Вы тут

Лясная гарбата: гатуем вітамінны напой


Папулярнасць вітамінных напояў са збораў траў і кветак, лясных ягад і сухафруктаў сёння ўсё больш расце, і гэта не толькі даніна модзе. Матывацыя тут простая: сапраўдны зялёны або чорны чай утрымлівае кафеін і танін, рэчывы, якія ўзбуджаюць нервовую сістэму, “заводзяць” арганізм. Іншая справа травяная гарбата.


Гэта нашыя традыцыйныя напоі, імі лекаваліся і спаталялі смагу нашыя продкі шмат вякоў запар, бо чайнае лісце трапіла да нас толькі ў канцы XVI ст. Настой або адвар травы, карэнняў ці кветак, правільна падрыхтаваны, валодае цудоўным водарам, насычаным густам і яркім колерам, а таксама з'яўляецца сапраўднай скарбніцай карысных для арганізма чалавека рэчываў. Можна нават сказаць, што травяная гарбата – гэта прадукт, неабходны для харчавання, бо мае ў сваім складзе вялікую колькасць біялагічна актыўных ферментаў, вітамінаў, арганічных кіслот, мікра- і макраэлементаў і г.д.

Усе травяныя чаі ўмоўна падзяляюцца на вітамінныя і лячэбныя. Як бачна з самой назвы, вітамінныя напоі можна без боязі піць круглы год колькі заўгодна, а вось з лячэбнымі трэба быць акуратнымі. Такія напоі прызначаюцца лекарамі, піць іх трэба строга па правілах і абмежаваны час. Травы, якія ўваходзяць у склад лячэбных збораў, могуць мець розныя супрацьпаказанні, таму абавязкова патрэбна кансультацыя доктара.

Як і калі збіраць расліны?

Гэта вельмі цікавы і адмыслова прасякнуты чараўніцтвам працэс, аднак варта захоўваць некалькі правіл. Лепшы час збору сыравіны для вашых хатніх напояў – золак, на ўсходзе сонца, адразу пасля таго, як сышла раса. Травы тады не толькі насычаныя зямной энергіяй, але і маюць максімальна збалансаваныя структуру і мінеральны склад. Найлепей збіраць расліны ў пачатку іх цвіцення або ў час іх поўнага красавання (не рвіце адцвіўшыя травы, яны не паспрыяюць вам ні ў якім сэнсе). Дні выбірайце сонечныя, з добрым надвор'ем. І ваш добры настрой таксама важны!

Адпраўляючыся ў лес або на поле, памятайце, што прырода чакае ад вас паважлівых і беражлівых адносін: не вырывайце ўсё запар, пакідайце частку раслін для іх аднаўлення. Пры зборы лісця (суніцы, маліна, ажына) зразайце толькі некалькі лісточкаў з галінкі. Збіраючы расліны з кветкамі, такія як мята, рамонак, чабор, святаяннік дзюравец, скрыпень, мацярдушка і інш., заўсёды пакідайце некалькі суквеццяў для выспявання насення. Кветкі варта збіраць толькі тады, калі яны цалкам распусціліся, а ягады і плады – пасля таго, як яны даспелі. Пажадана засушыць галінкі лясной маліны разам з ягадамі і маладымі лісточкамі – так зберагаюцца ўсе ў комплексе карысныя кампаненты.

Сушка раслін таксама навука. Сабраныя травы сушаць у зацененых памяшканнях – пад навесам, на гарышчы ці ў пакоі з добрай вентыляцыяй. Ні ў якім разе не дапускайце загнівання травы. Пачарнелую траву ўжываць нельга!

Травы, якія змяшчаюць эфірнае масла (мацярдушка, аер, чабор і г.д.), варта сушыць няспешна, пры тэмпературы не вышэй за 30-35ºС. Гэта трэба дзеля таго, каб не выпарыліся каштоўныя лятучыя эфіры.

Травы з глюказідамі (піжма, мята, святаяннік, маці-і-мачаха і інш.) сушацца ў сушылцы пры тэмпературы 50-60ºС. Плады (шыпшына, чорная парэчка, барбарыс, рабіна і г.д.), якія маюць у сваім складзе шмат вітаміна С, таксама сушаць у сушылцы, але магчымая тэмпература да 80-90ºС.

Захоўваць гатовую сыравіну трэба ў папяровых або палатняных мяшэчках, удалечыні ад пахучых прадуктаў, пажадана кожны від раслін асобна. Травы з ярка выражаным пахам лепей скласці ў шкляныя ці керамічныя банкі са шчыльнымі вечкамі. Абавязкова падрыхтуйце этыкетку з назвай раслін ці пладоў і часам іх збору.

Тэрмін захоўвання лісця, кветак і траў 1-2 гады, плады і ягады прыдатныя да спажывання на працягу 3-4 гадоў, кара і карэнішчы 2-3-х гадоў.

Ствараем свой непаўторны чай

Тут таксама ёсць некалькі агульных правілаў. Калі вы жадаеце пакласці ў свой збор духмяныя травы (мяту, мелісу, лімоннік, мацярдушку, чабор і г.д.), то ў сумесь пажадана ўключаць толькі адну з іх. Інакш водары могуць знішчыць адзін аднаго або, што яшчэ горш, зліцца ў непрыемны пах. Таму найлепшым варыянтам можа быць змешванне некалькіх нейтральных траў з адной духмянай.

Калі вы рыхтуеце чай з кветак, то яго трэба заварваць у шкляным або фарфоравым імбрычку не кіпенем, а вадой 92-95 ºС, калі яна толькі пачынае пузырыцца (і даць настаяцца 5-10 хвілін). Лісце можна заліваць кіпенем, але не варта кіпяціць, бо праз 3-5 хвілін кіпення знікне шмат карысных рэчываў.

Сухія ягады і плады папярэдне трэба раздрабніць, кінуць у заварачны посуд, заліць кіпенем і настойваць да 10 хвілін. Карані, кару і грубыя часткі раслін дробна рэжуць, кладуць у халодную ваду, даводзяць да кіпення і вараць 10 хвілін, затым даюць яшчэ настаяцца на працягу 10-15 хвілін.

Сёння многія раслінныя напоі настойваюць у тэрмасе, а цвёрдыя часткі раслін здрабняюць у кавамолцы.

Некалькі рэцэптаў вітамінных чаёў:

Бруснічны: 2 г кветак верасу, 2 г пладоў шыпшыны, 10 г лісця бруснікі.

Рабінавы: 30 г ягад рабіны, 5 г ягад маліны, 2 г лісця чорнай парэчкі.

Сунічны: 10 г лісця суніцы, 2 г мяты, 2 г святаянніка дзюраўца (“зверабоя”).

Шыпшынавы: 20 г пладоў шыпшынніка, 15 г мёду, 5 г лімоннага соку.

Вітамінны: 20 г пладоў шыпшынніка, 10 г пладоў рабіны, 5 г лісця чорнай парэчкі.

Вельмі багатыя на вітаміны плады ароніі - чарнаплоднай рабіны; іх заварваюць у тэрмасе (заліваюць сухія ягады гарачай вадой 92-95 ºС). Але гэты чай не рэкамендуецца людзям з паніжаным артэрыяльным ціскам.

Мятны: 100 г лісця мяты перачнай, 50 г травы святаянніка; заліць кіпенем і настойваць 15 хвілін. Напой валодае лёгкім заспакаяльным уздзеяннем.

“Энергетык”: 3 г лісця суніцы, 3 г лісця ажыны, 3 г лісця чорнай парэчкі, 10 г чабора, 10 г святаянніка дзюраўца.

“Бадзёрасць”: 30 г пладоў шыпшыны, 20 г ягад чарніцы, 10 г ягад чаромхі, 30 г лісця крапівы. Настойваць у тэрмасе на працягу 1 гадзіны, піць з мёдам.

Танізуючы: 1 ч. лыжку здрабнёных каранёў дзьмухаўца і 1 ч. лыжку каранёў цыкорыя заліць 2 шклянкамі кіпеню, настойваць пад накрыўкай 5 хвілін.

Для пахудання: 70 г ягад рабіны, 30 г лісця крапівы, 10 г кветак шыпшыны, 10 г пладоў чорнай парэчкі. Настойваць у тэрмасе 2, 5 гадзіны, прымаць па паўшклянкі паміж ежай 3 разы на дзень.

Антыстрэс: 10 г пладоў шыпшыны, 10 г лісця маліны, 10 г лісця чорнай парэчкі, 10 г лісця брусніц, 2 г карэння валяр’яну. 3 ст.л. збору заліць 200 мл кіпеню, 10 хвілін кіпяціць, 45 хвілін настаяць. Піць па паўшклянкі 2 разы на дзень. Прыгатаваны чай можна захоўваць у халадзільніку 2 дні.

Востры: 50 г лісця мяты перачнай, 20 г кветак нагаткоў, 0,5 ч. лыжкі молатага кардамону. Чай валодае выражанымі бактэрыцыднымі ўласцівасцямі.

Марыя МАРОЗ

 

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Класiкаў трэба ведаць…, Быў бы араты, будзе й прыганяты, Па малiну…

Эканоміка

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

У бiзнес-колах Гродзеншчыны лiчаць, што меры па падтрымцы эканомiкi з'явiлiся своечасова.