Вы тут

Водар халоднай вясны. Веданне, якое сёння патрэбна нам усім як ніколі


Гэты загаловак нарадзіўся адразу, як толькі ўбачыла фотаздымак, які для першай паласы прапанаваў наш фотамайстар Анатоль Кляшчук. Ну, вы памятаеце гэтае фота ва ўчарашнім нумары: малое ў шапцы, шаліку і рукавічках нюхае галінку вішні, усыпаную бялюткімі кветкамі. Нешта ў гэтай карціне — пэўна, ледзь не зімовае адзенне, якое не вельмі стасуецца з вясновай квеценню, — такое кранальнае, цёплае, здаецца, сапраўды адчуваеш, як у настылым паветры лунае гаркаваты водар вішнёвых костачак...


Увогуле, гэтай вясной пахі — рэч надзвычай, як ніколі, важная. Бо, як вядома, адным з адметных сімптомаў каранавіруса, які адрознівае гэту заразу ад іншых падобных інфекцый, з'яўляецца поўная страта нюху. І, хочаш таго ці не, раніцу пачынаеш з таго, што ўдыхаеш на поўную моц «камунальныя пахі» — мыла, зубной пасты, зваранай кавы, падгарэлага ў тостары хлеба, смажанага сала з суседняй кватэры (нацягвае праз адкрытую на балконе фортку). І — ці не ўпершыню ў жыцці радуешся таму, што іх адчуваеш. Але насамрэч чакаеш іншай радасці — той, якая штогод на пачатку мая ахінае з ног да галавы і нібы закалыхвае прадчуваннем нечага незвычайнага, абавязкова добрага, несумненна, сапраўднага. Чакаеш водару вясны, які ў горадзе магчыма адчуць толькі фрагментарна, намёкам — у парку ці ў старым зацішным двары, дзе ў якім закутку прытулілася скручанае дрэўца.

Іншая рэч — у вёсцы. Там у гэты водар ты пагружаешся ўвесь і адразу, нечакана, бы ныраеш проста з машыны ў нешта шчыльнае, што, здаецца, можна рэзаць на кавалкі і мацаць рукамі. Пасля, крыху ачомаўшыся, пачынаеш адрозніваць нюансы, дэталі, угадваць знаёмыя з маленства пахі. Вось гэта пахнуць старыя чарнаслівы — усе бялюткія, значыць, калі, дасць бог, не будзе моцных замаразкаў і квецень не асыплецца, зноў увесь двор у жніўні будзе ўсеяны цёмна-фіялетавымі буйнымі пацеркамі, і зноў мы іх будзем старанна збіраць, выпутваць з травы, бо мала што ёсць смачнейшае за чарнаслівы-апады, а ўжо варэнне з іх — дакладна самае смачнае з усіх вядомых. А вось гэта — перапрэлае лісце на клумбе пасярод двара. Мы яго ўвосень зграбаем у кучу, каб імправізаваны кветнік не дзірванеў. Пасля лісце ідзе ў якасці ўгнаення на грады, а на клумбе разам з малымі сеем па крузе аксаміткі. Па краях — нізенькія, барвова-аранжавыя, а ў сярэдзіне — вышэйшыя, вастралістыя, з зусім дробненькімі жоўтымі і чырвонымі кветачкамі. Па цэнтры мы летась укінулі некалькі зярнят дэкаратыўнага сланечніку, Медзведзяня Тэдзі сорт называецца. «Медзведзяняты» выраслі невысокія, ярка-жоўтыя, надзвычай пушыстыя і ў атачэнні аксамітак глядзеліся вельмі нават прыгожа. Сёлета пакецік з іх насеннем разам з іншымі ўжо чакае свайго часу.

З суседняга двара павявае настылай за зіму ў склепе бульбай — яе высыпалі на паветра, каб пагрэлася і проста праветрылася перад пасадкай. Да гэтага паху дадаецца насычаны пах пыльнай мешкавіны — найлепшы водар дзяцінства, бо гэта значыла, што бульба насыпаная ў мяшкі і мы зараз з бацькам павязём яе на поле, дзе чакаюць саджальніцы. І можна будзе пакарміць з рукі рахманага каня — ён далікатна будзе браць бульбіны цёплымі мяккімі губамі, а пасля тата абавязкова дасць пакіраваць, і ты будзеш сціскаць у далонях шурпатыя лейцы, тузаць іх, весела пакрыкваць «но!», і гэта будзе ці не першае ў жыцці тваё адчуванне таго, што нешта і нехта ад цябе, ад тваіх дзеянняў залежыць. Адчуванне адказнасці, якое пранясеш праз дзясяткі гадоў, як і дотык тых шурпатых лейцаў у далонях.

Пахне сваім, адмысловым пахам нечапаная яшчэ зямля на агародзе. Гэта, бадай, самы прыцягальны водар вясны, бо ты ўжо ўяўляеш, як хутка, вельмі хутка, можа, нават заўтра, разварушыш гэты застылы ў чаканні папар рыдлёўкай і граблямі, паробіш барозны і грады, на якіх у роўненькія радкі ўкінеш насенне. І пасля як за самым вялікім дзівам (штогод адно і тое, але дзіва не становіцца меншым) будзеш назіраць, як з'яўляюцца ў зямлі маленькія зялёныя «дзюбкі», як яны становяцца лісцікамі, дужэюць, растуць. І ты кожны раз адчуваеш сябе прычыненым да гэтага дзіва, і менавіта дзеля гэтай прычыненасці кожную вясну гнеш перад зямлёй спіну. А на тых, хто здзіўляецца: маўляў, навошта, грошы ж зарабляеш неблагія, усё можна купіць на базары ці ў краме, — глядзіш са шкадаваннем. Бо яны не разумеюць ці не самага галоўнага (а можа, і самага галоўнага) у гэтым жыцці, і як іх не пашкадаваць?

Пахне ад рэчкі светла-зялёнымі парасткамі аеру, сакавітымі, прыемнымі на смак, і пупышкамі лотаці, якая вось-вось па ўсёй балацянцы пстрыкне жаўцюткімі кветкамі, і тады ў старых вербах пачнуцца салаўіныя канцэрты, і ўся рэчка будзе цёхкаць і свістаць на розныя лады, і ўначы будзеш прачынацца ад гэтай надзвычай меладычнай і стройнай какафоніі ўзнёсла-шчаслівы, як перад першым спатканнем у далёкім юнацтве...

Вясна, нават такая халодная, як сёлета, пахне тым, што абавязкова спраўдзіцца і абавязкова будзе. Веданне, якое сёння патрэбна нам усім як, бадай, ніколі.

Алена ЛЯЎКОВІЧ

Фота Анатоля КЛЕШЧУКА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Маніторынг медустаноў працягваецца

Маніторынг медустаноў працягваецца

Увесь красавік і май спецыялісты наведвалі абласныя і раённыя бальніцы.

Спорт

ФК «БАТЭ» перамог у фінале Кубка Беларусі па футболе

ФК «БАТЭ» перамог у фінале Кубка Беларусі па футболе

Барысаўчане перагулялі клуб з Брэста.