Вы тут

Экзамен на чалавечнасць. Пра ўскладненне пасля эпідэміі, якое ніхто не вылечыць


Прызнаюся: гэты загаловак — самаплагіят. Я ўжо пісала матэрыял з такой назвай. Дзевяць гадоў таму, таксама ранняй вясной. Тады таксама былі халодна-празрыстыя ранкі і надвячоркі, і паветра трымцела ад прадчування хуткага цяпла. Але тады нічога гэтага не заўважалася, і людзі хадзілі маўклівыя і прыгаломшаныя, з засяроджана-сур'ёзнымі тварамі, на якіх чыталася трывога. Тады сапраўды ўсім без выключэння было балюча. І страшна. Вы павінны гэта памятаць — гэта было зусім нядаўна, на пачатку красавіка 2011-га, калі адбыўся выбух у мінскім метро.


Тады першыя дні было незразумела, што будзе далей, распаўсюджваліся чуткі аб нібыта новых выбухах у аўтобусах, на некалькі дзён у двухмільённым горадзе спынілася метро. Гэта было знянацку, зусім нечакана, і ад таго яшчэ больш шакіравала... Але нават у стане сапраўднага шоку людзі паводзілі сябе па-людску. І вы памятаеце гэта адчуванне з'яднанасці і згуртаванасці, калі спакойна садзіліся ў перапоўненыя аўтобусы і тралейбусы, прапускаючы перад сабой старых і дзяцей, калі цярпліва чакалі наступнага транспарту, калі стаялі ў чэргах на станцыях пералівання крыві, хоць дагэтуль нават не задумваліся пра тое, каб стаць донарам. І гэтае пачуццё калектыўнай уласнай годнасці было нашмат мацнейшае за боль і страх. І сёння, калі мінула ўжо амаль дзесяць гадоў, калі можаш аналізаваць учынкі і паводзіны свае і іншых, з гонарам, з радасцю ўсведамляеш, што той экзамен на чалавечнасць мы здалі.

Дзякуй богу, іх, падобных экзаменаў, у нашым жыцці не так і шмат. Але кожнаму пакаленню па некалькі ўсё ж дастаецца, кожнае пакаленне нейкая вышэйшая сіла нібы правярае, вартыя гэтыя двухногія насельнікі планеты Зямля звацца людзьмі ці ператвараюцца ў чалавекападобных істот. І зараз, менавіта ў гэты час і на гэтай прасторы экзамен на чалавечнасць здаюць многія. Неразгаданы і пакуль не пераможаны каранавірус і сучасныя інфармацыйныя тэхналогіі зрабілі так, што гэтай вясной у ролі экзаменаваных апынуўся амаль увесь свет.

Я не маю на ўвазе дзяржавы, уладу, меры, якія яны ўводзяць або не ўводзяць, каб перамагчы навалу, бо дзяржава і ўлада ў глабальным разуменні атаясамліваюцца з нечым абезасобленым. Тут размова менавіта пра людзей, пра іх учынкі. І зусім не іграе ролі, дзе і з прадстаўніком якой краіны што адбываецца. Таму што дэклараваць ідэі кантынентальнага адзінства і ўзаемадапамогі, а пасля хуценька разбегчыся па сваіх каморках, зачыніўшыся на ўсе запоры, — гэта адно, гэта вялікая палітыка, дзе чалавек выглядае істотай абсалютна абстрактнай. І зусім іншае — калі асобна ўзятыя грамадзяне пачынаюць перакопваць дарогу перад аўтобусам, на якім вязуць на каранцін эвакуіраваных з раёна эпідэміі суайчыннікаў. Калі прадстаўнік турфірмы на далёкім востраве ў акіяне не пускае ў самалёт кліентаў сваёй жа фірмы, якія купілі ў ёй пуцёўкі, толькі таму, што гэтыя людзі — грамадзяне іншай краіны, не зважаючы на тое, што краіна «брацкая», што з ёй нават меж няма. Калі агент пахавальнага бюро адмаўляецца прыехаць забраць памерлага ў кватэры чалавека, бо чалавек памёр ад каранавіруса, а агент вельмі баіцца, хоць мае ўсе сродкі абароны, ды і сам ён не вельмі рызыкуе, бо малады і здаровы. Калі пажылую жанчыну, якая едзе на пахаванне сваяка, высаджваюць з маршруткі, на якую яна купіла білет (і яго ёй не загадзя, а вось сёння прадалі), проста на граніцы, выкідваючы з салона яе рэчы... Тут можна згадаць і суцэльны «хапун», які еўрапейскі тэлеканал ужо назваў прадуктовай пандэміяй. Але ён (асабліва гісторыя з туалетнай паперай — даруйце, ніяк не магу супакоіцца) выглядае хутчэй камічна. Праўда, роўна да таго часу, пакуль у чарговай «барацьбе» за паперу, муку, грэчку дзе-небудзь, прыціснуўшы, не пакалечаць якога старога ці малога...

Невядома, як доўга гэты вірус будзе трымаць людзей у страху. Невядома пакуль, хто і калі дакладна прыдумае ад яго паратунак. Але з упэўненасцю можна сказаць, што ён міне, як міналі і больш страшныя навалы. І яшчэ вось гэта: калі свет нарэшце ачомаецца і кожны, хоча таго ці не, пачне аналізаваць свае ўчынкі і паводзіны, многім, вельмі многім будзе сорамна. Не самае лепшае пачуццё, асабліва калі выпраўляць штосьці ці прасіць прабачэння позна. Гэткае ўскладненне пасля эпідэміі, якое ніхто не вылечыць.

А яшчэ калі меркаваць, што галоўны Экзаменатар паставіць у сваёй ведамасці «нездавальняюча»... Верым мы ў тое ці не, а, пагадзіцеся, вельмі не хочацца, каб такая пазнака з'явілася насупраць твайго імя.

Алена ЛЯЎКОВІЧ

Фота: bigpicture.ru

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Класiкаў трэба ведаць…, Быў бы араты, будзе й прыганяты, Па малiну…

Эканоміка

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

У бiзнес-колах Гродзеншчыны лiчаць, што меры па падтрымцы эканомiкi з'явiлiся своечасова.