Вы тут

У Сярэднявеччы еўрапейцы спалі ў камодах і скрынях


Доўгія стагоддзі паняцце асабістай прасторы было вельмі абстрактным. Адасобіцца для сну маглі сабе дазволіць вельмі нямногія. Беднякі жылі ў цесных халупах, дзе часам туліліся тры пакаленні сям'і, а шляхта раз-пораз была вымушана дзяліць спачывальні з аховай і слугамі. Нават кароль Генрых V у першую шлюбную ноч з Кацярынай Валуа дзяліў спальню з упраўляючым і камергерам. Інтым у такіх выпадках стваралі полагі над ложкамі або... драўляныя скрыні, падобныя на шафы.


У Брытаніі, Шатландыі, Францыі, Галандыі і Германіі некалькі стагоддзяў карысталіся для сну незвычайнымі драўлянымі канструкцыямі, падобнымі на мэблю для захоўвання рэчаў і прадуктаў. Ложак-скрыня ўяўляў сабой асобна пастаўлены або ўбудаваны ў нішу сцяны прадмет абстаноўкі, усярэдзіне якога было ўсё, што трэба для камфортнага сну: пярына, падушка, коўдра і, галоўнае, адзінота.

Як гэта ні дзіўна, але ў часы Шэкспіра ў Англіі спалі ў скрынях амаль усе, хто мог дазволіць сабе замовіць ці змайстраваць уласнаручна хоць самае прымітыўнае сховішча. Рыцары, шляхетныя да́мы, архіепіскапы, гараджане і нават адносна заможныя сяляне аддавалі перавагу не ложку з полагам, а менавіта такой душнай, але ўтульнай драўлянай скрыні.

Дзверы яе зачыняліся на замок ці як мінімум закрываліся шчыльнымі шторамі. Зрэшты, першы варыянт быў найбольш распаўсюджаны, таму што інтымная абстаноўка — гэта далёка не ўсё, што патрабавалася ад вырабу. Скрыня, разлічаная на аднаго ці двух чалавек, добра захоўвала цяпло ў халодны час года і закрывала яго ад скразнякоў, якія былі ў тую эпоху звычайнай справай як для палаца лорда, так і для хаціны дрывасека.

Яшчэ адной функцыяй скрыні было захаванне бяспекі ўладальніка. Часы былі вельмі неспакойныя, і ў дом цалкам мог прабрацца калі не разбойнік, то драпежны звер. Зачыніўшы дзверы дома на завалу, а затым зачыніўшыся знутры ў скрыні-ложку, еўрапеец мог адчуць сябе ў адноснай бяспецы.

Многія даследчыкі ўпэўненыя, што ў сялянскіх сем'ях у скрынях дарослыя замыкалі дзяцей, калі сыходзілі ў поле працаваць. Акрамя гэтага, такая мэбля часта выкарыстоўвалася ўладальнікамі для захоўвання каштоўных рэчаў. З гэтай мэтай звонку ўсталёўвалі трывалы замок, а дзверцы і сценкі канструкцыі максімальна ўзмацнялі.

У выдадзенай у 1833 годзе ў Англіі «Энцыклапедыі катэджнай, фермерскай і дачнай архітэктуры і мэблі» апісаны выпадкі, калі ў падобных скрынях ўладкоўваліся паліцы. Іх размяшчалі ў нагах ложка і часам нават у 2—3 ярусы.

Адпраўляючыся спаць, гаспадар скрыні браў з сабой усё самае каштоўнае. Аўтары энцыклапедыі апісвалі гэта так: «У некаторых частках краіны дзверы ложкаў замыкаліся знутры на завалы або замок, каб у іх нельга было трапіць звонку. Таму чалавек, калі клаўся спаць з усім сваім скарбам на паліцах, мог замкнуць дзверы на ноч або пайсці на работу днём, замкнуўшы дзверы на засаўкі ці замкі».

Ло­жак-скры­ня на кар­ці­не «Мат­чын доўг» Пі­тэ­ра дэ Ху­ча.

За некалькі стагоддзяў да ложкаў-скрынь так прызвычаіліся, што ад іх не маглі адмовіцца і ў Новы час. У XVІІІ і XІX стагоддзях у многіх багатых дамах Еўропы актыўна выкарыстоўвалі такую мэблю, нягледзячы на вялікую колькасць спальняў, ацяпленне і адсутнасць небяспекі. У канцы XVІІІ стагоддзя многія мэблевыя майстэрні прапаноўвалі сваім кліентам скрыні для сну, замаскіраваныя пад кніжныя шафы і камоды. У такой мэблі гаспадар дома мог схавацца ад назойлівых гасцей або крэдытораў, пакінуўшы іх у поўным здзіўленні.

Але ў XІX стагоддзі мода на ложкі такога тыпу стала праходзіць. Заклапочанасць еўрапейцаў гігіенай і свежым паветрам прымусіла іх паступова адмовіцца ад старадаўняга звычаю лезці перад сном у скрыню. Нягледзячы на гэта, у некаторых вёсках Шатландыі і Ірландыі падобныя канструкцыі выкарыстоўваліся яшчэ ў пачатку XX стагоддзя. Сёння гэтыя дзіўныя ложкі можна ўбачыць хіба што ў музеі, дзе яны нязменна выклікаюць цікавасць і масу пытанняў у экскурсантаў.

Іван Купарвас

Загаловак у газеце: Сон у летнюю ноч... у шафе

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

У архiтэктара Галiны Левiнай — Хатынь, творчая спадчына яе бацькi.

Грамадства

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Як сведчаць шматлiкiя даследаваннi, прывабным людзям прасцей прабiцца ў жыццi i яны дасягаюць у кар'еры большага поспеху. 

У свеце

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Сёлета еўрапейская эканомiка будзе перажываць глыбокую рэцэсiю з-за ўспышкi каранавiруса, нягледзячы на хуткiя i ўсёабдымныя антыкрызiсныя меры як на саюзным, так i на нацыянальным узроўнi.

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.