Вы тут

Формула з усімі вядомымі


Адна з прыкмет нашага часу — бацькоўскія абмеркаванні метадаў выхавання дзяцей. Спрэчкі на гэты конт ідуць у рознай танальнасці і на розных узроўнях, ад інтэрнэт-форумаў і дзіцячых пляцовак да круглых сталоў з сур'ёзнымі экспертамі. І не падлічыць, колькі коп'яў зламана вакол дазволу і забароны, устанаўлення меж і пакарання, выхавання без гвалту і, крый божа, нанясення псіхалагічных траўмаў.


...Мае бацькі, якім за 60, а тым больш тыя, хто памятае першыя пасляваенныя гады, калі згадваюць пра ўласнае дзяцінства, шчыра прызнаюцца: ім і іх родным было не да цяперашняй псіхалогіі ды філасофіі. Помніцца, адзін з даўніх маіх герояў разважаў: «Нас гадавалі паводле «Рэспублікі ШКІД» і Макаранкі — у найлепшым выпадку. Дзе дапамагаў калектыў — школа, піянерыя, камсамол, дзе дзейнічаў асабісты прыклад, а дзе, як у маёй суседкі, якая бралася за любую работу, каб толькі падняць дзяцей, паспявалі толькі прасачыць, каб малыя былі абутыя-адзетыя, не галодныя і двоек у школе не нахапалі. А цяпер іншыя каштоўнасці, разумееце?»

Праз больш чым 15 гадоў пасля той размовы, маючы ўжо не самы вялікі, але свой уласны бацькоўскі і жыццёвы вопыт, мяркую, што разумею. Не бяруся параўноўваць жыццё ў прынцыпова розных краінах, грамадствах, эканоміках і сістэмах каштоўнасцяў. Не рызыкну сказаць, што нам, бацькам «пакалення Z», лягчэй гадаваць дзяцей, чым савецкай інтэлігенцыі 1960-х альбо тым, хто да дрыжыкаў ясна помніць татальны дэфіцыт і размыванне маральных устояў у 90-я.

Але выразна адчуваю, што ў цяперашніх стасунках соцыуму, бацькоў і дзяцей мне падабаецца. «А» — адказнасць. Разуменне таго, што быць мамай і татам — гэта не проста нарадзіць агульнае дзіця, але выхаваць, навучыць, закласці ў яго тыя асноўныя характарыстыкі і ўменні, якія спатрэбяцца ў жыцці. І, зноў жа, несці адказнасць. Перад сабой і блізкімі, каб дзяцей не заводзілі, як коцікаў ды сабачак, а нараджалі свядома, рыхтуючыся да кардынальных перамен у сваім жыцці, звычках, свядомасці. Перад настаўнікамі, якія будуць вучыць дзяцей усякім неабходным дысцыплінам, развіваць спартыўныя і творчыя здольнасці, вучыць думаць, спасцігаць новае — але не абавязаныя іх, нашых дзяцей, выхоўваць. Перад самімі дзецьмі, якія ўбіраюць і найлепшыя, і далёка не самыя добрыя нашы рысы і манеры паводзін, пераймаюць тую мадэль стасункаў з іншымі людзьмі, якую транслюем мы, і, дарэчы, таксама вучацца — альбо не вучацца — адказнасці за свае словы і ўчынкі.

Часам здаецца, што ад сучасных бацькоў грамадства патрабуе занадта многа: і сачыць за дзіцем у тры вокі 24 гадзіны ў суткі, і не задушыць гіперапекай, і забяспечваць мноства патрэб дзіцяці, і не скаціцца ва ўсёдазволенасць, і не дапускаць маральнага і фізічнага гвалту, і не вырасціць інфантыла, які атрымлівае глыбокую душэўную траўму пры кожным сутыкненні з рэальным светам... І ўсім ты вінен, вінен, вінен, але ж немагчыма кантраляваць абсалютна ўсе аспекты жыцця. У такіх выпадках асабіста мне дапамагае тэрмін «дастаткова добрая маці» — дзякуй, шаноўны брытанскі псіхатэрапеўт і педыятр Дональдс Вудс Вінікот, за тое, што сфармуляваў гэту простую і жыццёвую штуку. Дастаткова добрыя маці/бацька — гэта тыя людзі, якія робяць для развіцця і выхавання дзяцей усё, што ў іх сілах, але пакідаюць за сабой права на памылку. Словам, гэта не робаты і не загнаныя ў пастку перфекцыянізму няшчасныя істоты, а нармальныя жывыя людзі, якія ведаюць, што няма раз і назаўжды прапісанага зводу правіл, які падыходзіць для ўсіх, і ці «правільна» ты выгадаваў дзяцей, стане зразумела толькі праз час.

Таму ў думках я заўжды дапісваю да свайго «А» — адказнасць — яшчэ адну літару. «Л» — любоў. На сёння гэта галоўныя мае бацькоўскія і сямейныя каштоўнасці.

Вікторыя ЦЕЛЯШУК

Прэв'ю: ya-roditel.ru

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

У архiтэктара Галiны Левiнай — Хатынь, творчая спадчына яе бацькi.

Грамадства

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Як сведчаць шматлiкiя даследаваннi, прывабным людзям прасцей прабiцца ў жыццi i яны дасягаюць у кар'еры большага поспеху. 

У свеце

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Сёлета еўрапейская эканомiка будзе перажываць глыбокую рэцэсiю з-за ўспышкi каранавiруса, нягледзячы на хуткiя i ўсёабдымныя антыкрызiсныя меры як на саюзным, так i на нацыянальным узроўнi.

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.