Вы тут

Як гісторыю напоўніць імёнамі?


Адразу пасля абвяшчэння ўсенароднай акцыі па зборы матэрыялаў, звязаных з Вялікай Айчыннай вайной, у Інстытут гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі сталі паступаць работы, фатаграфіі і сканы старых дакументаў з усіх куткоў краіны, што захоўваюцца ў сем'ях. Ужо сабрана больш за дзве сотні тэкстаў, частка з іх нават надрукаваная — у першай кнізе «Народнага летапісу Вялікай Айчыннай вайны: успомнім усіх».


Акцыя была ініцыяваная вучонымі напярэдадні 75-годдзя Вялікай Перамогі, але збор сямейных і прыватных гісторый працягваецца. У найбліжэйшы час плануецца не толькі выдаваць успаміны ў кнігах, але і стварыць асобны сайт. На электронным рэсурсе будзе змешчана больш матэрыялаў, чым у папяровым выданні, бо некаторыя сем'і дасылаюць вялікую колькасць копій дакументаў, лістоў з фронту, фатаграфій родных. Вучоныя просяць дасылаць таксама фатаграфіі і невялікую інфармацыю, у тым ліку і пра саміх аўтараў, якія захоўваюць і накіроўваюць гэтыя матэрыялы на адрас Інстытута гісторыі НАН (на сайце ўстановы ёсць асобная спасылка, звязаная з акцыяй, адсканаваныя дакументы, фатаграфіі і ўспаміны прымаюць на электронны адрас nl19411945@mаіl.ru).

Ваенная тэматыка заўсёды добра асвятлялася ў нашай краіне. Чаго толькі вартае 146-томнае выданне кніг «Памяці»! Наогул за пасляваенныя гады беларускімі вучонымі падрыхтавана каля 12 тысяч выданняў рознага кшталту ад фундаментальных прац да дакументальных зборнікаў. Але «Народны летапіс» — гэтая арыгінальная і непаўторная серыя (другую кнігу плануецца зрабіць да канца гэтага года). Падобная работа яшчэ не праводзілася ні ў кога з нашых суседзяў. Тут суаўтарамі становяцца простыя людзі і дасланыя імі гісторыі — вельмі каштоўная крыніца інфармацыі. У сямейных шафах захоўваюцца дакументы і звесткі, якіх не знойдзеш у архівах. «Гісторыя пачынаецца, калі яна персаніфікаваная, калі мы ведаем, не проста пра падзею, а і пра яе ўдзельнікаў: які камандзір падняў у атаку, хто кінуўся на амбразуру, што гэта былі за людзі. І такіх звестак у архівах няшмат, але яны захоўваюцца ў народнай, сямейнай памяці», — заўважае загадчык аддзела ваеннай гісторыі Беларусі Інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Аляксей ЛІТВІН.

Калі пра ветэранаў, якія дажылі да 70—90-х гадоў, яшчэ маглі быць нейкія публікацыі, то пра тых салдат і афіцэраў, і нават Герояў Савецкага Саюза, што памерлі ў пасляваенныя гады, звестак не хапае. Але іх яшчэ можна адшукаць — пра іх памятаюць дзеці, унукі, сямейныя гісторыі пераказваюцца праўнукам.

Важна не толькі запісаць аповеды сведак ваенных падзей, якіх з кожным годам становіцца ўсё менш, але і абудзіць цікавасць моладзі да гісторыі сваёй краіны. «Выхаваць лозунгамі ці заклікамі немагчыма. Мы хацелі, каб падрастаючае пакаленне ўдзельнічала ў гэтай высакароднай справе па стварэнні летапісу», — адзначыў акадэмік-сакратар Аддзялення гуманітарных навук і мастацтваў НАН Беларусі Аляксандр КАВАЛЕНЯ. Менавіта так — праз сям'ю, праз аповеды пра асабісты ўнёсак блізкіх людзей дзецям і моладзі будзе перадавацца праўда пра вайну, а гэта найлепшая прышчэпка ад фальсіфікацый. І што цешыць, дзеці і настаўнікі адгукнуліся на просьбу вучоных, свае сямейныя гісторыі дасылалі нават вучні пятых і першага класаў. Таксама далучыліся да акцыі работнікі музеяў.

У першай кнізе Народнага летапісу змешчаны гісторыі, запісаныя ў тым ліку і вучонымі, і журналістамі. Усяго надрукавана каля 40 матэрыялаў, у некаторых з іх гаворыцца пра некалькіх удзельнікаў Вялікай Айчыннай вайны, згадана каля 60 імёнаў.

Выданне будзе карыснае для гісторыкаў, краязнаўцаў і настаўнікаў. І справа не толькі ў тым, што яно змяшчае ўнікальную інфармацыю, гэта своеасаблівы дапаможнік, які падказвае, як можна працаваць з індывідуальнай памяццю. Да таго ж беларускія вучоныя першымі на постсавецкай прасторы яшчэ ў 2004 годзе выпусцілі падручнік па гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, які прызнаны найлепшым у СНД. Сёння ён перавыдадзены, і ў ім з'явілася рубрыка, прысвечаная стварэнню народнага летапісу вайны.

Напрацоўкі беларускіх вучоных зацікавілі калег з суседніх краін.

Алена ДЗЯДЗЮЛЯ

Прэв’ю: ex-press.by

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Энергія смецця, якасць вады і зніжэнне затрат удвая. Камунальнікі і навукоўцы абмеркавалі ўплыў інавацый на жыццё галіны

Энергія смецця, якасць вады і зніжэнне затрат удвая. Камунальнікі і навукоўцы абмеркавалі ўплыў інавацый на жыццё галіны

Святлодыёды са шматслойнымі нанаплёнкамі, якія мяняюць колер у залежнасці ад часу сутак і падстройваюцца пад біярытм чалавека...

Спорт

Сёлета футбольнаму клубу «Віцебск» спаўняецца 60 гадоў

Сёлета футбольнаму клубу «Віцебск» спаўняецца 60 гадоў

«У юбілейны сезон хацелася сур'ёзна адзначыць дзень нараджэння. Але пандэмія каранавіруса ўнесла свае карэктывы».

Эканоміка

 Фiнансiстам патрэбны банкноты — прымаюць любыя. Банкi гарантуюць, што захаваюць нашы грошы

Фiнансiстам патрэбны банкноты — прымаюць любыя. Банкi гарантуюць, што захаваюць нашы грошы

Фiнансавыя паслугi адзiн аднаму людзi аказваюць ужо тысячы гадоў.