Вы тут

У Мінску абмеркавалі культурнае супрацоўніцтва Беларусі і Узбекістана


У межах Дзён культуры Узбекістана ў Беларусі адбыўся круглы стол, прысвечаны літаратурным сувязям і наогул культурнаму супрацоўніцтву дзвюх краін. Арганізатарамі сустрэчы творчай і навуковай інтэлігенцыі выступілі Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы, Міністэрства інфармацыі Беларусі, пасольства Рэспублікі Узбекістан у Рэспубліцы Беларусь і Выдавецкі дом «Звязда».


...Яшчэ летась у Ташкенце адкрылі помнік класіку беларускай літаратуры Якубу Коласу і аднавілі вуліцу яго імя. А літаральна некалькі дзён таму ў адным са сквераў Мінска з'явіўся бюст вялікага ўзбекскага паэта, мысліцеля і дзяржаўнага дзеяча Алішэра Наваі. І гэта значна больш, чым проста дыпламатычна-культурныя рэверансы паміж дзвюма краінамі. Бо Узбекістан з Беларуссю звязваюць не толькі гады эвакуацыі, якія Якуб Колас з сям'ёй правёў у Ташкенце, але і баявыя подзвігі на франтах Вялікай Айчыннай. Больш як 500 чалавек толькі з Самаркандскай вобласці ўдзельнічалі ў абароне Брэстчыны, 32 ураджэнцы Узбекістана ў баях за вызваленне Беларусі былі ўдастоеныя звання Героя Савецкага Саюза; Узбекістан жа выратаваў ад голаду і смерці звыш 1,5 мільёна эвакуіраваных савецкіх грамадзян, у тым ліку каля 300 тысяч дзяцей-сірот з Беларусі, блакаднага Ленінграда, нават з Польшчы і Іспаніі. (Пры гэтым — унікальны факт! — у дзіцячыя дамы выстройваліся чэргі ахвотных усынавіць асірацелых дзяцей з іншых рэспублік і краін...)

Сучасны Узбекістан — краіна шматнацыянальная і вельмі талерантная. Мяркуйце самі: адукацыя тут вядзецца на сямі мовах, тэле- і радыёвяшчанне, друкаваныя СМІ выходзяць на 12 мовах, у краіне існуе 16 канфесій, і да ўсіх іх як на дзяржаўным, так і на побытавым узроўні ставяцца з аднолькавай павагай і прыязнасцю.

«Нашы краіны ўзаемадзейнічаюць вельмі даўно — яшчэ ў 20—30-я гады мінулага стагоддзя Беларусь, як і іншыя савецкія рэспублікі, дапамагала Узбекістану наладжваць прамысловасць і эканоміку, — нагадаў на круглым стале старшыня камітэта па міжнацыянальных зносінах і сяброўскіх сувязях з замежнымі краінамі пры Кабінеце міністраў Рэспублікі Узбекістан Рустамбек Курбанаў. — Другая магутная хваля міграцыі звязаная з Вялікай Айчыннай вайной і эвакуацыяй. Трэцяя ж — з будаўніцтвам Ташкенцкага трактарнага завода, дзе працавала мноства мінчан, спецыялістаў з МТЗ. І, вядома, Беларусь блізкая і родная для нас краіна яшчэ і таму, што многія нашы землякі склалі галовы ў баях за вызваленне агульнай савецкай Радзімы. Дзякуй вялікі ўсім беларусам за тое, што захоўваеце гэтую памяць». Ён таксама выказаў спадзяванне, што пасля візіту дэлегацыі ў Беларусь папоўніцца новымі кнігамі — падручнікамі па беларускай мове, зборнікамі паэзіі і прозы, перакладамі беларускіх пісьменнікаў — і бібліятэка, створаная пры камітэце па міжнацыянальных зносінах.

«Я ўпершыню прыехаў у Беларусь, убачыў вашу сталіцу і гэты цудоўны музей Янкі Купалы. І, шчыра прызнаюся, глыбока ўражаны той руплівасцю і ўвагай, з якой вы захоўваеце нашу агульную гісторыю, — зазначыў рэктар Ташкенцкага дзяржаўнага ўніверсітэта ўзбекскай мовы і літаратуры імя Алішэра Наваі Шухрат Сіраджыддзінаў. — Я адчуваю паміж нашымі народамі шмат агульнага: наш паэт Алішэр Наваі, як і беларускія паэты Янка Купала і Якуб Колас, выступаў за ўмацаванне нават у самых складаных умовах роднай мовы і культуры, захаванне нацыянальнай ідэнтычнасці...». Шухрат Сіраджыддзінаў расказаў, што цяпер пры ўніверсітэце працуе Цэнтр расійскай культуры, які ў прыватнасці займаецца перакладам узбекскіх класікаў і сучасных аўтараў на рускую мову, і наадварот, і выказаў спадзяванне, што неўзабаве з'явіцца аналагічны Цэнтр беларускай культуры, які дапаможа народам дзвюх краін праз узаемныя пераклады стаць бліжэй адзін да аднаго.

«Асабіста мне прыемна, што ініцыятывы, з якімі выступае наша аб'яднанне, амаль адразу знаходзяць водгук на дзяржаўным узроўні», — сказала старшыня Ташкенцкага гарадскога беларускага нацыянальнага цэнтра «Світанак» Святлана Дудзюк. Так, у 2017 годзе адразу знайшла падтрымку ідэя ўстанаўлення ў Ташкенце мемарыяльнай дошкі і помніка Якубу Коласу, на чарзе — увекавечанне памяці беларускай паэткі Эдзі Агняцвет, якая таксама жыла ва Узбекістане ў эвакуацыі, і пераклад на ўзбекскую мову паэмы Якуба Коласа «Сымон-музыка», якой споўнілася ўжо больш чым 100 гадоў.

«Ужо больш за 60 гадоў няма з намі вялікага паэта, але сувязь з Узбекістанам захоўваецца, і гэта цудоўна, — падкрэсліла намеснік дырэктара Дзяржаўнага літаратурна-мемарыяльнага музея Якуба Коласа Настасся Трафімчык. — Хоць з Ташкентам звязаныя даволі трагічныя старонкі ў жыцці паэта, але ён захаваў надзвычай цёплыя ўспаміны пра сонечную краіну, якая выратавала жыццё ягонай сям'і і падарыла сяброўства з узбекскімі паэтамі, ён прысвяціў нямала вершаў Узбекістану і да канца сваіх дзён з цеплынёй і ўдзячнасцю згадваў праведзены там час. Таму вельмі важна, што і сёння працягваюцца ініцыятывы, звязаныя з перакладам твораў Якуба Коласа на ўзбекскую мову».

«Мы ва Узбекістане вельмі любім і шануем як Якуба Коласа, так і іншых беларускіх паэтаў і пісьменнікаў, з творчасцю якіх знаёмыя яшчэ са школы, — запэўніў старшыня Саюза пісьменнікаў Узбекістана, народны паэт Сіраджыддзін Саідаў. — Але адна рэч — ведаць адзін пра аднаго на адлегласці, а іншая — сустрэцца вочы ў вочы, абмеркаваць шляхі супрацоўніцтва і сумесныя планы. А я ўпэўнены, што іх будзе шмат, бо Мінск і Ташкент цяпер вельмі блізка: наш вялікі паэт Алішэр Наваі навечна «прапісаўся» ў Мінску».

Старшыня Акадэміі мастацтваў Узбекістана Акмал Нурыддзінаў і кіраўнік Саюза мастакоў Беларусі Рыгор Сітніца ў працяг тэмы аднадушна пагадзіліся, што плённае супрацоўніцтва ў галіне літаратуры трэба пашыраць і на іншыя сферы культуры. «Я вельмі хацеў бы папрацаваць з вашымі мастакамі і паказаць ім не толькі сталіцу, але таксама іншыя рэгіёны Узбекістана, зрабіць сумесную выстаўку ў Ташкенце, а таксама прывезці творчую дэлегацыю ў Беларусь, бо нам ёсць чаму павучыцца — напрыклад, у галіне скульптуры, ліцейнай школы, якая ў вас цудоўна захавалася», — сказаў Акмал Нурыддзінаў.

Канкрэтныя прапановы па супрацоўніцтве прывёз на гістарычную радзіму і прафесар кафедры рускай мовы і літаратуры Узбекскага дзяржаўнага ўніверсітэта сусветных моў Анатоль Ліхадзіеўскі (дарэчы, сын беларускага паэта і перакладчыка Сцяпана Ліхадзіеўскага, які значную частку жыцця правёў ва Узбекістане) — магчыма, неўзабаве дамову аб супрацоўніцтве ў галіне філалогіі падпішуць Узбекскі ўніверсітэт сусветных моў і Белдзяржуніверсітэт. Акрамя таго, Анатоль Сцяпанавіч прэзентаваў калегам свае распрацоўкі — спецкурс лекцый і семінараў «Літаратура славянскіх народаў», належнае месца ў якім займаюць беларускія паэты і пісьменнікі, і выказаў упэўненасць, што ў недалёкай будучыні гэты курс будзе пашыраны і дапоўнены імёнамі сучасных беларускіх літаратараў.

Падчас сустрэчы, натуральна, гучалі не толькі разважанні і практычныя прапановы аб супрацоўніцтве, але і вершы на розных мовах — узбекскай, рускай і беларускай — у выкананні паэта, публіцыста, тэлевядучага Навума Гальпяровіча, маладой узбекскай паэткі Малікі Абідавай, праўнучкі народнага паэта Беларусі Якуба Коласа і супрацоўніцы аднайменнага літаратурнага музея Васіліны Міцкевіч. Таксама на круглым стале прэзентавалі кнігу «Перамога адна на ўсіх. Беларусь—Узбекістан». Яна расказвае пра подзвігі ўзбекістанцаў, якія змагаліся ў гады Вялікай Айчыннай вайны з нямецка-фашысцкімі захопнікамі на тэрыторыі Беларусі, і з'яўляецца часткай маштабнай кніжнай серыі «Беларусь памятае: у імя жыцця і міру».

«Звыш тысячы імёнаў ураджэнцаў Узбекістана, якія загінулі на тэрыторыі Беларусі ў 1941—1944 гадах, нам удалося ўстанавіць і ўнесці ў спіс памяці. Даследчая работа ў архівах, перапіска са сваякамі загінулых салдат працягваецца, некаторыя сакрэтныя матэрыялы цяпер раскрываюцца, таму, мяркую, спіс яшчэ будзе дапоўнены», — адзначыў дырэктар выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі» Уладзімір Андрыевіч. Акрамя таго, рыхтуецца да выдання ў 2020 годзе сумесны праект Інстытутаў гісторыі Беларусі і Узбекістана, прысвечаны ўзбекам і ўраджэнцам Узбекістана, якія вызвалялі Беларусь і набліжалі агульную Перамогу.

Вікторыя ЦЕЛЯШУК

Фота Канстанціна ДРОБАВА


Сімвалы дружбы: у жніўні 2018 года ў Ташкенце ўрачыста адкрылі помнік беларускаму паэту Якубу Коласу, які знаходзіўся з сям'ёй ва Узбекістане ў гады Вялікай Айчыннай вайны, а сёлета адзін са сквераў Мінска ўпрыгожыў бюст-помнік геніяльнага паэта і гуманіста, заснавальніка ўзбекскай літаратуры Алішэра Наваі.

Фота БЕЛТА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

У архiтэктара Галiны Левiнай — Хатынь, творчая спадчына яе бацькi.

Грамадства

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Як сведчаць шматлiкiя даследаваннi, прывабным людзям прасцей прабiцца ў жыццi i яны дасягаюць у кар'еры большага поспеху. 

У свеце

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Сёлета еўрапейская эканомiка будзе перажываць глыбокую рэцэсiю з-за ўспышкi каранавiруса, нягледзячы на хуткiя i ўсёабдымныя антыкрызiсныя меры як на саюзным, так i на нацыянальным узроўнi.

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.