Вы тут

Карэспандэнт «Звязды» вучылася размаўляць на разбойніцкай мове


Памятаеце добры савецкі фільм «Дзе знаходзіцца нофелет», герой якога знаёміўся з дзяўчатамі, прагаворваючы словы задам наперад? Калі даведалася, што ў Магілёве ёсць чалавек, які валодае такімі здольнасцямі, адразу ж напрасілася на сустрэчу. Кажуць, што амбідэкстраў, як яшчэ называюць такіх людзей, адзін на мільён. Лічы, мне пашчасціла.


Онвад с унод

Каб я не сумнявалася, што ён умее гаварыць наадварот, Сяргей сходу прапануе агучыць любы тэкст. Я бяру з рабочага стала першае, што трапляе ў рукі, чытаю: тэматычнае планаванне на трэці квартал... «Еоксечитамет еинавориналп ан йитерт латравк» з ходу перакладае ён рускі варыянт. Пакуль я ў шоку, ён расказвае з чаго ўсё пачалося.

— У дзяцінстве я шмат чытаў, у класе сёмым прачытаў «Пятра Першага» Талстога і захапіўся ... разбойніцкай мовай, — расказвае Сяргей. — Памятаеце, там ёсць такая фраза «онвад с унод». Гэта былі словы з размовы разбойнікаў «давно с Дону». Пасля гэтага мне хацелася кожнае слова прачытаць задам наперад: манітор — ротінам, ручка — акчур і гэтак далей. Хутка гэта стала атрымлівацца ў мяне з лёту. Маёй гульнёй захапіўся ўвесь клас. Нехта спецыялізаваўся выключна на лаянках. У перагорнутым выглядзе яны гучалі не так груба і крыўдна. Нехта вывучыў усяго некалькі слоў, каб дзесьці бліснуць у размове. Але так натхнёна і хутка, як гэта рабіў я, ніхто з класа паўтарыць не мог.

Аднойчы ў школе быў конкурс «Thе bеst рuріl» і трэба было бліснуць талентамі. Нехта пёк, нехта танчыў, нехта вершы дыкламаваў. А Сяргей Лабкоў прачытаў «Бура імгою неба крые» наадварот. Слухаю, як гэта гучыць у яго выкананні, і здаецца, што суразмоўнік гаворыць на нейкай незразумелай мове. Потым ён бярэцца за Маякоўскага «Я воўкам бы выгрыз бюракратызм». Вуха рэжуць рэзкія гукі, накшталт дз і бз. Зусім па-іншаму пачынаеш успрымаць савецкага паэта.

— Калі я выступаў са школьнай сцэны, уся зала была ў захапленні, — успамінае суразмоўнік. — І я, каб замацаваць свой поспех, прапанаваў перакласці любое слова. Што тут пачалося. Крычалі наперабой адно слова складаней другога: эмансіпацыя, сінхрафазатрон, калектывізацыя. А я ўсё з лёту «перакладаў». Практыка ў мяне тады была пастаянная.

Сябры неаднаразова прапаноўвалі таварышу прадэманстраваць свае здольнасці на нейкай тэлеперадачы. Але ён сціпла адмаўляўся. І ўсё ж знаёміцца з дзяўчатамі, як кіношнаму герою Панкратава-Чорнага, незвычайная мова сапраўды дапамагала.

— У нас была своеасаблівая гульня, хто болей возьме тэлефонаў у дзяўчат, — расказвае Сяргей. — Мабільных тады яшчэ не было, нас цікавілі менавіта хатнія. І нават не для таго, каб спатканні назначаць, а так, дзеля спартыўнага інтарэсу. Мне шчасціла болей, чым каму. А фільм «Дзе знаходзіцца нофелет», які якраз выйшаў на экраны ў той час, мяне яшчэ больш натхняў. Мне падабалася, як гучыць маё імя наадварот — Йегрес. Так і знаёміўся. Галоўнае, спачатку шакіраваць чалавека.

Калі не ведаеш, што сказаць, кажы па-французску!

Памятаеце гэтую цудоўную непараўнальную ні з якой іншай казку пра Алісу ў краіне цудаў Льюіса Кэрала. «Задам наперад, зусім наадварот!» — пісаў аўтар аб прыгодах сваёй маленькай цікаўнай гераіні ў Залюстроўі, дзе «заўтра ніколі не бывае сёння», а з пальца пачынае ісці кроў яшчэ да таго, як ён быў паранены.

Я так і думала, суразмоўнік, нягледзячы на свой ужо далёка не дзіцячы ўзрост, натхненне працягвае чэрпаць у фэнтэзійнай літаратуры.

— Калі трэба ад чагосьці абстрагавацца, адкрываю кнігу Ніка Перумава і цалкам пагружаюся ў яе, — кажа ён. — Глядацкае ўяўленне ў мяне добрае, вельмі цікавыя карцінкі малюе.

Дарэчы, малодшы сын Лабкова, які хутка пойдзе ў школу, таксама дапытлівы. У свае шэсць гадоў ён наведвае бібліятэку, ахапкамі бярэ літаратуру і амаль «праглынае» яе.

— Зараз чытае серыю кніг пра Карандаша і Самадзелкіна — па 80 старонак за дзень, а тэкст там не вельмі просты, крыху нават навуковы, — расказвае Сяргей Лабкоў. — А яшчэ вывучыў электронную энцыклапедыю Чагосціка. Прыехалі сёлета ў Рым, а ён: тата, а ты ведаеш на якім узвышшы стаіць гэты горад? І сам адказвае — галоўнае было Палаційскае. Потым паведаміў, што Рым узнік на рацэ Тыбр, а заснавалі яго браты Рэм і Ромул. Калі снедалі, на сцяне ўбачылі ладную яшчарку. Я, каб дзеці не спужаліся, паспрабаваў іх папярэдзіць, а малы толькі адмахнуўся — гэта ж бекон, насценная яшчарка. Наогул гекон, ён крыху пераблытаў, але ж я нават заганарыўся ім. Дарэчы, марыць быць вучоным.

Што агульнага ў маркетынгу і цыган

Па прафесіі Сяргей эканаміст, выкладае маркетынг у Магілёўскім універсітэце харчавання. Сваё «галоўнае — спачатку шакіраваць чалавека» прымяняе і тут. Сказануць нешта задам наперад таксама можа, але толькі для таго, каб разрадзіць абстаноўку. А вось, каб зразумелі матэрыял, трэба выкарыстоўваць іншыя прыёмы.

— Каб цалкам захапіць увагу чалавека, трэба ўстанавіць з ім зрокавы, слыхавы і тактыльны кантакты, — інструктуе ён. — Па гэтым жа прынцыпе працуюць рэклама і цыгане. Падыходзяць у нечым стракатым і пачынаюць шаптаць: хвароба, падробка, сурокі. Людзі пачынаюць напружвацца, услухоўвацца. Шанц збегчы ёсць, пакуль вас не ўзялі за руку. Калі ўзялі і сказалі, дай пагадаю — вы прапалі. Мне заўсёды цікава назіраць, як дзейнічаюць тыя ж агенты па продажах. У адрозненне ад іншых, я іх выслухоўваю да канца. Потым... ветліва адмоўлю. Яны не разумеюць чаму. А мне чыста з прафесійнага пункту погляду цікава, як яны адпрацавалі.

Маркетынг захапляе суразмоўніка не меней, чым калісьці жаданне вывучыць «люстэркавую» мову. Большасць успрымае гэтую навуку, як купіць-прадаць, але гэта толькі вяршыня таго, што яна з сябе ўяўляе. Гэта тая ж эканоміка, масівы лічбаў, аналітыка.

— Ва ўніверсітэце я працую для душы, а зарабляю грошы іншымі спосабамі, — прызнаецца выкладчык. — Як эканаміст, я ўсё пралічваю, раблю даследаванні, падказваю перспектыву. Бяруся за любыя тэмы. Апошні раз працаваў з сур'ёзнымі заказчыкамі з Масквы. Тэма — выкарыстанне цвыркуноў для харчовых мэт. Гэта ж 70 % бялку. У нас пад Мінскам таксама ёсць такая ферма. Але адна справа вырасціць, іншая перапрацаваць.

Адной левай

Пра амбідэкстраў кажуць, што гэта людзі ўнікальных здольнасцяў, у якіх абодва паўшар'і мозга развітыя аднолькава. Яны добра валодаюць левай і правай рукамі. Сяргей Лабкоў піша правай, але адразу ж папярэджвае, што ён перавучаны ляўша. Усё астатняе ён робіць менавіта левай. Напэўна, і пісаў бы левай, калі б у Савецкім Саюзе такіх дзяцей не перавучвалі. Ёсць меркаванне, што людзі са здольнасцямі казаць наадварот могуць з лёгкасцю авалодаць замежнымі мовамі. Сяргей прызнаецца, што нядрэнна ведае англійскую і хутка назапашвае слоўнікавы запас у той краіне, куды прыязджае. А падарожнічаць ён вельмі любіць. Прычым на сваёй машыне. Раз у год разам з жонкай і сынам яны абавязкова адпраўляюцца ў далёкія вандроўкі.

— Летась, напрыклад, ездзілі ў Албанію — тры тысячы кіламетраў туды, тры тысячы назад, — удакладняе ён. — Гэта вельмі цікава, калі ты перасякаеш межы шасці краін і на тваіх вачах усё мяняецца. У Чэхіі жыве мой найлепшы сябра. Ён славак, вучыўся на Кубе ў рускай школе. З ім мы размаўляем на любыя тэмы. Людзі звычайна абмяжоўваюць сябе нейкімі рамкамі і робяць сваё жыццё шэрым і аднастайным. Так быць не павінна. І я тут цалкам згодны са сваім прыяцелем: у жыцці ўсё проста і нічога складанага няма. Галоўнае, у гэта паверыць.

Гаспадыням на заметку

— Люблю пячы, — агарошвае Сяргей Лабкоў і дэманструе ў тэлефоне фота торта, які «змайстраваў» на дзень нараджэння сына. — Жонка гатуе сур'ёзныя стравы, а я ў сваё задавальненне пяку, на што будзе настрой. Дзеці вельмі любяць мой яблычны пірог. Бяру тры яйкі, узбіваю са шклянкай цукру і шклянкай мукі. Узбітым цестам заліваю яблыкі і адпраўляю ўсё гэта ў духоўку. Прасцейшага рэцэпта няма. Смачна есці!

Нэлі ЗІГУЛЯ, фота аўтара

Загаловак у газеце: Люстраны свет Сяргея Лабкова

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як будзе праходзіць перапіс насельніцтва

Як будзе праходзіць перапіс насельніцтва

Старшыня Нацыянальнага статыстычнага камітэта Іна МЯДЗВЕДЗЕВА адзначае, што іх ведамства разлічвае перапісаць максімальную колькасць грамадзян з дапамогай укаранёных інавацый.

Грамадства

Адзіныя дзяўчаты-паркуршчыцы ў Беларусі распавядаюць пра свой спорт

Адзіныя дзяўчаты-паркуршчыцы ў Беларусі распавядаюць пра свой спорт

Гэты кірунак спорту ўвайшоў у жыццё былых студэнтак дзяржаўнага ўніверсітэта фізічнай культуры выпадкова.