Вы тут

Распавядаем, як арганізавана меддапамога ў Паставах


У 2020 годзе ў Беларусі ўрачы агульнай практыкі цалкам заменяць участковых тэрапеўтаў. Пастаўскі раён стаў адным з першых, дзе ўкаранялася і тэсціравалася гэта сістэма. Як арганізавана медыцынская дапамога ў самым аддаленым ад абласнога цэнтра раёне, чым тут утрымліваюць маладых спецыялістаў (а за апошні час усе шэсць маладых урачоў, у якіх скончылася размеркаванне, падоўжылі кантракт)? У чым сакрэт рэгіёна, які лічыцца рэкардсменам па колькасці доўгажыхароў? І нарэшце, як бальніца «ўжываецца» з помнікам архітэктуры другой паловы ХVІІІ стагоддзя — палацам Тызенгаўза, у якім размешчаны і музей, і аддзяленне стацыянара? Пра гэта мы даведаліся, пабываўшы ў Паставах.


Самы аддалены — не значыць абдзелены

— Наш раён — адзін з самых аддаленых ад абласнога цэнтра ў Беларусі. Ад Пастаў да Віцебска — 260 кіламетраў, — кажа галоўны ўрач Пастаўскай цэнтральнай раённай бальніцы Уладзімір Чакавы, які, дарэчы, узначальвае яе ўжо амаль чвэрць стагоддзя. — Таму мы адпрацоўваем мадэль аказання дапамогі ў аддаленым раёне, якая грунтуецца на прынцыпах самадастатковасці. Гэта значыць, максімальна магчымы спектр медыцынскіх паслуг людзі павінны атрымаць у сваім раёне. Мадэль была распрацавана Віцебскім дзяржаўным медыцынскім універсітэтам сумесна з выканаўчай уладай нашага раёна. Акрамя цэнтральнай раённай бальніцы, у раёне ёсць Ваенны шпіталь пагранічнай службы, дзіцячы рэабілітацыйна-аздараўленчы цэнтр «Ветразь». Максімальна выкарыстоўваем тое абсталяванне, якое ёсць у гэтых установах. Калі пацыенту патрабуецца складанае лячэнне, накіроўваем найперш у Віцебск. У асобных выпадках выкарыстоўваем і Мінск — ад нас ён за 160 кіламетраў. Вось днямі адправілі пацыента з інфарктам у 9-ю сталічную бальніцу.

Рэнтгеналабарант Пастаўскай ЦРБ Юрый Літвіновіч  з новым абсталяваннем на «ты».

У выпадку сардэчна-сасудзістых катастроф, калі важна аказаць дапамогу ў першыя гадзіны, па словах галоўнага ўрача, пацыента накіроўваюць у клінікі з ангіяграфічнымі комплексамі. Найчасцей — у Наваполацк, а таксама ў абласны цэнтр і сталіцу.

— Нягледзячы на аддаленасць раёна, падчас транспарціроўкі хворых у нас не было дапушчана выпадкаў летальнасці ці ўзнікнення ўскладненняў, — падкрэслівае Уладзімір Чакавы.

Ёсць у бальніцы і радзільнае аддзяленне. Усе роды без рызыкі ўзнікнення ўскладненняў, а гэта 60 %, прымаюць тут. Летась у Пастаўскай ЦРБ нарадзілася больш за 200 малых. На чарзе — мадэрнізацыя радзільнага і дзіцячага аддзяленняў, а пакуль завершаны рамонт у аддзяленні жаночай кансультацыі. Кабінеты аснашчаны новым абсталяваннем і мэбляй. Прыйшоўшы на прыём да гінеколага, пры паказаннях можна адразу прайсці УГД.

— Усе акушэры-гінеколагі прайшлі падрыхтоўку па УГД-дыягностыцы. Сёння іх у нас чацвёра. Мы актыўна працуем над тым, каб урачы мелі дзве спецыялізацыі: маглі праводзіць УГД ці ФГДС-дыягностыку, эндаскапічныя даследаванні. На сённяшні дзень восем нашых урачоў прайшлі падрыхтоўку па УГД-дыягностыцы. Усе тыя абследаванні, якія па стандарце патрабуюцца на першым узроўні аказання дапамогі, — выконваем. Дзесяць гадоў таму мы нядрэнна абнавілі абсталяванне, праўда, некаторае ўжо зноў патрабуе мадэрнізацыі, — дзеліцца галоўны ўрач. — У нас два апараты для каланаскапіі, бранхаскоп, эндаскапічнае абсталяванне, тры апараты УГД, праўда, два з іх эксплуатуюцца больш за 10 гадоў. І мы маем вострую патрэбу ў яшчэ адным УГД-апараце высокага класа. З'явілася ў нас і магчымасць рабіць гемадыяліз, дзякуючы чаму мы падрыхтавалі 12 пацыентаў, у тым ліку адно дзіця, да перасадкі нырак, якую ім выканалі ў сталіцы. Гемадыяліз дапамагае нам выратоўваць людзей і пры атручваннях. Што датычыцца такіх абследаванняў, як КТ і МРТ, то каля 300 пацыентаў штогод накіроўваем у Полацк, Наваполацк або Віцебск. Многія абследуюцца па сваёй ініцыятыве ў Мінску і Мінскай вобласці.

Зусім нядаўна ў паліклініцы адкрыўся пасля рамонту рэнтгенаўскі кабінет. Тут сучаснае лічбавае абсталяванне. Узводзіцца і новы будынак для патолага-анатамічнага бюро, які плануюць здаць у кастрычніку-лістападзе.

Палаты — у Палацы

Будаўніцтва яшчэ аднаго корпуса для стацыянара таксама ў планах. Рэч у тым, што на тэрыторыі медыцынскага гарадка ў Паставах знаходзіцца гісторыка-культурны помнік другой паловы ХVІІІ — першай паловы ХІХ стагоддзя — Палац Тызенгаўза. У ХХ стагоддзі тут размяшчаліся розныя ўстановы — шпіталі падчас Першай і Другой сусветных войнаў, гімназія, НКВД і міліцыя ў мірны час. У сярэдзіне мінулага стагоддзя палац быў перададзены бальніцы. Калі былі пабудаваны новыя карпусы паліклінікі і стацыянара, у палацы ўсё роўна засталіся некаторыя падраздзяленні.

— У корпусе не было інжынерных сетак і камунікацый, і мы іх пабудавалі: падвялі ў палаты каналізацыю, ваду, уладкавалі санітарныя вузлы. Тут размяшчаюцца неўралагічнае аддзяленне стацыянара, аддзяленне пералівання крыві, фізіятэрапеўтычнае аддзяленне. Але далей будаваць штосьці ў корпусе, якому 250 гадоў, немэтазгодна, — упэўнены галоўны ўрач. — Лепш пабудаваць новы невялікі корпус на 30 ложкаў, каб вывесці з палаца нашы медыцынскія падраздзяленні.

Дарэчы, на падтрыманне палаца ўжо ў гэтым стагоддзі было выдзелена два гранты ЮНЭСКА (Палац Тызенгаўза стаў першым у Віцебскай вобласці помнікам, адзначаным такім чынам). Першы дазволіў стварыць умовы, каб захаваць яго ад разбурэння. На сродкі другога ў падвальных памяшканнях быў створаны музей, які сёння наведваюць госці горада, у тым ліку і замежныя турысты.

— У нас шмат арганізаваных груп, асабліва ў выхадныя. Гэта нядзіўна, бо ў розных рэйтынгах палац уваходзіць у дзясятку лепшых аб'ектаў Віцебскай вобласці. З намі вядуць перапіску людзі з Еўропы, у прыватнасці з Вялікабрытаніі, якія ў розныя часы тут пабывалі і продкі якіх былі звязаны з гэтымі мясцінамі, — расказвае галоўны ўрач. — У межах нашых фестываляў тут праводзяцца канцэрты пад адкрытым небам, гістарычныя рэканструкцыі, з'езды біёлагаў і арнітолагаў. Эксплуатацыя будынка цалкам ускладзена на раённую бальніцу, і мы з гэтай нехарактэрнай для медыцынскай установы функцыяй спраўляемся. Гэта, бадай, адзіны прыклад у Беларусі, калі гісторыка-культурны помнік, які мае такі высокі рэйтынг значнасці, знаходзіцца на балансе бальніцы і эксплуатуецца як медыцынскі корпус. Але надышоў час размежаваць патокі турыстаў і медработнікаў з пацыентамі. Цяпер ідзе карэкціроўка праекта.

Вялікая колькасць турыстаў, дарэчы, вымагае ад калектыву бальніцы падтрымліваць на ўзроўні тэрыторыю медыцынскага гарадка. Тут устаноўлены помнік Канстанціну Тызенгаўзу і сёлета з'явіцца яшчэ адзін — Антонію Тызенгаўзу. Праведзена ландшафтнае добраўпарадкаванне: на тэрыторыі высаджана некалькі тысяч кветак, працуюць фантаны і каскады, устаноўлены кампазіцыі са скульптур багоў медыцыны і здароўя. Побач з музеем размешчана кафэ.

Каб маладыя спецыялісты падоўжылі кантракт...

У Пастаўскай цэнтральнай раённай бальніцы сёння працуюць 102 урачы. Пры гэтым 42 медработнікі знаходзяцца ў дэкрэтных адпачынках.

— У нас закрыты амаль усе стаўкі, але з улікам пераважна жаночага калектыву неабходнасць у кадрах усё роўна захоўваецца. З дзевяці педыятраў, напрыклад, чацвёра зараз у дэкрэце. Пры гэтым наш калектыў, бадай, самы мужчынскі сярод усіх медыцынскіх устаноў Віцебшчыны — у нас звыш 30 % мужчын. Напрыклад, працуе восем падпалкоўнікаў медыцынскай службы, якія перайшлі з ваеннага шпіталя пагранічнай службы, — з гонарам кажа пра калектыў Уладзімір Чакавы. — У два бліжэйшыя гады мы чакаем дзевяць урачоў, якім выдавалі мэтавыя накіраванні. Яны павінны адпрацаваць у нас пяць гадоў.

Дарэчы, маладыя спецыялісты, якія прыехалі працаваць па размеркаванні, застаюцца ў Паставах.

— Сёлета і летась усе шэсць урачоў агульнай практыкі, адпрацаваўшы неабходны тэрмін, падоўжылі кантракты. Мы ўсім прапаноўваем прайсці перападрыхтоўку і атрымаць другасную спецыялізацыю, а таксама павысіць сваю катэгорыю. Усё гэта дае магчымасць павялічыць ім зарплату. У нас малады доктар, які працуе ў першасным звяне, атрымлівае да тысячы рублёў і нават больш. Прапаноўваем ім і жыллё — арэндныя кватэры. Акрамя таго, наш сацыяльны пакет прадугледжвае 50-працэнтную аплату кватэры па найме. Маладыя спецыялісты больш ахвотна выбіраюць кватэры па найме з мэбляй і бытавой тэхнікай, якія каштуюць 100—140 рублёў. Тым, у каго ёсць сям'я, зручней, канешне, жыць у двухпакаёвай арэнднай кватэры, — аргументуе галоўны ўрач.

Сакрэт раёна доўгажыхароў

Пастаўская ЦРБ абслугоўвае амаль 40 тысяч насельніцтва. У яе склад уваходзяць дзве паліклінікі (у Паставах і Варапаеве) і восем амбулаторый урача агульнай практыкі. Тры з іх — у Паставах, пяць — у сельскай мясцовасці, дзе вядзе прыём 18 урачоў. Амбулаторыі цалкам укамплектаваны неабходным абсталяваннем, у некаторых ёсць стаматалагічныя кабінеты, кабінеты фізіяпрацэдур, апараты УГД-дыягностыкі. Усе амбулаторыі аснашчаны электроннымі праграмамі: там працуюць з электроннымі медыцынскімі карткамі, урач атрымлівае на планшэт вынікі аналізаў пацыента з лабараторыі ці рэнтгенаўскія здымкі. Урачы аказваюць шматпрофільную дапамогу: робяць хірургічныя апрацоўкі, падбіраюць акуляры, абследуюць пацыентаў з лор-захворваннямі, робяць кардыяграму і г. д.

— З 2001 года Пастаўскі раён стаў базавым у віцебскім эксперыменце па адпрацоўцы рэфармавання сістэмы першаснай медыка-сацыяльнай дапамогі па прынцыпе ўрачоў агульнай практыкі. Мы сталі піянерамі ў краіне па гэтай рэарганізацыі. Першай была наша Навасёлкаўская амбулаторыя, затым Камайская ўчастковая бальніца. Ужо пяць гадоў, як мы цалкам перайшлі ад участковых тэрапеўтаў да ўрачоў агульнай практыкі, — удакладняе суразмоўнік.

Дарэчы, з 2016 года ўрачы агульнай практыкі Пастаўскай ЦРБ нязменна рабіліся лепшымі на конкурсах прафесійнага майстэрства. Загадчык паліклінікі Пастаўскай ЦРБ Марына Брэсцкая перамагла ў намінацыі «Найлепшы ўрач агульнай практыкі» ў 2016 годзе, Навасёлкаўская амбулаторыя (загадчык Васіль Сівіцкі) стала найлепшай у краіне ў 2017 годзе, а летась сярод урачоў агульнай практыкі вызначыўся загадчык аддзялення Пастаўскай ЦРБ Міхаіл Петух.

— Мы пайшлі на дэцэнтралізацыю і адкрылі ў Паставах тры амбулаторыі ўрача агульнай практыкі. Гэта дазволіла разгрузіць паліклініку, тут абслугоўваецца толькі тое насельніцтва, якое жыве ў гэтым мікрараёне, і кансультуюць вузкія спецыялісты, — тлумачыць галоўны ўрач.

Дарэчы, увядзенне ўрачоў агульнай практыкі дазволіла разгрузіць і вузкіх спецыялістаў.

— Сёння ў нас 19-е, і самы далёкі запіс — да афтальмолага на 23-е чысло. Да хірурга вы трапіце ў дзень звароту, гэтак жа як да дэрматолага і гінеколага, — канстатуе, зверыўшыся з камп'ютарам, Уладзімір Чакавы. — І зразумела, да ўрача агульнай практыкі — у дзень звароту ён павінен прыняць любога пацыента. У нас штодзённа праводзіцца маніторынг рэжымаў чакання, і калі цягам дзесяці дзён пацыенты не могуць трапіць да спецыяліста, праграма на камп'ютары інфармуе мяне і загадчыка паліклінікі, мы збіраемся і аналізуем, як пераразмеркаваць рэсурсы.

Талончык да ўрача вузкай спецыялізацыі заказвае ўрач агульнай практыкі, калі ў пацыента ёсць паказанні да кансультацыі. Або да такога спецыяліста трапляюць з вострай паталогіяй
па хуткай дапамозе. Таксама ўрач самастойна выклікае хворых, якія знаходзяцца ў яго на дыспансерным уліку (як правіла, у кожнага спецыяліста такіх пацыентаў 300—400).

У Пастаўскім раёне 450 вёсак. У іх працуе 26 ФАПаў. Раз-два на тыдзень урачы агульнай практыкі выязджаюць на ФАПы. Спецыялісты вузкай спецыялізацыі наведваюць сельскія медыцынскія ўстановы па аўторках. Ёсць і перасоўны медыцынскі пункт, які выязджае ў вёскі, — у ім адразу ж можна набыць і неабходныя лекі. У любую вёску, адкуль паступае зварот двух і больш грамадзян, таксама выязджае ўрач.

— Пры кожнай участковай бальніцы ў нас ёсць ложкі сястрынскага догляду. Прычым кожны год восенню мы мяняем іх профіль: 30 % ложкаў пакідаем для лячэння вострай і хранічнай паталогіі, а вось астатнія пераводзім у медыка-сацыяльныя. І з лістапада да красавіка сталыя людзі з маленькіх вёсак маюць магчымасць абследавацца, здаць аналізы, падлячыцца, а да лета вяртаюцца ў свой дом. Праз такія медыка-сацыяльныя ложкі, пансіянаты, якія належаць упраўленню па працы і сацыяльнай абароне, мы адаптавалі нашу сельскую медыцыну пад патрэбы вяскоўцаў. І атрымліваецца, што нашы людзі жывуць даўжэй, чым у суседніх раёнах, — рэзюмуе суразмоўнік. — З Глыбоцкім раёнам мы лідары па доўгажыхарах у рэгіёне. У нас больш за дзве тысячы чалавек перасягнула 80-гадовы рубеж.

Дарэчы, ужо тры дзесяцігоддзі людзі давяраюць Уладзіміру Мікалаевічу прадстаўляць іх інтарэсы ў мясцовых Саветах дэпутатаў, 20 гадоў з іх — у Віцебскім абласным Савеце дэпутатаў.

— Увесь гэты час мяне вылучае адзін і той жа калектыў і выбіраюць жыхары адной і той жа акругі. Значыць, мая пазіцыя адпавядае чаканням людзей, — тлумачыць такое пастаянства суразмоўнік.

Алена КРАВЕЦ, г. Паставы

Загаловак у газеце: Па прынцыпе самадастатковасці

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Класiкаў трэба ведаць…, Быў бы араты, будзе й прыганяты, Па малiну…

Эканоміка

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

У бiзнес-колах Гродзеншчыны лiчаць, што меры па падтрымцы эканомiкi з'явiлiся своечасова.