Вы тут

Міхаіл Русы: Наспеў час комплекснай дапрацоўкі Кодэкса аб зямлі


Пра «падводныя камяні» спрэчных пытанняў па зямлі, асаблівасці іх узнікнення і шляхі вырашэння канфліктных сітуацый гутарым са старшынёй Пастаяннай камісіі па рэгіянальнай палітыцы і мясцовым самакіраванні Савета Рэспублікі Міхаілам Русым.


— Міхаіл Іванавіч, апошнім часам зямельнае пытанне вельмі часта гучыць падчас асабістых прыёмаў грамадзян і правядзенні прамых тэлефонных ліній членамі Савета Рэспублікі. Нярэдка праблемы ўзнікаюць з-за таго, што ў раёне калісьці няправільна зарэгістравалі ці ўвогуле не зарэгістравалі зямельны ўчастак, а сёння з-за такой «дробязі» пакутуюць канкрэтныя людзі. Такім чынам зямельнае пытанне становіцца ў пэўным сэнсе народным. На якія думкі яно наводзіць вас?

— Тут няма нічога дзіўнага. Зямельнае пытанне ў Беларусі заўсёды было, як вы кажаце, народным. Бо закранала і закранае ў той ці іншай ступені інтарэсы многіх нашых суайчыннікаў.

Сапраўды, аналіз шматлікіх зваротаў грамадзян і суб'ектаў гаспадарання ў Савет Рэспублікі, выезды сенатараў на месцы сведчаць пра тое, што ў грамадстве даўно наспела пытанне сутнаснага ўдасканалення заканадаўства аб ахове і выкарыстанні зямель. У сенатараў ёсць разуменне неабходнасці сістэмнай рэвізіі і канцэптуальнага перагляду гэтых праваадносін, у тым ліку змены неактуальных нарматыўных прадпісанняў і тых, што не выкарыстоўваюцца на практыцы.

Таму праект закона «Аб змяненні Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб зямлі» будзе істотна перапрацаваны ў мэтах вырашэння шэрагу часам вострых пытанняў з улікам правапрымяняльнай практыкі і запытаў грамадзян. Зваротная сувязь з народам вельмі важная для парламентарыяў, бо яна дазваляе ўбачыць вузкія месцы ў зямельным заканадаўстве, адчуць новыя праблемы і пытанні, якія ставіць жыццё.

— Якое месца гэта работа займае ў дзейнасці Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па рэгіянальнай палітыцы і мясцовым самакіраванні?

— Самае непасрэднае і значнае. Члены нашай камісіі выступаюць за комплексную дапрацоўку Кодэкса аб зямлі. Напрыклад, намі разгледжана пытанне правядзення прававога маніторынгу закона ад 17 ліпеня 2018 года «Аб нарматыўных прававых актах». У камісіі прыйшлі да высновы, што сённяшняя правапрымяняльная практыка сведчыць аб неабходнасці карэкціроўкі палажэнняў згаданага закона, у частцы выкарыстання пакетнага прынцыпу распрацоўкі законапраектаў.

Мушу адзначыць, што прынцып сістэмнасці і комплекснасці прававога рэгулявання грамадскіх адносін забяспечваецца ў тым ліку падрыхтоўкай і прыняццем пакета нарматыўных прававых актаў, накіраваных на сістэмнае і комплекснае прававое рэгуляванне пэўнай сферы грамадскіх адносін. Тым самым забяспечваецца рэалізацыя новага нарматыўнага прававога акта, у тым ліку і тых, якія прадугледжваюць змяненне, прызнанне страціўшымі сілу ўзаемазвязаных нормаў, якія змяшчаюцца ў розных нарматыўных прававых актах.

Як паказвае практыка, менавіта на стадыі распрацоўкі падзаконных актаў нарматворчы орган выяўляе шматлікія «падводныя камяні» новага прававога рэгулявання, закладзенага ў законе. Гэтага можна пазбегнуць, калі вызначаць змест падзаконных актаў адначасова са зместам законапраекта. На нашу думку, належнае выкарыстанне пакетнага прынцыпу павінна стаць дзейсным спосабам недапушчэння несвоечасовай падрыхтоўкі і прыняцця нарматыўных прававых актаў, неабходных для рэалізацыі нормаў законаў, а таксама забеспячэння стабільнасці заканадаўства.

Гэта дазволіць выключыць выпадкі, калі дзяржаўнымі органамі, упаўнаважанымі на прыняцце адпаведных актаў заканадаўства, гэтыя дакументы прымаюцца з парушэннем устаноўленага тэрміну альбо зусім не прымаюцца. У сувязі з гэтым прапануем усталяваць у законе норму, якая прадугледжвае абавязковасць падрыхтоўкі пакета праектаў нарматыўных прававых актаў у выпадках увядзення прынцыпова новых падыходаў прававога рэгулявання ў пэўнай сферы грамадскіх адносін ці змены канцэптуальных палажэнняў заканадаўства.

— Будзем спадзявацца, што гэтыя меры дазволяць знізіць градус канфліктаў па зямельных і іншых жыццёвых пытаннях. Дарэчы, чым часцей за ўсё незадаволеныя аўтары зваротаў у верхнюю палату парламента?

— Людзі, з аднаго боку, нярэдка скардзяцца на прэтэнзіі і патрабаванні мясцовых улад аб зносе незаконна пабудаванных дамоў і аб'ектаў. Другая значная частка зваротаў утрымлівае скаргі на адмову ў рэгістрацыі незаконна пабудаванных дамоў. Узнікаюць часта міжсуседскія канфлікты.

Вось у нечым тыповы прыклад з жыцця. Побач знаходзяцца два зямельныя ўчасткі. На адным — станцыя тэхнічнага абслугоўвання, на другім — аўтамыйка. Гаспадару, які развівае сэрвіс аўтатранспарту, не хапае зямлі. Ён дамаўляеццца з суседам аб згодзе на перадачу яму дзвюх сотак, той пагаджаецца. Усё афіцыйна замацоўваецца. Раптам сусед прадае свой участак з аўтамыйкай. Новы гаспадар лічыць сваімі перададзеныя папярэднім уладальнікам дзве соткі. Узнікае канфлікт. І падобных пытанняў шмат. Змены ў Кодэксе аб зямлі дазволяць пазбягаць падобных непаразуменняў.

Яшчэ прыклад. Чалавеку, згодна з яго пісьмовай просьбай, выдзяляецца маляўнічы ўчастак 25 сотак для вядзення дапаможнай гаспадаркі, але там чамусьці ўзводзіцца загарадны дом ці дача з лазняй. Падчас спробы рэгістрацыі гэтай нерухомасці да гаспадара з боку мясцовых улад узнікае законная прэтэнзія: а дзе ж аб'екты дапаможнай гаспадаркі? Няма? Дык і рэгістрацыі не будзе. Так, хітрун сам вінаваты ў нямэтавым выкарыстанні зямлі. Гэта бясспрэчна. Але ўзнікае пытанне і да работнікаў раённых службаў, сельскага Савета: няўжо яны не бачылі, што там незаконна будуецца жыллё? Сумнеўна.

— Ці шмат фактаў падобнай чыноўніцкай блізарукасці?

— Дастаткова. Дарэчы, пры вывучэнні ў Савеце Рэспублікі зваротаў грамадзян становяцца відавочныя істотныя недахопы ў рабоце некаторых органаў мясцовай улады, выканкамаў пасялковых і сельскіх Саветаў па падрыхтоўцы пярвічных дакументаў па зямельных пытаннях. Часам праяўляецца юрыдычная непісьменнасць, вольнае трактаванне заканадаўчых актаў, безадказнасць, бюракратызм. А ў выніку ўзнікаюць канфліктныя сітуацыі, якія можна было б загадзя папярэдзіць.

Цікавы выпадак здарыўся ў Мінскай вобласці. Жыхару Маладзечна афіцыйна выдзелілі ўчастак зямлі пад будаўніцтва жылля. Той рабіў усё па законе, амаль ужо пабудаваўся, калі раптоўна высветлілася, што дом узводзіцца ў ахоўнай зоне газаправода. Гарадскія ўлады запатрабавалі знесці пабудову. Але чалавек у чым вінаваты? У тым, што не пераправерыў рашэнне чыноўніка на прадмет правільнасці яго дзеянняў? Суд як ні дзіўна палічыў правамерным патрабаванне мясцовай улады аб зносе дома. А на маю думку, знос павінен быць за кошт таго чыноўніка, які падставіў чалавека. Так будзе справядліва.

— А ці заўсёды самі забудоўшчыкі без граху ў зямельных пытаннях?

— Я б не сказаў. Здараецца, яны наўмысна ідуць на парушэнні. Скажам, парушаюць праектнае размяшчэнне дома на ўчастку з дробным захопам зямлі. З аднаго боку прыхапілі кавалак, з другога вылезлі за межы вызначаных параметраў участка на метр-два. І такім чынам незаконна прыдбалі пару сотак. Сёння гэтыя парушэнні проста фіксуюцца. А потым незадаволенныя пішуць і скардзяцца ў вышэйстаячыя інстанцыі на нелаяльнасць раённых службаў, маўляў, праяўляюць чэрствасць, неразуменне, патрабуюць справядлівага, на іх погляд, разгляду пытання.

Бываюць выпадкі, калі мясцовыя ўлады забіраюць у грамадзян участак з домам з прычыны ўзвядзення на гэтай тэрыторыі неабходнага гораду вялікага аб'екта. Людзі скардзяцца на недастатковую кампенсацыю іх страт. Такія выпадкі характэрныя больш для Мінска, абласных цэнтраў. Пытанне няпростае, але яно павінна вырашацца з улікам інтарэсаў абодвух бакоў.

— А шмат зваротаў паступае на ваш разгляд?

— Сёлета за перыяд са студзеня да мая наша камісія атрымала каля 400 зваротаў.

— Я так разумею, што ў камісіі работа са зваротамі грамадзян знаходзіцца пад асаблівым кантролем?

—Так. Трэба адзначыць, што старшыня Савета Рэспублікі Наталля Качанава пастаянна арыентуе сенатараў вельмі ўважліва ставіцца да разгляду зваротаў грамадзян. Ды і сама Наталля Іванаўна заўсёды прытрымліваецца гэтага прынцыпу ў рабоце. Асабліва, калі ў сталічных кабінетах цяжка зразумець усе прычыны, аспекты і наступствы жыццёвых цяжкасцяў, якія турбуюць людзей. Таму актыўна практыкуецца разгляд зваротаў з выездам на месца. Так лепш унікнуць у тое, што непакоіць чалавека. І гэта датычыцца не толькі зямельных пытанняў.

Я, напрыклад, адносна нядаўна па даручэнні Наталлі Іванаўны разбіраўся ў сітуацыі, якая склалася ў вёсцы Яечкавічы Іванаўскага раёна. Там па-чыноўніцку падышлі да працэсу прыватызацыі жылых дамоў. Ацэнка іх кошту, згодна з бухгалтарскім улікам прадпрыемства, не адпавядала ні цяперашняму стану дамоў, ні цэнам, якія склаліся ў рэгіёне на жыллё.

Многія асаблівасці і дэталі прыватызацыі не былі адлюстраваны ў звароце вяскоўцаў. Толькі пасля таго як спецыялісты на свае вочы ўбачылі тыя дамы, пагутарылі з людзьмі, вывучылі дакументы, удалося скласці аб'ектыўнае ўражанне. І, аказваецца, як ні дзіўна, усё ў Іванаве было зроблена па законе.

— І якія сёння робяцца захады па гэтым і іншых зваротах?

— Я моцна спадзяюся на тое, што сумесна са спецыялістамі з Дзяржаўнага камітэта па маёмасці нам удасца вырашыць не толькі гэта прыватнае пытанне, але і ўнесці адпаведныя змены ў заканадаўства. Каб у будучым у краіне такія спрэчныя пытанні калі і ўзнікалі, то вырашаліся прасцей і адпавядалі рэальнаму стану спраў.

Іншы канкрэтны прыклад. Да нас звярнуліся жыхары дамоў № 6 і № 4 па вуліцы Глебаўка ў аграгарадку Калодзішчы Мінскага раёна з просьбай пасадзейнічаць у паскарэнні ліквідацыі падтаплення. Іх зварот быў разгледжаны сумесна з раённым выканаўчым камітэтам і неўзабаве прадпрыемства «Мінскгаррамаўтадар» выканала ўсе неабходныя работы па Глебаўцы: былі ўсталяваны бартавыя камяні, арганізаваны пад'езд да ўчасткаў.

— І яшчэ адно актуальнае пытанне. Дарогі таксама ў прыярытэце пытанняў грамадзян з месцаў. Многіх цікавіць лёс дарожнага сбору. Ваша меркаванне на гэты конт?

— Ужо агучаны шэраг прапаноў па ўдасканаленні аплаты дарожнага збору, але канчатковае рашэнне пакуль не прынята. Да абмеркавання гэтага пытання далучыліся і члены Савета Рэспублікі.

На мой погляд і на думку іншых калег-сенатараў, варта прывязаць дарожны збор да кошту паліва: больш рухаешся па краіне — больш і плаці. Так будуць выкананы і прынцып сацыяльнай справядлівасці і забяспечана максімальна магчымая паўната збору за карыстанне дарогамі.

— Вечная тэма — сфера жыллёва-камунальных паслуг. Якія тут захады мяркуюць зрабіць сенатары для паляпшэння яе дзейнасці?

— Нягледзячы на прымаемыя меры па-ранейшаму ад грамадзян паступае значная колькасць зваротаў, якія датычацца такіх праблем, як тэхнічны і санітарны стан жылых дамоў, правядзенне капітальнага і бягучага рамонтаў, якасць работы камунальных службаў і паслуг, якія імі аказваюцца. Такая сітуацыя патрабуе аператыўнага прыняцця комплексу мер па іх вырашэнні як на рэспубліканскім, так і мясцовым узроўнях. Відавочна, што наспела неабходнасць карэкціроўкі выпрацаванай урадам канцэпцыі развіцця ЖКГ і адпаведнай заканадаўчай базы. Савет Рэспублікі гатовы далучыцца да гэтай работы.

Гутарыў Леанід Лахманенка

Фота Яўгена ПЯСЕЦКАГА

Прэв'ю: БЕЛТА

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Як абараняцца ад рыэлтараў, якія не хочуць працаваць па законе

Як абараняцца ад рыэлтараў, якія не хочуць працаваць па законе

Лiцэнзiя агенцтва «Гатовыя рашэннi» скасавана, «Iмперыi нерухомасцi» — прыпынена, а «Тваёй сталiцы» выпiсана прадпiсанне.

Палітыка

Аляксандр Лукашэнка: Гэта адна з самых складаных выбарчых кампаній

Аляксандр Лукашэнка: Гэта адна з самых складаных выбарчых кампаній

Кіраўнік дзяржавы прагаласаваў на выбарах Прэзідэнта.

Грамадства

Медыцынскі агляд у віцебскіх газавікоў ажыццяўляе... робат

Медыцынскі агляд у віцебскіх газавікоў ажыццяўляе... робат

А наведвальнiкаў крамы кансультуе выява спецыялiста.