя аб'екты, якiя могуць зацiкавiць турыстаў. Акрамя таго, акцэнт робiцца на iснуючых i будучых спартыўных аб'ектах. Магчымасцi вяслярнай базы на рацэ Палата можна выкарыстоўваць, каб ладзiць спускi па ёй, таксама прыцягваючы турыстаў.

У варыянце Полацк-сiцi прапанавана перапрафiляваць iснуючыя плошчы, каб ствараць пункты прыцягнення, напрыклад закiнуты вiнзавод. Пры гэтым трэба вырашаць праблему транспарту, бо раён Грамы адрэзаны ад цэнтра горада чыгункай.

— Каб вырашыць гэтае пытанне, самае простае i, напэўна, найбольш эфектыўнае рашэнне — стварыць чаўнок або скласцi схему руху мiкрааўтобусаў. Яны змогуць курсiраваць па пэўным маршруце i падвозiць жыхароў да месцаў пераходу цераз чыгуначныя шляхi, замест таго каб тут ездзiў грамадскi транспарт, якi ходзiць у цэнтр i рызыкуе на 40 хвiлiн захраснуць на пераездзе, — расказала ўрбанiстка Надзея Царанок.

Паколькi ў Грамах прэвалiруе прыватны сектар, разглядаецца таксама трэцi варыянт — ператварэнне яго ў гарадскую вёску, якая будзе шматфункцыянальным цэнтрам, сфармiраваным з улiкам уважлiвага стаўлення да прыродных тэрыторый пры арганiзацыi грамадскiх прастор.

Агратэхнапарк замест завода

Асноўныя прынцыпы, якiмi кiравалiся эксперты пры распрацоўцы праекта для Грамоў, — эклектычнасць, уключанасць у гарадскую структуру, структураванасць i здольнасць да будучых змен.

Задумкi для трансфармацыi тут добрыя, i можна рэалiзоўваць на практыцы пэўныя прапановы з усiх трох варыянтаў развiцця. Увогуле трансфармацыя павiнна прадугледжваць гнуткасць, бо ўсе змяненнi — гэта пытанне 10—15 гадоў, а не трох-чатырох. Гэтая якасць дазволiць развiвацца ў нагу з часам, бо праз нейкi перыяд папярэднiя прапановы экспертаў могуць стаць неактуальнымi i неабходна будзе iх змянiць, перш чым рэалiзаваць, адзначылi эксперты.

У Грамах прапануецца, напрыклад, стварыць транспартны мост, якi дапаможа аб'яднаць раён з цэнтрам, i зладзiць пешаходныя масты з рампамi i лiфтамi, каб
людзям было зручна трапляць у цэнтр Полацка. Пры пераходзе чыгункi ў адным узроўнi можна зладзiць велапалосы i тратуары, агараджальныя бар'еры. Такiм чынам кожнае перасячэнне чыгункi ператворыцца ў транспартна-перасадачны вузел з прыпынкамi грамадскага транспарту, велапаркоўкамi i перахапляльнымi стаянкамi.

Каманда працавала i над стварэннем структураванай «зялёнай» сеткi грамадскiх прастор i тэрыторый, каб стварыць унутраныя сувязi для аб'яднання Грамоў з горадам.

Цiкавыя таксама прапановы арганiзацыi разнастайных грамадскiх прастор на базе iснуючых аб'ектаў i iндустрыяльных плошчаў, якiя сёння не выкарыстоўваюцца. Напрыклад, можна стварыць музей чыгункi на тэрыторыi чыгуначнага дэпо, iснаванне якога цяпер перашкаджае развiццю Грамоў, калi вывесцi яго ў Light-Industrial зону, што ствараецца. А на тым месцы збудаваць сучасны раён сярэднепавярховай забудовы.

Добрая прапанова i па добраўпарадкаваннi тэрыторыi каля стадыёна «Лакаматыў» — стварэнне там спартыўнага цэнтра i пляцоўкi для экстрэмальных вiдаў спорту. На тэрыторыi вiнзавода можна арганiзаваць адкрытую прастору, а ў цэхах зладзiць офiсы i майстэрнi, падзейную пляцоўку для выставак, фестываляў, лекцый.

Аўтарамонтны завод можа паспрыяць паляпшэнню iмiджу раёна, калi пасля прыцягнення iнвестыцый гэтае месца стане агратэхнапаркам — унiкальным цэнтрам навукi i практыкi. Пасля рэкультывацыi тэрыторый можна атрымлiваць на iх ураджаi, ангар пераўтварыць у сельскагаспадарчы рынак i цяплiцы, а плошчу перад рынкам зрабiць выставачнай прасторай i стварыць музей беларускай аграрнай прамысловасцi.


Наваполацк iзноў новы. Версiя 2.0

Дакумент па пераўтварэннi горада аналагiчны полацкаму, аднак ён мае i сваю спецыфiку. Трансфармаванне скiравана на павышэнне прывабнасцi горада як месца для жыцця, работы, iнвеставання на аснове рэалiзацыi нацыянальных прыярытэтаў развiцця, забеспячэння ўстойлiвага эканамiчнага росту i паляпшэння якасцi навакольнага асяроддзя.

Аў­тар фо­та-кар­цi­нкі — сту­дэнт­ка Ган­на ПУТ­РЫ­НА.

Актуальнае развiццё Наваполацка да 2040-га ставiць у прыярытэт задачы зрабiць горад папаўняльным, разумным, зручным. Распрацавана транзiтна-арыентаваная мадэль узаемаўвязвання старых i новых цэнтраў у маштабе рэгiёна. Яна прадугледжвае агламерацыю Полацка i Наваполацка вакол цэнтра iснуючага Наваполацка на вулiцы Маладзёжнай.

У плане прапiсана рэалiзацыя чатырох тэм. Гэта фармiраванне адзiнай водна-зялёнай сiстэмы; развiццё iнфраструктуры эканомiкi замкнёнага цыкла; павышэнне камфортнасцi пражывання з дапамогай разумных тэхналогiй; транзiтна-арыентаванае развiццё.

У сучасным дзявятым мiкрараёне Наваполацка не выкарыстоўваецца дзве трацiны з 27 гектараў яго плошчы. Тут можна дадаткова пасялiць яшчэ 3000 жыхароў, i ў вынiку 10 % горада будзе жыць у адным раёне. Шчыльнасць насельнiцтва пры гэтым узнiмецца да максiмальных паказчыкаў (хоць Наваполацк i так чэмпiён па гэтым крытэрыi), затое паверхавасць дамоў знiзiцца ад васьмi да чатырох з паловай, лiчаць эксперты.

Трансфармаваць прастору тэрыторый Наваполацка, якiя знаходзяцца ў чарзе на капрамонт, паспрабавалi студэнты Полацкага дзяржаўнага ўнiверсiтэта i Цэнтра ўрбанiстыкi i дызайну (ЦУД).

У горадзе шмат дрэў i вялiкi патэнцыял, аднак тэрыторыя не запатрабавана жыхарамi, а ўсе пешаходныя прасторы — у профiлi вулiц. Скверы i iншыя зялёныя кавалачкi, якiя першапачаткова закладвалiся праекцiроўшчыкамi мiкрараёнаў, так i засталiся кавалачкамi, куды максiмум дасаджваюцца дрэвы. Грамадскiя прасторы не iнтэграваны ў сiстэму гарадскога цэнтра i не спакушаюць людзей рухацца пешшу, нават гуляць з дзiцячай каляскай можна толькi ўздоўж магiстральнай вулiцы Маладзёжнай.

— Пры гэтым ёсць магчымасць уключыць у сiстэму «зялёных» зносiн увесь горад. Планiровачная структура горада, якая склалася, мае вялiкi патэнцыял для стварэння адзiнай пешаходнай сiстэмы, што аб'яднала б гарадскi цэнтр са значнымi грамадскiмi прасторамi, — заўважыла Вiкторыя МАЦВЯЙЧУК, кiраўнiк праектаў, старшы выкладчык кафедры архiтэктуры Полацкага дзяржаўнага ўнiверсiтэта. — Я хацела даць студэнтам не нейкiя абстрактныя вучэбныя заданнi, а такiя, каб яны сваiмi праектамi змаглi прынесцi карысць гораду i зрабiць яго сваiмi прапановамi лепшым.

Сярод мноства студэнцкiх прапаноў два праекты ўжо рэальна спадабалiся кiраўнiцтву Наваполацка i, магчыма, з часам будуць рэалiзаваны.

Напрыклад, сквер, якi прылягае да вулiцы Дзяржынскага, студэнты вызначылi як адзiн з цэнтраў прыцягнення людзей. Праз яго месцiчы часта ходзяць на работу цi проста выбiраюць яго для шпацыру.

— Мы iмкнулiся зразумець, як выкарыстоўваецца гэтая тэрыторыя. Аказалася, што хоць людзi i бываюць у ёй штодня, аднак пераважна толькi для транзiту, — расказалi студэнты.

Аўтары праекта вырашылi, што пры мiнiмальных выдатках у гэтай грамадскай прасторы трэба стварыць нешта такое, у што маглi б уцягнуцца мясцовыя жыхары. Галоўнай iдэяй пераўтварэння сквера стала стварэнне iнтэрактыўных гульнявых зон. У прыватнасцi, плануецца зрабiць настольныя гульнi ў вялiкiм маштабе, якiя аб'яднаюць людзей, вымусяць iх выйсцi на вулiцу i камунiкаваць.

— Гэта могуць быць нейкiя простыя формы з натуральных матэрыялаў, якiя можна стварыць самiм. Падвесныя крэслы, гамакi, драўляныя гульнёвыя элементы накшталт паласы перашкод, — прапанавалi юныя трансфарматары.

Асноўную транзiтную частку сквера вырашана зрабiць прагулачнай, але каб там хацелася не толькi прагуляцца, але i затрымацца.

Другi праект датычыцца тэрыторыi насупраць бiзнес-цэнтра «Эдэм». Яна таксама найчасцей выкарыстоўваецца для транзiту. Зрабiць яе больш прывабнай прапануецца за кошт стварэння зоны цiхага адпачынку, або зоны grandparents, дзе людзi, старэйшыя за 50, маглi б пасядзець i згуляць у «настолкi». Для павышэння камерцыйнай прывабнасцi тут можна стварыць участкi для вулiчнай ежы, напрыклад, у выглядзе перасоўных вагончыкаў food truck. А простая вулiчная мэбля дапаможа арганiзаваць месцы, дзе можна будзе ладзiць пiкнiкi.

— Асноўная iдэя абодвух гэтых праектаў у тым, што людзей можна аб'яднаць яшчэ на стадыi будаўнiцтва. Усе iдэi можна рэалiзаваць сiламi людзей, што жывуць на гэтых тэрыторыях. Гэта дапаможа i з суседзямi лепш пазнаёмiцца, i прымусiць ставiцца да створанага больш беражлiва, — упэўнена кiраўнiк праектаў.

Ірына СІДАРОК

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Жыццёвы шлях Якава Крэйзера. Першы камдзiў, якi атрымаў Зорку Героя, заслужыў яе, абараняючы Барысаў

Жыццёвы шлях Якава Крэйзера. Першы камдзiў, якi атрымаў Зорку Героя, заслужыў яе, абараняючы Барысаў

У пачатковы перыяд Вялiкай Айчыннай вайны зацятыя баi разгарнулiся пры абароне Барысава — старадаўняга беларускага горада на Бярэзiне. 

Грамадства

Схадзіць на «Куфар» і застацца без грошай. На папулярным сайце можна сустрэць махляра, замаскіраванага пад пакупніка

Схадзіць на «Куфар» і застацца без грошай. На папулярным сайце можна сустрэць махляра, замаскіраванага пад пакупніка

«Лічбавыя жулікі», якія здымаюць грошы з чужых банкаўскіх карт, звычайна маскіруюцца пад інтэрнэт-рэсурсы, вартыя даверу.