Вы тут

Прэзідэнт правёў нараду па пытаннях якасці работы праваахоўных органаў


У самым пачатку кіраўнік дзяржавы падкрэсліў, што гэта размова павінна стаць гістарычнай.


У аснове стабільнасці – давер

«Хачу, каб вы разумелі сутнасць сённяшняй размовы, – сказаў ён. – Я рэдка карыстаюся рознага роду патэтыкай і высокімі словамі, але сёння скажу, што наша з вамі сустрэча ў рамках гэтай нарады павінна стаць гістарычнай. Гістарычнай у тым сэнсе, што тут, у гэтай зале, сабраліся ўсе тыя, ад каго залежыць суверэнітэт, незалежнасць нашай краіны, а ў аснове іх ляжыць стабільнасць. А ў аснове гэтай стабільнасці ляжыць унутрыпалітычная сітуацыя ў нашай дзяржаве і давер людзей да ўлады».

Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў, што на нарадзе сабраліся ўсе тыя, хто вызначае лёс краіны і лёс кожнага з яе грамадзян: «Ад нас з вамі залежыць, якой будзе краіна і як будуць жыць нашы людзі, і якімі будуць гэтыя людзі».

Нарада павінна стаць гістарычнай, бо сітуацыя з недахопамі ў праваахоўнай сістэме, пра якія пойдзе гаворка, павінна змяніцца кардынальна ў лепшы бок.

Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў, што сустракаецца з прадстаўнікамі праваахоўнага блоку краіны не для выслухоўвання справаздачы, і не для таго, каб казаць у іх бок прыгожыя словы. Тым не менш, важна адзначыць і іх галоўную заслугу.

«Мы бачым, што адбываецца вакол нас. Нашы людзі, тым больш мы, калі бачым, што адбываецца ў нашых суседзяў, нашых братоў як на ўсходзе, так і на захадзе, часта кажам па-народнаму: дзякуй Богу, што гэта не ў нас! Дзякуй Богу, што мы не нарадзілі ў краіне клас алігархаў, якія не проста разрульваюць тыя або іншыя сітуацыі, але руляць краінай.  Не дазволілі бандытам і злачынцам падзяліць краіну на часткі, «крышаваць» гэтыя часткі, паразітуючы на нашых людзях. Гэта найвялікшае дасягненне не толькі апошняга часу, але ўсяго перыяду незалежнай Беларусі.  І гэта зроблена, дзякуючы той палітыцы, якую праводзіць улада, і дзякуючы, у прыватнасці, таму, што робіце вы, прадстаўнікі праваахоўных органаў. Гэта галоўнае», – рэзюмаваў ён.

Паказчыкі не павінны быць вышэй за чалавека

«У аснове нашай палітыкі заўсёды былі, ёсць і будуць чалавек і справядлівыя адносіны да яго, – падкрэсліў Прэзідэнт – Я пра гэта часта кажу. Многія думаюць, што для нейкага піяру або папулізму. Калі вы так думаеце, вам ва ўладзе рабіць няма чаго».

Абарона правоў чалавека, яго жыцця – гэта першасная задача праваахоўнай сістэмы, нагадаў кіраўнік дзяржавы. А давер да гэтай праваахоўнай сістэмы з боку насельніцтва з'яўляецца адным з галоўных паказчыкаў эфектыўнасці, прафесіяналізму і законнасці дзеянняў усіх супрацоўнікаў сілавых органаў. Надзвычай важна гэты давер зберагчы, што немагчыма без самага строгага выканання закона.

«У першую чаргу мы, і перш за ўсё вы, абавязаны забяспечваць прэзумпцыю невінаватасці. І ў той жа час павінен працаваць прынцып непазбежнасці пакарання за злачынства, – акцэнтаваў Аляксандр Лукашэнка. – Менавіта гэта патрабуе ад нас з вамі народ, на вернасць якому мы прысягалі. Тым больш, што сёння праваахоўныя органы забяспечаны ўсім неабходным для работы. Таму людзі і дзяржава маюць права разлічваць на адпаведны вынік».

Але, на жаль, звароты грамадзян і правапрымяняльная практыка выяўляюць праблемы. Пры чым у шэрагу выпадкаў досыць вострыя. Прэзідэнт прывёў у прыклад справу галоўнага інжынера Мінскага завода колавых цягачоў. «Я не так адназначна ацэньваю яе… Але гэта вельмі яркі прыклад работы як па сутнасці, так і па форме, у прыватнасці, міліцыі»– заўважыў Прэзідэнт.

Аляксандр Лукашэнка заявіў, што колькасць зваротаў, іншыя рэзанансныя справы сведчаць пра сур'ёзныя недахопы і пралікі ў рабоце аператыўна-вышуковых і следчых падраздзяленняў і пракуратуры.

«У людзей часам складваецца ўражанне, што сёння супрацоўнікаў праваахоўных органаў у першую чаргу цікавіць не жыццё і лёс чалавека, а лічбы і рэйтынгі, якімі вымяраецца эфектыўнасць іх працы, – дадаў ён. – Пры гэтым фальсіфікацыя ў ходзе расследавання крымінальных спраў такая, што лепш бы вы не заводзілі гэтыя крымінальныя справы».

Аляксандр Лукашэнка вельмі эмацыйна выказаўся наконт апошняга і заўважыў, што тыя людзі ў пагонах, якія дапускаюць фальсіфікацыю падчас расследавання злачынства,  не проста не павінны насіць пагоны, яны павінны быць выключаныя з грамадства раней за тых, чые справы расследуюць. 

«Яшчэ горш, калі гэта суправаджаецца выкарыстаннем актыўных сілавых метадаў, несувымерных сітуацыям, якія ўзнікаюць, – дадаў Прэзідэнт. – Бачыце, вяршыцелі лёсаў! Уварваўшыся ў дом,  пры дзецях, цяжарных жонках, пакласці чалавека тварам на падлогу, як гэта ў вас прынята казаць, заламаць рукі, паламаць некалькі рэбраў… і гэта вяршыцелі лёсаў! Гэта бязмозглыя людзі, якім  таксама не месца ў праваахоўнай сістэме!»

Яшчэ адна недапушчальная практыка – ціск на ўдзельнікаў крымінальнага працэсу. «Гэта не забяспечванне законнасці. І гэта не адносіцца да  таго крытэрыю, пра які я толькі што сказаў –  справядлівасці, – заўважыў кіраўнік дзяржавы. – Сёння мы павінны выявіць усе прычыны, з-за якіх падобнае становіцца магчымым. Вызначыць, што рабіць, каб не дапусціць у будучым  парушэнне правоў грамадзян у нашай краіне».

Аляксандр Лукашэнка сказаў, што яго, у першую чаргу, цікавіць пазіцыя Генеральнай пракуратуры як вышэйшага наглядальнага органа за захаваннем законнасці. Для поўнага і дакладнага бачання ўсёй карціны будзе таксама прадстаўлена і меркаванне Вярхоўнага суда.


Выключыць памылкі на першым этапе

Аляксандр Лукашэнка паведаміў, што напярэдадні нарады даручыў даследаваць работу праваахоўных органаў і далажыць яму. Ён прыняў рашэнне азнаёміць з тым, што адбываецца ў правахоўнай сістэме, не толькі ўдзельнікаў нарады, але і грамадства. 

Прэзідэнт назваў шэраг недахопаў у арганізацыі дасудовай вытворчасці. 

Першае — нізкая якасць даследчых праверак і самога папярэдняга следства. «Практыка пракурорскага нагляду сведчыць, што асноўнымі характэрнымі недахопамі ў рабоце органаў унутраных спраў з’яўляецца павярхоўнае даследаванне заяў і паведамленняў аб злачынствах, а таксама недастатковая дасведчанасць аператыўных супрацоўнікаў аб крымінальных з’явах на аб’ектах аператыўнага абслугоўвання. У шэрагу выпадкаў гэта прыводзіць да таго, што вінаватыя асобы, карыстаючыся сваёй беспакараннасцю, здзяйсняюць больш цяжкія злачынствы», — патлумачыў кіраўнік дзяржавы. 

Па меркаванні Генеральнай пракуратуры, асноўная прычына недахопаў работы аператыўных падраздзяленняў — аслаблены ведамасны кантроль на ўзроўні гар-, райадзелаў упраўлення ўнутраных спраў. Па тых жа прычынах у недастатковай ступені праводзіцца работа па супрацьдзеянні эканамічнай злачыннасці органамі фінансавых расследаванняў Камітэта дзяржкантролю. 

Галоўная «хвароба» аператыўнікаў — імкненне выканаць паказчыкі, адрапартаваць, але не папярэдзіць злачынства, не выключыць умовы, якія да яго прыводзяць.

«Істотныя негатыўныя з’явы фіксуюцца Генеральнай пракуратурай таксама ў рабоце следчых падраздзяленняў, — праінфармаваў Прэзідэнт. — У тым ліку адзначаецца непрыняцце следчымі належных мер да збору доказаў і ацэнкі, што ў шэрагу выпадкаў цягне недапушчальнасць такіх доказаў».

Нядбайныя адносіны следчых да афармлення працэсуальных дакументаў і крымінальных спраў, няякаснае правядзенне першасных, неадкладных следчых дзеянняў, няпоўная работа па кампенсацыі шкоды, зробленай злачынствам, прыводзяць да таго, што дзяржаўныя абвінаваўцы прад’яўляюць у судзе новае абвінавачанне або арганізоўваюць збор дадатковых доказаў. У перыяд з 2017 года па перше паўгоддзе 2019-га такое адбылося па 400 справах у адносінах да 683 асоб. 

Акрамя таго, наяўнасць грубых працэсуальных парушэнняў у рабоце следчых прыводзіла да прыняцця ў адносінах да абвінавачаных рашэнняў рэабілітуючага характару. 
У 2018 годзе колькасць вернутых пракурорамі крымінальных спраў следчым для вытворчасці дадатковага папярэдняга расследавання павялічылася амаль на 12 працэнтаў і склала ў 2018 годзе 631 справу (557 — у 2017 годзе, 363 — у першым паўгоддзе 2019-га).

На факты парушэнняў следчых рэагуюць і суды. У 2018 годзе ў адрас органаў следства накіравана 660 прыватных пастаноў, у першым паўгоддзі 2019 года — 372 прыватныя пастановы. Пры змяншэнні агульнай колькасці разгледжаных судамі спраў удзельная вага прыватных пастаноў сістэматычна расце. 


Недапушчальна «падганяць» справу

Другі важны недахоп — злоўжыванне службовымі асобамі праваахоўных органаў сваімі абавязкамі. «Тое, супраць чаго павінны праваахоўнікі змагацца, ім у віну ставіцца», — абурыўся кіраўнік дзяржавы.

Найбольш распаўсюджаныя парушэнні — ціск на ўдзельнікаў крымінальнага працэсу: падазроных, абвінавачаных, адвакатаў, а таксама суддзяў; фальсіфікацыя доказаў; умяшанне ў ход разбіральніцтва па крымінальных справах і матэрыялах праверак. 

Указаныя факты абумоўлены як карыслівымі матывамі — подкуп з мэтай прыняцця канкрэтнага рашэння, жаданне атрымаць асабістую карысць, так і імкненнем службовых асоб забяспечыць выкананне даведзеных кіраўніцтвам паказчыкаў аператыўна-службовай дзейнасці і статыстычнай справаздачнасці. «Дзікунства!» — коратка пракаментаваў Аляксандр Лукашэнка.

Усяго за апошнія два з паловай гады судамі краіны былі асуджаныя 24 былыя супрацоўнікі аператыўных і следчых падраздзяленняў за здзяйсненне супрацьпраўных дзеянняў пры выяўленні злачынстваў і расследаванні крымінальных спраў. «Усяго нічога, але гэта толькі пачатак, — папярэдзіў Прэзідэнт. — Пасля сённяшняй гістарычнай нарады па ўсіх гэтых пытаннях ціск будзе ўзмоцнены...»

Аляксандр Лукашэнка паўтарыў: для тых людзей, у адносінах да якіх былі дапушчаны праваахоўнікамі парушэнні, трагедыя ніколі не застанецца ў мінулым.

Прэзідэнт досыць рэзка выказаўся з нагоды фактаў празмернага прымянення ў адносінах да грамадзян сілы і спецсродкаў. «Выкарыстоўваюць спецпадраздзяленні, у прыватнасці „Алмаз“. Няславяць хлопцаў толькі. Трэба звярнуць увагу на гэтыя спецслужбы, іх трэба ўзяць пад кантроль, — загадаў ён. — Гэта не справа: прымушаюць двухметровых хлопцаў вагой 150 кілаграм ва ўсім абмундзіраванні, з кіямі, боепрыпасамі і зброяй, урывацца ў дамы грамадзян і здзеквацца з іх!»

Яшчэ адно парушэнне датычыцца абгрунтаванасці завядзення крымінальных спраў і практыкі абрання меры стрымання ў выглядзе заключэння пад варту. 

У 2017 годзе па краіне было зарэгістравана 87 326 злачынстваў, заведзена 91,5 тысяча крымінальных спраў. У 2018 годзе зарэгістравана 83 800 злачынстваў, заведзена 91,6 тысяч крымінальных спраў, за першае паўгоддзе сёлета — 48 200 злачынстваў зарэгістравана і 44,7 тысячы крымінальных спраў заведзена. Пры гэтым толькі падраздзяленнямі Следчага камітэта спынены па рэабілітуючых падставах у 2017 годзе каля 4000 крымінальных спраў, у 2018 годзе — 4500, у першай палове 2019-га — 2150.


Беларускія суды з 1 студзеня пераходзяць на поўны аўдыё- і відэазапіс судовых працэсаў

"Мы з 1 студзеня пераходзім на поўны аўдыё- і відэазапіс судовых працэсаў. Тады, я думаю, многія праблемы, якія існуюць сёння ў частцы ацэнкі, дэманстрацыі доказаў, будуць зняты", - сказаў старшыня Вярхоўнага суда Валянцін Сукала. Паступова пратаколы на папяровых носьбітах будуць сыходзіць у мінулае, усе паказанні будуць даслоўна зафіксаваныя, а значыць, у бакоў не будзе ўзнікаць па іх заўваг і спрэчак.

"І самі працэсы будуць праходзіць цалкам у іншым рэжыме - рэжыме павагі да закону. Гэта будзе дадатковы стымул для выразнага правядзення судовых працэсаў", - дадаў ён.

Вольга МЯДЗВЕДЗЕВА і па матэрыялах БЕЛТА

Фота БЕЛТА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як будзе праходзіць перапіс насельніцтва

Як будзе праходзіць перапіс насельніцтва

Старшыня Нацыянальнага статыстычнага камітэта Іна МЯДЗВЕДЗЕВА адзначае, што іх ведамства разлічвае перапісаць максімальную колькасць грамадзян з дапамогай укаранёных інавацый.

Грамадства

Адзіныя дзяўчаты-паркуршчыцы ў Беларусі распавядаюць пра свой спорт

Адзіныя дзяўчаты-паркуршчыцы ў Беларусі распавядаюць пра свой спорт

Гэты кірунак спорту ўвайшоў у жыццё былых студэнтак дзяржаўнага ўніверсітэта фізічнай культуры выпадкова.