Вы тут

Аўтаспынам да сябе


Аўтаспынам да сябе

Je vis. Tu vis. Nous vivre. Я жыву. Ты жывеш. Мы жывём. Як знайсці сябе і месца, якое назавеш домам? Як не заблытацца на агромністай планеце і быць шчаслівым? Лірычна і іранічна адказвае (ці не адказвае) на гэтыя пытанні Андрэй Горват у новай кнізе «Прэм’ера» (2018).

Андрэй Горват — журналіст па адукацыі, дворнік у Купалаўскім тэатры, чалавек, які пераехаў у вёску і адрадзіў дзедаву хату. А потым напісаў кнігу «Радзіва “Прудок”: дзённік», якой захапілася амаль усё культурнае грамадства краіны. Кніга–сенсацыя: новая форма допісаў у Фэйсбуку; незамылены стыль, насычаны гумарам; беларуская вёска, якая ўсім так надакучыла ў літаратуры школьнай праграмы, адкрылася па–іншаму. Акрамя таго, «Радзіва “Прудок”» — твор пра вяртанне дахаты і да сябе сапраўднага, як Скарлет прагне да Тары, як Саксон і Біл шукаюць Месяцовую даліну ў аднайменным рамане–ўтопіі Джэка Лондана. Пасля выхаду першай кнігі Андрэя Горвата Прудок стаў ужо не проста населеным пунктам недзе ў Калінкавіцкім раёне — ён стаў космасам, дзе стаяць векавыя хвоі–палешукі, можна будаваць лабірынты з пустазелля ды размаўляць з казой Цёцяй–Моцяй.

Кнігу «Прэм’ера» нельга назваць вясёлай. Ды і як можна радавацца, калі шукаеш сябе і ніяк не можаш знайсці? Прудок ужо не здаецца домам, ён падобны да турмы, дзе фельчарка і ўчастковы патрабуюць флюараграфію, мясцовыя прыдумляюць плёткі, бабка Параска падглядае ў вокны, дзеці крычаць: «Пісайцель, Талсты, лапух!» Герой уцякае ў Мінск, дзе нарэшце яго напаткаў поспех: ставяць п’есу па першым творы. Змяняюцца ролі — Горват заходзіць у Купалаўскі тэатр ужо не як дворнік, а як аўтар. Але і гэта яго не радуе: «Персанаж сказаў: — Ты што, не бачыш, як мне пагана? Аўтар бачыў і хацеў выбачыцца. Але разгубіўся і адказаў: — Цярпі». І цяпер незразумела, хто Горват: персанаж ці аўтар. Зразумела толькі, што і ў Мінску ў знятым тэатрам нумары гатэля, і ў прудкоўскай хаце з новапабудаваным душам ён нешчаслівы.

Мова твора таксама спецыфічная, сустракаецца ўжо не толькі дыялект, але і трасянка. І калі гаворка і вобразы «радзівапрудкоўскіх» персанажаў здаваліся мілымі і выклікалі ўсмешку, то героі «Прэм’еры» часам прымушаюць жахнуцца: працаўнікі культуры («Калегі, мне так баліць за беларускую літаратуру. А гэта там марынаваныя грыбочкі?»), уладныя цётачкі з вобласці «на абцасах і з начосамі, таму не маглі хадзіць хутка, асабліва супраць ветру», скрадзены Ленін у Калінкавічах, Сакратарка Касячок, якая бяжыць па аксаміткі, каб упрыгожыць стол паседжання…

У кнізе Горват вандруе з новай гераіняй Оляй па Польшчы, Аўстрыі, Італіі, нарэшце, па такой жаданай Францыі — Парыжы. Але чамусьці яму цяжка прачнуцца і пайсці паглядзець на Эйфелеву вежу. Як цяжка і курыцы, якая, параненая, сядзіць у сенях Горвата.

Цяжка прыйсці туды, не ведаеш куды, асабліва калі бярэш з сабою толькі чамадан, у якім вязеш «не рэчы, а сваю адзіноту». Часам тое, што мы шукаем, бліжэй, чым здаецца. А ва ўсе падарожжы, блізкія ці далёкія, у валізку з адзінотай мы акуратна складваем і сябе. «З лесу йдуць дрымотна хвоі. Шэпчуць хвоі: "Дзе мы, хто мы". Хвоі, хвоі, хвоі, хвоі. Хто я, хто я, хто я, хто я».

Ганна ВАРОНКА

Выбар рэдакцыі

Культура

Больш за 100 літаратараў з усіх рэгіёнаў краіны возьмуць удзел у мерапрыемствах Дня беларускага пісьменства

Больш за 100 літаратараў з усіх рэгіёнаў краіны возьмуць удзел у мерапрыемствах Дня беларускага пісьменства

Свята, якое ўжо традыцыйна ладзіцца ў першую нядзелю верасня, сёлета прымае Слонім.

Грамадства

Як працуюць сядзелкі

Як працуюць сядзелкі

Попыт на сядзелак ці медсясцёр, якія могуць даглядаць цяжка хворых людзей на даму, пастаянна расце.

Культура

Алесь Родзім: Рабілі «афармілаўку» для калгасаў, вярталіся ў свае падвалы і працягвалі маляваць

Алесь Родзім: Рабілі «афармілаўку» для калгасаў, вярталіся ў свае падвалы і працягвалі маляваць

Беларускаму складніку Тахелеса прысвечаны арт-фестываль «Міфалагема тысячагоддзя», што адкрыўся ў прасторы Ок16 15 жніўня.