Вы тут

Як дапамагчы хворым на дэменцыю


У нумары за 16 мая быў апублікаваны артыкул «Дагледзець блізкага чалавека». У рэдакцыю прыйшоў ліст ад Галіны Каржанеўскай. Прыводжу яго з некаторымі скарачэннямі:


«Надзвычай важная тэма паднятая ў матэрыяле аўтара. Састарэлыя хворыя бацькі, якіх даводзіцца з вёскі забіраць у горад і даглядаць, як дзяцей, не толькі мяняюць лад жыцця, але падчас вымушаюць працаздольнага сваяка пакінуць работу.

Гаворка ідзе ў асноўным аб хворых на дэменцыю. У нашым грамадстве не прынята гаварыць пра ўзроставыя дэменцыі — нібыта з-за павагі да старасці. Нідзе не прачытаеш пра першыя прыкметы, не знойдзеш рэкамендацый, да каго звяртацца ў такіх выпадках. Хвароба развіваецца паступова, чалавек перастае абслугоўваць сябе, плаціць за камунальныя паслугі, можа не паесці, заблудзіцца ў суседнім двары. Не ведаю, чаму, але такія людзі часта застаюцца без дыягназу. Сталыя дзеці спісваюць відавочныя адхіленні на старэчыя «дзівацтвы»: маўляў, здзяцінеў, усе такія будзем...

За догляд інваліда першай групы член сям'і атрымлівае дапамогу ад дзяржавы, але ў тым выпадку, калі апякун не дасягнуў пенсійнага ўзросту. Калі ж ты сам немалады і на заслужаным адпачынку, то ніякай кампенсацыі за догляд не атрымаеш. Між тым у заходніх краінах «нянькі»-пенсіянеры, як і маладзейшыя, таксама маюць істотную грашовую падтрымку. Хоць бы на аздараўленне і аднаўленне саміх сябе, каб маглі і далей — месяцамі і гадамі — даглядаць бездапаможнага сваяка, бо не ўсе маюць «зменшчыка», які б мог даць адпачынак нават на некалькі дзён.

Асабліва цяжкая ў нашай краіне сітуацыя з хваробай А. (Альцгеймера). Так, спецпрытулкаў для іх у нас не прадугледжана. Між тым даводзілася чуць меркаванне вучоных, што такія хворыя ўвогуле не павінны знаходзіцца дома, бо, па-першае, яны патрабуюць штодзённага медычнага (сястрынскага) догляду, а па-другое — разбураюць хатняе атачэнне. Зразумела, што ніякі сацыяльны работнік тут не дапаможа. У Германіі, напрыклад, іх забіраюць з сем'яў у абавязковым парадку.

І яшчэ: хворыя на А. цяжка і доўга паміраюць (невыноснае відовішча для родных), але іх адмаўляюцца браць у хоспіс, хвароба праходзіць па лініі псіхіятрыі. А калі платна, то, калі ласка, возьмуць куды хочаш. Толькі сума будзе не для сярэдняга кашалька».

З вялікай удзячнасцю за грунтоўны водгук-разважанне не магу пагадзіцца са спадарыняй Галінай толькі ў адным, што ў нас замоўчваецца тэма ўзроставай дэменцыі. Апошнім часам пра гэта сталі гаварыць медыкі, псіхолагі, работнікі сацыяльнай сферы. Пры жаданні можна знайсці інфармацыю і аб прыкметах захворвання. З усяго прачытанага на гэту тэму мне асабліва запомніўся просты тэст, які рэкамендуюць праводзіць са сталымі сваякамі. Спецыялісты назвалі яго «Рысаванне гадзінніка». Чалавека просяць намаляваць круг, размясціць цыферблат з лічбамі і абазначыць стрэлкі, якія паказваюць зададзены час, напрыклад, чвэрць на дзявятую. Калі ўсё нармальна, чалавек справіўся з заданнем, вяртаемся да тэста праз год. Калі намаляваў няправільна, накіроўваем сваяка да ўрача.

Вось такі надзвычай просты тэст выяўляе мінімальныя адхіленні памяці і ўказвае на пачатковыя прыкметы дэменцыі. Вынікі ацэньваюцца па 10-бальнай шкале. Пры ідэальным малюнку — найвышэйшы бал, пры мінімальнай неадпаведнасці зададзенага часу — 9 балаў і так далей да грубых памылак, калі стрэлкі не трапляюць наогул у круг, лічбы знаходзяцца ў хаатычным парадку альбо пацыент не можа круг абазначыць. Гэты спосаб называюць надта добрым для тых, хто хоча самастойна ацаніць стан сваіх блізкіх. Але ж далейшым крокам абавязкова павінен стаць зварот да ўрача — неўролага альбо псіхатэрапеўта.

Паводле даных Сусветнай арганізацыі аховы здароўя, пасля 65 гадоў 8,6 працэнта насельніцтва пакутуюць на дэменцыю, пасля 85-ці гэтая лічба раўняецца 24 працэнтам. І лічбы, мяркуючы па ўсім, маюць толькі адну тэндэнцыю — да ўзрастання. Нам неяк трэба з гэтым жыць...

Пад усім астатнім, напісаным Галінай Каржанеўскай, я гатовая падпісацца. У нас, на жаль, няма паўнавартаснай сістэмы дапамогі людзям з хваробай А. Каб яе стварыць, відаць, патрэбна прайсці пэўны этап сталення грамадства, бо пытанне, як заўсёды, у сродках. І на ахову здароўя часта не хапае. Магчыма, выбудаваць цэлую сістэму ўстаноў новага тыпу будзе пад сілу прыватным кампаніям. Мы часта гаворым аб сацыяльнай адказнасці бізнесу. Падобныя ўстановы маглі б стаць добрым складнікам названай адказнасці. А для гэтага трэба, каб бізнес у краіне развіваўся лепш, станавіўся стабільным і моцным. Усё ўзаемазвязана.

Святлана ЯСКЕВІЧ

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Класiкаў трэба ведаць…, Быў бы араты, будзе й прыганяты, Па малiну…

Эканоміка

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

У бiзнес-колах Гродзеншчыны лiчаць, што меры па падтрымцы эканомiкi з'явiлiся своечасова.