Вы тут

Месцы ёсць — з дурною славай, Ды «разумным» — абы сплаваць...


Мусіць, яшчэ раз: год дзеліцца на дзве паловы — падчас першай мы чакаем Каляд, падчас другой — лета. У сярэдзіне красавіка, калі выйшаў чарговы конкурсны здымак (гл. нумар «Звязды» за 17.04.) да яго, здавалася, яшчэ далёка было, але ж... Калі


Уладальнікі машын

«Носяцца» з заменай шын,

Ці з гумовікаў на кеды

Пераходзяць непаседы,

Гэта — добрыя прыкметы:

Аджываем! Заўтра лета!

«Абяцаў» яго спадар Валерый Гаўрыш з Чавус і, вядома ж, не без падстаў — меў рацыю. Як, дарэчы, і многія нашы чытачы: і ў кадры, і па-за кадрам чаго яны толькі не ўбачылі! Апроч (можна яшчэ раз глянуць на здымак)... чалавека. Яго і сапраўды там няма.

Куды падзеўся, здагадак шмат. Паводле спадарыні Валянціны Гудачковай з Жыткавіч:

Каля лесу, каля саду

Ясь сустрэў такую бабу,

Што... «забіў» на канюшыну —

Кінуў боты і машыну...

Дзе Яніна?

Ясь той дзе?

Прачытаеце ў «Звяздзе».

З «падачы» спадара Мікалая Касмачэўскага з Наваполацка:

У працоўны час Мікіта

На прыроду вывез «світу»:

Нехта смажыць шашлычкі,

Нехта з вудай ля ракі,

Хтось падаўся у грыбы,

Хто — удваіх — яшчэ куды...

А ў Мікіты — нуль турботаў:

Спіць хлапец

і сушыць боты.

Навідавоку яны, а вось сам «сушыльшчык»? Можа, у кусты дзе залёг? Ці за аўтобус?

А можа, і зусім не лёг — не спіць? Можа, пайшоў прыгоды шукаць — на сваю галаву (сёння, на жаль, гэта як бы «ў модзе»):

Месцы ёсць —

з дурною славай,

Ды «разумным» —

абы сплаваць...

Ну, а вы — шукайце потым

Па машыне ці па ботах.

Піша так спадарыня Любоў Чыгрынава з Мінска. Ад яе ж — праўдзівая гісторыя. Гадоў з 25 таму адзін з яе знаёмых уладкаваўся працаваць на прыватніка — прадукты па вёсках развозіць: нешта трохі таннейшае, свяжэйшае, смачнейшае... А таму ўсім добра было: і вяскоўцам, і прыватніку, і шафёру-прадаўцу... Аж пакуль не разнеслася чутка, што прапаў ён — разам з машынай, з таварам.

Часы тады ліхія былі, неспакойныя. Людзі думалі, што аграбілі чалавека і самога альбо забілі, альбо ўтапілі... Можна ўявіць, што сям'я перажыла... Але ж недзе праз тыдзень новыя чуткі з'явіліся — ужо вясёлыя: жывы-здаровенькі той чалавеча! Проста заехаў з таварам да адной хутаранкі і галаву там згубіў...

Што, вядома ж, здараецца (калі на шчасце, калі на бяду), а таму не дзіва, што знаходзіць адлюстраванне — у прозе, у вершах... Паводле спадарыні Чыгрынавай,

Каб хоць ночку

Прабавіць з табой,

Хлопец гатовы —

У вір галавой...

Трапяць у сэрца

Стрэлы Амура —

У пекла, здаецца,

Скочыў бы здуру.

Што праўда, тое праўда, бо з пекла не вяртаюцца, а вось з віру — кіроўца вынырнуў. Маці, жонцы і сыну такая радасць была... Хоць і з лыжкай дзёгцю, бо работадаўца не дараваў: папрасіў кампенсацыі за сапсаваныя прадукты, прастой машыны, страчаны прыбытак...

Во які доўгі расказ! Ёсць у спадарыні Чыгрынавай і кароткая версія:

На сем ночак Янка

Збочыў да каханкі.

(А сям'я ж — адразу —

Выклік вадалазам...)

Ля ракі-палонкі

Галасіла жонка...

Ды й затым нудзіцца —

Штраф — не разлічыцца!

То-бок праўду кажуць, што калі б у чалавека была мажлівасць надаваць па вядомым месцы таму, хто вінаваты ў большасці яго памылак, то сядзець — дакладна — з тыдзень не змог бы...

«І няхай!» — упэўнена спадарыня Наталля Шкут з вёскі Прудок Светлагорскага раёна, бо заслужыў:

«Бус» нічыйны,

цёмны лес...

І такія ж боты...

Валанцёрам, МНС

Шмат было работы.

Але ж, згадзіцеся, добра ўсё, што добра канчаецца, бо (як лічыць сямікласніца СШ № 3
г. Вілейкі Карына Цануніна
) магло б і значна горш:

Кіроўца, едучы з работы,

Пад прыдарожныя кусты

Адкінуў гумавыя боты,

А мог — крый Божа — капыты.

Ад чаго? Рытарычнае пытанне, але ж... Ад цяжкай працы, ад дрэннага надвор'я (не трэба наракаць на сіноптыкаў: яны не памыляюцца... Проста блытаюць даты і месцы), ад хвароб, ад...

«Многае ў нашым жыцці можна растлумачыць з дапамогай хімічных формул, — нагадвае спадар Мікалай Старых з Гомеля, — з іх жа дапамогай напісаць... якую-небудзь гісторыю і нават зрыфмаваць:

Боты, што купіў Пятро,

Прапускаюць «аш два о».

А калі прамочыш ногі,

Няма лепшай дапамогі,

Чым «цэ два аш пяць о аш».

Ды кіроўца — не алкаш.

І ДАІ «пасе» дарогі...

Значыць, трэба церці ногі.

Усе чытачы і яшчэ са школы, — на ўсякі выпадак нагадвае шаноўны Мікалай Валянцінавіч, — пэўна ж, помняць: «аш два о» — вада, а «цэ два аш пяць о аш» — этанол, асноўны кампанент алкагольных напояў».

На здымку іх, праўда, няма — нават паху...

Абвостранае чуццё ў спадарыні Чыгрынавай:

— Ты, вятрыска, раскажы,

Дзе і з кім нашы мужы?

— Ды пілі гарэлку, піва...

Як заўсёды не хапіла...

Па дабаўку

па Віллі ́

Дружна ў краму паплылі,

І занесла малайцоў

Проста ў лапы пагранцоў.

А магло, згадзіцеся, і да эколагаў, бо

Дужа гожы бераг Сожа!

Вочы радаваў лужок...

І навошта ж ты, нябожа,

«Бус» да рэчкі «прывалок»?

Лепш да мыйні б падагнаў —

Бяды-горачка не знаў:

За рублі аўто памыў —

Штраф нікому б не плаціў.

Пра яго ж анекдот: да дзяжурнага даішніка дзеці падбеглі — пацягнулі на суседнюю вуліцу, бо там, маўляў, такое... «Аварыя? Наезд? «Хуткую» выклікаць? — на хаду пытаецца даішнік. — «Не, — адказваюць малыя. — Там наш фізік машыну няправільна прыпаркаваў!»

Тутэйшыя дзеткі...

Пра іх жа спадар Віктар Сабалеўскі з Узды:

Са сталіцы

ўнукі ў госці

Завіталі да бабулі.

Захацелася чагосьці,

Хоць... мядзведжае цыбулі.

Доўга ў лесе пры балоце

Чарамшы шукалі:

Не было смакоцця ў роце

Й боты пагублялі.

Добра, што хоць самі дадому прыйшлі — трэба разумець, жывыя-здаровыя, бо (паводле сужэнцаў Астроўскіх з Мінска) — дасведчаныя. І не толькі ў правілах паркоўкі:

Недзе ў лесе ля шашы

Хлопцы сталі адпачыць,

І сушыцца нехта ўдумаў,

Бо «адпарыў» ногі ў гуме.

...Калі ўперадзе дарогі,

Беражыце свае ногі!

І, вядома ж, сябе — любіменькіх:

Цягне часам апынуцца

Летам на прыродзе.

Трэба толькі апрануцца

Па адметнай модзе:

Каб пабыць у лесе зноў

І не мець турботы

Ад гадзюк і ад кляшчоў,

Абувайце боты!

Дарэчы, вось гэтыя, са здымка, сужэнцам Астроўскім нагадалі мінулае, прычым — вельмі даўняе:

У 45-м, шмат пазней

Выручала гума,

І хадзіў сярод людзей

Чарнаваты гумар:

Многа маючы «шчадрот»

Людзі так спявалі:

За гумовік, зручны бот,

Дзякуй, бацька Сталін!

За адзін (напрыклад, правы) дзякуй з Мінска, за другі...

(Анекдот дарэчы. Мужчына забірае боты з рамонту. «З вас 10 рублёў», — просяць у майстэрні. «А чаму? — не разумее кліент. — Вы ж казалі, што 20...» — «А мы адзін бот згубілі»...)

Спадар Іван Сіманёнак з Пастаў свае гумовыя ў рамонт не здаваў, а таму насіў іх парамі. І ваду выліваў не аднойчы. Так што сюжэт са здымка яму да болю знаёмы. «Адзінае, як прызнаецца, — балоты бываюць розныя: калі на верхавым, разгарнуўшы сфагнум, можна смагу наталіць-напіцца, то на нізінным няйначай чэрці водзяцца. А калі да іх яшчэ і бабры...

Працэнтаў на дзесяць нашы лясы падтоплены менавіта гэтымі браканьерамі, — сцвярджае спадар Іван. — Яны перакрываюць сваімі плацінамі ўсе магчымыя каналы і ручаіны, а ў берагах выкопваюць столькі падземных хадоў і нор...»

Зноў жа даслоўна: «Уваліцца туды (а ўжо ў холад і знянацку...) — не пажадаю нікому, бо тады не толькі ў боты набярэш, але і порткі змочыш. А калі дадаць, што ў баброў іх вадаём — іх жа прыбіральня, то можна ўявіць і «водар».

Адкуль:

У нізінах «пастак» шмат —

Вязкіх, нечаканых,

Але ж горай, брат, няма

За бабровы ямы.

Як правалішся туды,

Як зачэрпнеш ботам,

Дык запомніш назаўжды

Цяжкі дух балота, —

сцвярджае, заўважым, той, хто гэта ведае. Хто пакуль што не...

«Шмат што робіцца сёння для развіцця турызму, — піша спадар Валерый Гаўрыш з Чавус. — Адкрываюцца пункты пракату спартыўнага інвентару, распрацоўваюцца новыя маршруты — і пешыя, і вела-, і аўтамабільныя, карыстаюцца попытам паслугі аграсядзіб».

Гаспадар вось гэтай, са здымка (яна, паводле спадара Гаўрыша, проста «не ў кадры») даўно прымае турыстаў:

Для аматараў вандроўкі

У лесе зладжаны пракат:

Малады і вельмі лоўкі —

Калі ласка — самакат.

Не праходзяць сёння міма

І аматары экстрыму:

Да паслуг — анучы, боты...

І з жардзінай... У балоты...

Ну чаму б і не, калі хочаш вострых адчуванняў, а гор паблізу няма: хлопца ў багну цягні — рызыкні, тым больш зараз, калі (на думку спадарыні Гудачковай)

Горад цісне, аж нудзіць?

Дык гайда на волю:

Шчасце босым пахадзіць

Па лужку, па полю!

А калі да гэтага яшчэ і дома ўсё пароблена, калі там, як у спадара Сабалеўскага, іншых клопатаў няма... Ну сапраўды:

Абагнаўшы бульбу,

Пасадзіўшы грады,

Несумненна буду

Адпачынку рады!

У лясную зону

Уцяку па шчасце,

Стану рабінзонам

Пятніцу шукаці!

Шанцаў знайсці — больш чым дастаткова: усё лета, можна сказаць, наперадзе!

Дарэчы. У аднаго іспанца, які ў Мінск пераехаў, спыталі, што яму тут не падабаецца. Коратка сказаў: «Клімат». — «Але ж у нас таксама бывае лета», — запярэчыла яму жанчына. «Я не заўважыў», — прызнаўся замежнік.

Адкуль пажаданне: калі ласка, не паўтарайце яго памылкі, пастарайцеся атрымаць асалоду — ад спеваў салаўя, ад кветак і красак, ягад-грыбоў, першых яблыкаў-груш, цёплага ветру, вады... Бо лета, як пяецца ў вядомай песні, «это маленькая жизнь». (Яно ж, паводле анекдота, не тады, калі цёпла, а тады, калі водпуск і грошы.)

Зрэшты, з кропкай у гэтым аглядзе, мы, здаецца, паспяшаліся: не назвалі аўтараў найлепшых радкоў да папярэдняга здымка. На ім, нагадаем, быў малады чалавек з дзвюма чорнымі свінкамі.

Дык вось найлепшыя радкі пра іх, на думку вялікага чытацкага журы, склалі спадары Мікалай Старых з Гомеля, Іван Сіманёнак з Пастаў, Валерый Гаўрыш з Чавус, Мікалай Касмачэўскі з Наваполацка, спадарыні Гудачкова з Жыткавіч, Карына Цануніна з Вілейкі і Іна Алісевіч...

Вось з гэтым, апошнім, меркаваннем пагадзілася і журы маленькае рэдакцыйнае, таму прыз у выглядзе падпіскі на дарагую сэрцам «Звязду» на трэці квартал бягучага года накіроўваецца на Уздзеншчыну. Вы таксама хацелі б пяць разоў на тыдзень атрымліваць «родную газету на роднай мове»? Тады варыянтаў два: першы — аформіць падпіску, другі — уважліва паглядзець на новы конкурсны здымак, прыдумаць кароткі (не больш за восем радкоў) подпіс (а можна — некалькі) і даслаць у рэдакцыю. Шанс на выйгрыш мае кожны. Пішыце!

Валянціна ДОЎНАР

Фота Анатоля КЛЕШЧУКА

Ад іх жа шчырыя прабачэнні ўсім, чые радкі не прайшлі строгага конкурснага адбору — гэтым разам...

Будзем чакаць наступнага

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Падаткі на зямлю і нерухомасць трэба заплаціць да 15 лістапада

Падаткі на зямлю і нерухомасць трэба заплаціць да 15 лістапада

Тым, хто пратэрмінуе або забудзе ўнесці падатак, пагражаюць штраф, пені і ў выключных выпадках вас могуць не выпусціць з краіны.

Спорт

«Людзі думаюць, што ўсёмагутныя і — разбіваюцца»

«Людзі думаюць, што ўсёмагутныя і — разбіваюцца»

Ці так небяспечны парашутны спорт, як здаецца на першы погляд?