Вы тут

65% маленькіх беларусаў падвяргаліся ў сям'і фізічнаму або псіхалагічнаму гвалту


65 % маленькіх беларусаў падвяргаліся ў сям'і гвалту — фізічнаму або псіхалагічнаму. Пры гэтым 8 % апытаных бацькоў лічаць гэта нормай.

Такая статыстыка была агучана ў Мінску на круглым стале «Бацькоўства-2019», за якім сабраліся прадстаўнікі грамадскіх і рэлігійных арганізацый, педагогі і псіхіятры.


— Толькі каля 33 % дзяцей у Беларусі выхоўваюцца ў сям'і без гвалту, а бацькі размаўляюць з дзіцем праз просьбы і тлумачэнні, — сказала галоўны спецыяліст Нацыянальнага статыстычнага камітэта Беларусі Юлія ПАНАСЕНКА. — Падчас даследавання спецыялісты высвятлялі, якія метады ўздзеяння выкарыстоўваюць дарослыя пры выхаванні дзяцей ва ўзросце ад 2 да 14 гадоў. Для апытання ў сям'і выбіралася адно дзіця. Даследаванне паказала, што найбольшая колькасць дзяцей падвяргаліся псіхалагічным метадам выхавання, а 34 % — фізічным пакаранням. Пры гэтым толькі 8 % рэспандэнтаў заявілі, што да дзяцей трэба ўжываць фізічнае пакаранне. Гэта адлюстроўвае супярэчлівасць паміж поглядамі і дзеяннямі дарослых.

Увогуле, усю тэматыку круглага стала можна было аб'яднаць слоганам: «Біць або не біць?» Гэта яскрава сведчыць: частка грамадства яшчэ не ўпэнена ў тым, што можна пазбегнуць гвалту пры выхаванні дзяцей.

Сям'я страчвае ўплыў

— Мы гатовыя пачуць усе пункты гледжання на гэтую тэму,— сказаў падчас свайго выступлення дырэктар сацыяльна-асветніцкай установы «Бацькоўства» Аляксандр ВЯЛІЧКА. — Сёння яе актуальнасць не толькі расце, а ператвараецца ў нейкую «балючую зону» як у грамадскай прасторы, так і ў дзяржаўных структурах.

Грамадскі дзеяч лічыць, што сёння роля сям'і паступова выцясняецца з працэсу выхавання дзяцей. Яе перакладаюць на школу, органы апекі і правапарадку. А грамадства, грунтуючыся на негатыўных прыкладах нядобрасумленных бацькоў, абагульняе гэты вопыт і на яго падставе стварае мадэлі выхавання, якія ўсё менш разглядаюць сям'ю як цэнтр выхаваўчага працэсу, адцясняюць яе на перыферыю і абмяжоўваюць сферай матэрыяльнага забеспячэння.

— Але мы ўпэўненыя, што менавіта сям'я павінна заставацца цэнтрам выхавання дзяцей, — тлумачыць Аляксандр Вялічка. — Па-першае, таму што сям'я найбольш зацікаўленая ў шчаслівай будучыні дзіцяці. Па-другое, у школе на аднаго педагога прыходзіцца ад 10 да 35 дзяцей, і першыя проста не здольныя забяспечыць належны індывідуальны ўплыў на другіх. Сем'ям лепш дапамагаць у пытаннях выхавання, а не ўмешвацца ў гэты працэс. Тым больш што інстытут сям'і валодае велізарным досведам ў выхаванні, які варта выкарыстоўваць, а не правяраць на трываласць. Выходзіць, што адказнасць за дзяцей, у тым ліку юрыдычная, узрастае, але ў той жа час правы, якія забяспечваюць рэалізацыю такой адказнасці, з кожным годам скарачаюцца. Сям'я нібыта страчвае ўплыў на дзіця.

Канешне, ёсць і такая праблема як злоўжыванне бацькоўскай уладай і правамі. Але гэта было і будзе не толькі ў сферы выхавання, а ў любых сферах грамадства. Будаваць сістэму ўзаемаадносін, сыходзячы з сістэмы каштоўнасцяў невялікай часткі нашага грамадства як мінімум няправільна, — лічыць актывіст.

— Выхаванне дзяцей трымаецца на трох кітах, — дадае Аляксандр Вялічка. — Гэта, па-першае, асабісты прыклад, па-другое — заахвочванне і адабрэнне, па-трэцяе — карэкцыя і дысцыплінаванне. Грэбаванне адным з гэтых метадаў прыводзіць да дысбалансу выхаваўчага працэсу. Сёння патрабуецца пераасэнсаванне традыцыйнай мадэлі сям'і адносна сучасных грамадскіх рэалій і замацаванне прыярытэтных бацькоўскіх функцый у сям'і.

Не метад, а акт адчаю

— Самае бяспечнае месца для дзіцяці — гэта яго сям'я, але ў той жа час усё часцей менавіта ў сям'і мы бачым акты гвалту ў дачыненні да дзяцей, — заявіла галоўны пазаштатны дзіцячы псіхіятр Міністэрства аховы здароўя Вольга ЛІТВІНАВА. — Трэба разумець, што дзеці вельмі ўразлівыя. Дзіця ўспрымае як норму ўсё, што з ім адбываецца ў сям'і. І калі на яго вачах адбываецца гвалт, нават не ў адносінах да яго, а паміж дарослымі, яно пачынае ўспрымаць гэта як варыянт нормы, пакуль само не вырасце.

Псіхіятр удакладніла, што ў кожнага чалавека ёсць свая ўласная мадэль выхавання, якая перадаецца з сям'і ў сям'ю. Вынікі даследавання паказалі, што многія бацькі нават не разумеюць, што здзяйсняюць акты гвалту.

Спецыяліст растлумачыла, што гвалт бывае розны — фізічны, сексуальны, псіхалагічны, ды нават пакінуць дзіця ў небяспецы таксама гвалт. Любое насілле выклікае страх. Страх — самая старажытная эмоцыя стрэсу. Падчас стрэсу ўсе сілы дзіцяці ідуць не на развіццё, а на тое, каб зберагчы сябе і выжыць. Такія дзеці звычайна замкнутыя, у іх часта здараюцца дэпрэсіі, не складваюцца адносіны з аднагодкамі.

— Дарослыя, якія ігнаруюць дзіця эмацыянальна ці караюць яго фізічна, часта проста не ведаюць іншых метадаў уздзеяння, — лічыць спецыяліст. — Выхаванне і пакаранне без гвалту магчымае! Яно грунтуецца на безумоўнай любові да дзіцяці. Малое павінна разумець, што яго любяць не за добрыя адзнакі і добрыя ўчынкі, а таму што, яно ёсць у гэтай сям'і. Кожнае дзіця ўнікальнае і мае права рэагаваць на жыццё не так, як яго бацькі.

Але што рабіць, калі бацькі ўсё ж выпусцілі дзіця з-пад увагі і яму ўжо неабходна карэкцыя паводзінаў? Псіхіятр лічыць: першае, што неабходна зрабіць у такіх выпадках бацькам, — прызнаць сваю памылку, а не біць дзіця. А потым пачаць вучыцца прымяняць да дзіцяці негвалтоўныя метады выхавання.

З чым былі згодныя ўсе ўдзельнікі круглага стала, дык гэта з тым, што часта бацькі проста не ведаюць такіх метадаў.

Таму перад тым як зрабіць адказнасць бацькоў больш жорсткай, неабходна спачатку накіраваць высілкі на павышэнне адукаванасці дарослых у выхаванні дзяцей. Толькі такім чынам можна панізіць градус насілля ў сем'ях.

Наталля ТАЛІВІНСКАЯ

Загаловак у газеце: Выхаванне і пакаранне

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Актрыса Вераніка Пляшкевіч: Захавальнік сямейнай казны — мой муж

Актрыса Вераніка Пляшкевіч: Захавальнік сямейнай казны — мой муж

У сям'і вядомых акцёраў Веранікі Пляшкевіч і Андрэя Сенькіна бытавыя клопаты размеркаваны не зусім традыцыйна.

Грамадства

Чаго чакаць бацькам, калі іх дзіця злавілі на крадзяжы

Чаго чакаць бацькам, калі іх дзіця злавілі на крадзяжы

«Маё дзіця дамоў прывяла міліцыя...» — голас знаёмай дрыжаў. Яна была напалохана, разгублена, ёй было сорамна.

Грамадства

Барысаўскі мецэнат вяртае роднаму гораду славу культурна-гістарычнага цэнтра

Барысаўскі мецэнат вяртае роднаму гораду славу культурна-гістарычнага цэнтра

Паміж імі 150 гадоў, агульная малая радзіма — Барысаў і любоў да гісторыі.

Грамадства

Пераможцы конкурсу «Сям'я года — 2019» пра галоўнае ў сямейным шчасці

Пераможцы конкурсу «Сям'я года — 2019» пра галоўнае ў сямейным шчасці

Алена і Сяргей Нікалаевы, а таксама іх пяцёра дзяцей усё яшчэ пад уплывам сваёй трыумфальнай перамогі.