Вы тут

І яшчэ раз вучыцца!


Псіхолагі кажуць: дзеці новага часу — асаблівыя. Народжаныя ў ХХІ стагоддзі не церпяць аўтарытарызму ні ад бацькоў, ні ад педагогаў, хутка распазнаюць маніпуляцыі і адмаўляюць метад «бізуна і перніка» як наогул нядзейсны. Нездарма адзін з гуру педагогікі Шалва Аманашвілі, які шмат выступае з асветніцкімі лекцыямі, у тым ліку і ў Беларусі, настойвае на гуманітарна-асобасным падыходзе — на тым, што немагчыма сілай прымусіць дзіця што-небудзь рабіць, у тым ліку вучыцца, займацца спортам або развіваць таленты, а значыць, трэба дамаўляцца і штораз шукаць кампраміс і згоду.


Фота: 5psy.ru

Аднак для большасці з нас гэта ўсё яшчэ «цудоўнае далёка», і мы працягваем ацэньваць дзяцінства і бацькоўства штампамі: «прафілактычны выспятак часам проста неабходны», «бацькі заўжды лепш ведаюць, што добра для іх дзіцяці», «шумны ў вас хлопчык, нявыхаваны», «не будзеш вучыцца — чалавекам не станеш» і яшчэ тысяча ды адна жыццёвая мудрасць былых вякоў, якая, як і выхаваўчыя метады нашых бабуль і прабабуль, часта проста не падыходзіць да рэалій новага часу.

Канешне, добра было б прачытаць парады аднаго-двух спецыялістаў альбо прагледзець некалькі адукацыйных фільмаў, і — хоп! — ты ўжо ведаеш, што рабіць у любым выпадку, спыняеш дзіцячыя істэрыкі адным позіркам, беспамылкова вызначаеш «правых» і «вінаватых» і маеш імунітэт ад усіх відаў маніпуляцый. Але гэта з вобласці ненавуковай фантастыкі і зборнікаў казак народаў свету. Насамрэч, гатовых, а тым больш універсальных рэцэптаў, якія для ўсіх падыходзяць, не існуе. Давядзецца напружвацца, шукаць, прыдумляць, выходзіць з зоны камфорту, кідаць нібыта неадкладныя справы і быць са сваім дзіцем тут і цяпер, калі ты яму патрэбны, а не калі ты вызвалішся. Не памыляецца толькі той, хто нічога не робіць, таму будуць і пралікі, і расчараванні, і слёзы, і крыўды, і агрэсія (а як навучыцца з ёй спраўляцца і паводзіць сябе цывілізавана, калі ўвесь час не даваць выхаду пачуццям?). І паколькі нікому з нас на выхадзе з радзільні альбо аддзялення загса не выдаюць сертыфікат «кваліфікаваных бацькоў», то вучыцца давядзецца ўсё жыццё...

І ў тым ліку, дарэчы, вучыцца ў дзяцей. Рэгулярна нагадваю сама сабе, што выхаванне — працэс узаемны. Ты крычыш — рана ці позна на цябе прыкрыкнуць, ты падманваеш — не чакай шчырасці ў адказ, ты ціснеш аўтарытэтам — дзіця знойдзе, чым цябе напалохаць да дрыжыкаў і прымусіць лічыцца з тым, што яно — не частка цябе, а асобная чалавека-адзінка. А часам, наадварот, менавіта дзеці сваёй наіўнай шчырасцю і верай інтуітыўна задаюць правільны тон, які і нікога не крыўдзіць і прыводзіць да жаданага сямейнага ладу.

Мая малодшая дачка, напрыклад, вынайшла (а мо, падгледзела ў сваёй садкоўскай групе) вельмі дзейсны метад. У любой незразумелай сітуацыі — сварацца на яе бацькі, прыспешваюць, упала, спалохалася — прыходзіць абдымацца. І, уласна, усё — ці можна крыўдаваць або злавацца на чалавека, які распахнуў для цябе абдымкі? «Адпускае» практычна адразу, і ўсякі канфлікт прагаворваецца спакойна і ўзважана. Хоць, вядома, гэта таксама ніякая не запатэнтаваная парада для ўсіх бацькоў, а метад, які спрацоўвае ў нас, з гэтым дзіцем, тут і сёння. Што будзе праз год, а тым больш праз дзесяць, пакуль нават не загадваю — толькі спадзяюся, мы выхаваем адно аднаго неблагімі людзьмі.

Вікторыя ЦЕЛЯШУК

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Пра стасункі, армію і падарункі.

Грамадства

Вайна пакінула яму жыццё, але забрала блізкіх. Завіталі да клічаўскага ветэрана вайны Міхаіла Фельдмана

Вайна пакінула яму жыццё, але забрала блізкіх. Завіталі да клічаўскага ветэрана вайны Міхаіла Фельдмана

Нягледзячы на свае 96, Міхаіл Фельдман выглядае на зайздрасць бадзёрым і маладжавым. 

Грамадства

Прыёмная кампанія: да чаго рыхтавацца?

Прыёмная кампанія: да чаго рыхтавацца?

Зроблены першы крок да аб'яднання экзаменаў.