Вы тут

Як гаджэты ўплываюць на сучасных дзяцей


Сёння ўжо нікога не здзіўляе трохгадовае малое з сотавым тэлефонам, планшэтам ці іншым гаджэтам у руках. А падлеткаў без іх увогуле немагчыма ўявіць. Што ж адбываецца з дзецьмі пад уплывам гаджэтаў, як гэта адбіваецца на іх зроку і псіхіцы?


— Менавіта ў дзяцінстве закладваецца і найбольш імкліва развіваецца наша псіхіка. Зразумела, тэхнічныя навінкі ўносяць свой уклад у інтэлектуальнае развіццё, паскараюць яго, а таксама з'яўляюцца сродкамі фарміравання ўяўлення пра свет, — кажа ўрач-афтальмолаг 3-й гарадской дзіцячай клінічнай паліклінікі Мінска Наталля МАЦЕЙКА. — Здавалася б, гэта павінна прыносіць толькі карысць для развіцця дзяцей. Але несфарміраваная псіхіка, як губка, убірае ў сябе ўсё добрае і дрэннае, што нясуць у сабе электронныя прылады.

Псіхіка дзіцяці падстройваецца пад тэхнічныя прылады, у выніку мяняецца мысленне і ўспрыманне. Яркія зрокавыя вобразы выклікаюць моцныя эмоцыі, але пакідаюць раўнадушным мысленне дзіцяці, у выніку галоўнымі каналамі ўспрымання ў яго становяцца зрок і слых. Мозг насычаецца зрокавымі і слыхавымі ўражаннямі, але адчувае дэфіцыт у тактыльных, нюхальных і датыкальных адчуваннях.

— Нельга сцвярджаць адназначна, аднак у большасці выпадкаў гэта ўплывае адмоўна. Дзіця аўтаматычна вызваляецца ад неабходнасці актывізаваць сваё ўяўленне, яму ўжо прапануюць гатовую стэрэатыпную форму і яркі стымул. Гэта можа прывесці да таго, што малое будзе фантазіраваць у адной плоскасці, якую яму прапануе сучасная індустрыя віртуальнага свету. Такія захапленні не маюць нічога агульнага з асобасным развіццём, бо не стымулююць ні фантазію, ні ўяўленне, ні творчае мысленне. Акрамя таго, адсутнасць рэальных стасункаў з навакольным светам можа прывесці да развіцця замкнутасці, некамунікабельнасці і негатоўнасці да жыцця ў соцыуме, — папярэджвае спецыяліст.

У дзіцяці, якое многа і часта гуляе ў «стралялкі», скажаецца светаўспрыманне: яно асацыюе сябе з бессмяротным камп'ютарным героем і прывыкае да таго, што, калі яго «забілі», можна пачаць гульню зноў. Пачуццё самазахавання прытупляецца, і ўжо на вуліцы яму здаецца, што ён здольны з лёгкасцю і без рызыкі для жыцця здзейсніць які-небудзь галавакружны трук. Дзіця пачынае лічыць, што рашэнне любых канфліктаў з выкарыстаннем сілы і зброі — гэта норма, і нават не імкнецца ўладзіць сваркі ў рэальным жыцці мірным шляхам, бо проста не ўмее гэтага рабіць.

Не менш сур'ёзную нагрузку зазнае і зрок дзіцяці. Аналіз прафілактычных аглядаў ва ўстановах аховы здароўя сведчыць, што ў агульнай захваральнасці школьнікаў паталогіі органаў зроку з 2014 да 2018 года займаюць другое пасля хвароб апорна-рухальнай сістэмы месца. Па меры навучання з 1-га да 11-га класа колькасць дзяцей, якія маюць паталогію зроку, павялічваецца з 2—5 % да 23— 25 %.

Найбольшую небяспеку тут тояць у сабе смартфоны, якія маюць адносна невялікі блікуючы экран і заўсёды даступныя.

— Згодна з шэрагам апошніх даследаванняў, адна з прычын блізарукасці пры выкарыстанні смартфонаў — адсутнасць фіксацыі на патрэбнай адлегласці.
У выніку дзіця можа глядзець на экран настолькі блізка, наколькі яму зручна. А гэта выклікае празмернае напружанне вачэй, — тлумачыць Наталля Леанідаўна.

Адлегласць ад вачэй дзіцяці да смартфона павінна складаць не менш за 40 см. Важна і асвятленне: выкарыстоўваць тэлефон у цемнаце не рэкамендуецца. Яшчэ адна распаўсюджаная памылка бацькоў — «адпачынак» малога пасля выканання ўрокаў «у смартфоне». Пры гэтым мышцы вока не расслабляюцца, правакуецца развіццё блізарукасці. Кожныя 20—30 хвілін зрокавай нагрузкі неабходна рабіць перапынак і выконваць зрокавую гімнастыку.

Ёсць і фактары, не звязаныя з гаджэтамі, але вельмі важныя для захавання здароўя вачэй. Найперш гэта правільны рэжым дня.

— Для паўнацэннага функцыянавання складаных сістэм арганізма класціся спаць варта не пазней 22—23 гадзін, а ўставаць не раней 6—7 гадзін. На вуліцы карысна праводзіць не менш за 2 гадзіны штодзень, пажадана сумяшчаць гэта з рухам — прагулкамі пешшу, гульнямі і іншым. Важна і рэгулярнае правільнае харчаванне, аснову якога складаюць злакі, гародніна, фрукты, ягады, рыба, птушка, яйкі. А вось салодкае, мучное і тлустае лепш абмежаваць. Не трэба чытаць лежачы, у цемры, у транспарце. Адлегласць ад кнігі павінна складаць 35—40 см, — нагадвае спецыяліст.

Алена КРАВЕЦ

Фота Ліны МАЛІНІНАЙ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як у вясковай школе з'явіўся SТEM-цэнтр

Як у вясковай школе з'явіўся SТEM-цэнтр

З'явіўся ён дзякуючы спонсарскай падтрымцы кампаніі Vіzor Games. 

Грамадства

Як адбываюць пакаранне асуджаныя да абмежавання волі «ў хатніх умовах»

Як адбываюць пакаранне асуджаныя да абмежавання волі «ў хатніх умовах»

«Хатняя хімія» — гэта турма, толькі на свабодзе», — з сарказмам кажуць самі асуджаныя пра абмежаванне волі без накіравання ў папраўчую ўстанову.

Здароўе

​Як абараніць сябе ад кардыялагічных праблем у халодны перыяд?

​Як абараніць сябе ад кардыялагічных праблем у халодны перыяд?

Менавіта зімой павялічваецца колькасць інфарктаў і павышаецца артэрыяльны ціск.

Культура

Успаміны пра Яўгенію Янішчыц

Успаміны пра Яўгенію Янішчыц

Піша Зіновій Прыгодзіч.