Вы тут

Ты тупы, калі не ўпісваешся


Як невідавочнымі рэчамі можна разварушыць надзейную руціну.


Калі кур'ер кажа, што будзе ў вас цягам гадзіны, адпраўляйце яго назад: згодна з абсурдным спектаклем "Сярожа вельмі тупы" — яго прэм'ерныя паказы адбыліся 17 снежня і 13 студзеня ў культурным хабе Ок16 — гэта можа значыць, што тую гадзіну ён прабудзе ў вашай кватэры. Дзмітрый Багаслаўскі паставіў ўжо другую пасля "Чалавека з Падольска" п'есу расійскага драматурга Дзмітрыя Данілава, дзе ўвогуле незразумела, што адбываецца, і зачэпак за сэнсы ў антуражы, рэжысёрскай рабоце і ігры акцёраў гарэзліва бракуе. Уласна, як часам і ў рэальным наваколлі.

Хоць ужо ў пачатку пастаноўка выдае свой, бадай што, самы ўдалы, у тым ліку з пункту гледжання сэнсаўтварэння, трук — рэжысёр размяшчае галоўнага героя Сярожу ў люстрана-сіметрычную кватэру, прычым так, што той і сам гэтаму як быццам здзіўляецца, калі перастаўляе адну з канап і заўважае падазроную кампазіцыю. Ці то ён склаў з мэблі магічную фігуру, ці то трапіў у Залюстроўе альбо яго аналаг, але, можа быць, менавіта з гэтага моманту зразумелая рэальнасць пераключаецца на абсурд, што герою непрывычна гэтаксама, як і гледачу.

Сцэна выглядае вельмі проста: класічны дывановы ўзор на падлозе, дзве канапы, двое дзвярэй — мы ў аднапакаёвай кватэры трыццацігадовага айцішніка, які распрацоўвае мабільныя праграмы. Сярожу тэлефануюць і паведамляюць, што яму — пасылка, кур'ер будзе цягам гадзіны, пытаюць, ці ён згодны. Галоўны герой згаджаецца, і ў кватэру заяўляцца не адзін, а тры кур'еры (важная, у прыватнасці для славянскага фальклору, лічба).

Усё, што адбываецца, вядома ж, супярэчыць цвярозаму розуму: замест таго каб перадаць пасылку цераз парог, кур'еры ўваходзяць у кватэру; замест сваіх прамых функцый госці выконваюць "пратакол" і застаюцца на гадзіну; кожны адзеты ў адмысловы касцюм, які не пасуе ніводнаму з іх, але намякае на прыналежнасць да нейкай таямнічай, ледзь не незямной, але з іроніяй, арганізацыі, і гэтак далей.

Тры "госці" прадстаўляюць розныя пакаленні і транслююць гледачу некаторыя знакі сваіх генерацый. Старэйшы ўвесь час адсылае да былога і павучальна раіць Сярожу завесці дзяцей, сярэдні з цвёрдасцю і катэгарычнасцю ў постаці мае нешта ад выхавання 90-х, малодшы захоплена слухае пра Сярожаву работу і сімвалізуе агульнае захапленне сферай высокіх тэхналогій, што аказваецца надзвычай прыдатна да нашай тэатральнай сцэны.

У адрозненне ад "Чалавека з Падольска" п'еса "Сярожа вельмі тупы" рэдка ўключае ў сябе маркеры выключна расійскага асяроддзя, але, напрыклад, нараканне на перайменаванне міліцыі ў паліцыю "выбівае" з абсурднай пастаноўкі ў абсурдную рэчаіснасць: нават неарганічная "паліцыя" павінна застацца ў спектаклі ў адпаведнасці з арыгіналам.

Замест сэнсаў прапанаваная эстэтыка стварае ірацыянальнае адчуванне небяспекі, якое з'яўляецца ў наладжаным жыцці Сярожы разам з кур'ерамі, хоць нічога адкрыта пагрозлівага яны не робяць. Глядач не даведаецца, што ў пасылцы, хто насамрэч гэтыя візіцёры (але ён зразумее: дакладна не кур'еры), што здарылася б, калі б жонка — такая ж містычная асоба — не забараніла Сярожу разгарнуць пакінутае. Але тэкст п'есы, насцярожанасць галоўнага героя, рухі цел акцёраў і музычнае суправаджэнне (не найлепшы выбар, як і з касцюмамі) пакажуць, якімі невідавочнымі рэчамі можна разварушыць надзейную руціну. Каб на завяршэнне ўсё вярнулася да звыклых законаў жыцця, прастора мусіць зноў трансфармавацца.

"Сярожа вельмі тупы" — чарговы спектакль у сціплабюджэтных пошуках новага тэатра Цэнтрам візуальных і выканальніцкіх мастацтваў Аrt Соrроrаtіоn. Помню, яшчэ ў канцы снежня пасля трансляцыі "Шчаўкунка" ў праекце Thеаtrе HD невялічкая кампанія тэатралаў і гледачоў абмяркоўваючы вынікі года, сышлася на тым, што самае цікавае апошнім часам знаходзіцца ў Рэспубліканскім тэатры беларускай драматургіі, лялечным тэатры — не канкрэтнай інстытуцыі, а ўвогуле, і сярод праектаў Аrt Соrроrаtіоn.

Папярэднюю пастаноўку па Данілаву драматург і рэжысёр Багаслаўскі, прадстаўнік новай генерацыі беларускіх тэатралаў, ставіў яшчэ на сцэне Маладзёжнага тэатра, з якога сышоў у мінулым сезоне. Тады сыход Дзмітрыя разам з іншымі задаў лагічнае пытанне: як беларускаму пастаноўшчыку існаваць у тэатральнай прасторы не прывязаным да аклада пэўнай інстытуцыі.

Прынамсі, адной з альтэрнатыўных пляцовак, што раз-пораз прадстаўляе адны з найлепшых спектакляў сезона, стаў культурны хаб Ок16, памяшканні якога добра прыдатныя да камерных, блізкіх у прасторы, стыльных спектакляў. Праўда, для ладнасці "Сярожы" бюджэту яўна не хапіла і прэснасць рэжысёрскай пастаноўкі надала спектаклю непрыемную вуглаватасць.

Зрэшты, калі ў тэатры ідзе абсурд, навокал глядзець лягчэй.

Ірэна КАЦЯЛОВІЧ

Фота Кацярыны АРЦІМЕНІ


Іншая рэцэнзія на гэты спектакль, якую мы апублікавалі пасля першага прэм'ернага паказу.

Загаловак у газеце: Ты тупы, калі не ўпісваешся

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

У архiтэктара Галiны Левiнай — Хатынь, творчая спадчына яе бацькi.

У свеце

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Сёлета еўрапейская эканомiка будзе перажываць глыбокую рэцэсiю з-за ўспышкi каранавiруса, нягледзячы на хуткiя i ўсёабдымныя антыкрызiсныя меры як на саюзным, так i на нацыянальным узроўнi.

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Класiкаў трэба ведаць…, Быў бы араты, будзе й прыганяты, Па малiну…