Вы тут

Як у Беларусі трансплантуюць органы


54-гадовую японку Сецуко і аднагадовую беларускую дзяўчынку з Бабруйска Марыяну аб'ядноўвае адна няпростая жыццёвая акалічнасць: яны перажылі перасадку печані ў сталічным навукова-практычным цэнтры хірургіі, транспланталогіі і гематалогіі і зараз аднаўляюцца ў рэанімацыі. Хутчэй за ўсё, яны б ніколі ў жыцці не сустрэліся, калі б абедзвюм не спатрэбілася дапамога беларускіх трансплантолагаў, пра якіх ведаюць, як паказвае практыка, далёка за межамі нашай краіны.


Шанц на выжыванне

Японка Сецуко перажыла першую трансплантацыю печані ў адной з клінік Кітая. Але ад інфекцыі, на якую перахварэла жанчына, перасаджаны орган загінуў. На складаную паўторную перасадку жанчыне парэкамендаваў ехаць у Беларусь японскі прафесар. І нашы медыкі літаральна падарылі ёй другое жыццё.

— Сецуко прыехала ў Беларусь яшчэ ў лістападзе мінулага года, чакала аперацыю, мы шукалі падыходзячы донарскі орган, — расказвае дырэктар Мінскага навукова-практычнага цэнтра хірургіі, транспланталогіі і гематалогіі Алег РУМО. — У сакавіку ёй зрабілі аперацыю — паўторную перасадку печані. Яна пайшла на папраўку, і на сярэдзіну красавіка ў яе нават быў білет на самалёт дадому. Аднак зноў развілася ўскладненне, і мы змясцілі яе ў рэанімацыю. Зараз сітуацыя стабілізавалася.

Сецуко шырока ўсміхаецца і дазваляе сябе сфатаграфаваць (вось-вось яе зноў перавядуць з рэанімацыйнай палаты ў звычайную). Яна зусім не падобна на чалавека, які апошнія гады ў літаральным сэнсе слова балансаваў на мяжы жыцця. Трансплантацыя ў Беларусі каштавала ёй 150 тысяч долараў. Адна такая складаная аперацыя, зробленая замежнаму грамадзяніну, дазваляе вылечыць 5-6 беларусаў. Алег Румо не хавае, што часта з-за мяжы да нас прыязджаюць пацыенты са складанымі выпадкамі, яму такая практыка цікавая і карысная.

У маленькай Марыяны з Бабруйска свая бяда. Калі ёй было 8,5 месяца, урачы выявілі гепатабластому — злаякасную пухліну печані. Яе мама Настасся арыентуецца ў дыягназах і ў тым, як мяняўся стан дачкі, не горш за дактароў:

— Мы звярнуліся да ўрача з заложаным носікам, а яму не спадабаўся яе жывот. Там было ўшчыльненне. Дома Марыяна працягвала капрызнічаць, было відавочна, што ў яе не ўсё ў парадку. У выніку ў нядзелю мы апынуліся ў дзіцячай бальніцы ў Бабруйску, — расказвае жанчына. — Уначы нам зрабілі ўсе абследаванні — УГД, КТ, але ўрачы не былі да канца ўпэўненыя ў дыягназе, і раніцай мы ўжо аказаліся ў Бараўлянах. Адразу прызначылі чатыры блокі хіміятэрапіі і чатыры — стрымлівальнай тэрапіі. Пухліна была вельмі вялікая — 750 мілілітраў. Але нават на першы блок хіміятэрапіі арганізм адрэагаваў добра — пухліна пачала змяншацца. Пасля трэцяй «хіміі» нас накіравалі сюды.

— Пухліна важыла амаль кілаграм, прытым што дзяўчынка важыць усяго сем, — дадае Алег Румо. — Мы выдалілі ёй пашкоджаную печань і перасадзілі кавалачак бацькавай. З часам яна вырасце да патрэбных памераў.

Тата дзяўчынкі ўжо выпісаўся з бальніцы і паехаў дадому — да старэйшага сына Захара. Марыяна пакуль застаецца ў клініцы пад наглядам медыкаў.

З 2010 года, калі быў утвораны цэнтр, тут трансплантавалі органы 69 дзеткам — не толькі беларусам, але і з суседніх краін.
Пра ўсіх у цэнтры памятаюць, адсочваюць іх лёсы і запрашаюць на агульныя святы.

— Гэта хлопчык з Украіны, ён перажыў 25 хірургічных умяшанняў, прыязджаў да нас на Новы год. А вось Ліяна Буйнавец, якая атруцілася белай паганкай, сёння займаецца ў мадэльным агенцтве, — паказвае на стэндзе фота дзяцей, якіх тут выратавалі, Алег Румо.

Гісторыю той жа Ліяны, якая ў 2011 годзе перажыла трансплантацыю, назвалі цудам. Яна гасцявала ў бабулі ў Мазыры, дзе і атруцілася ядавітым грыбам. Яе бабулю медыкам выратаваць не ўдалося, а Ліяна выжыла. Ёй перасадзілі печань васьмімесячнага дзіцяці, бо абследаваць патэнцыйных донараў — бацькоў дзяўчынкі — медыкі проста не паспявалі: лік ішоў на хвіліны. Гэта аперацыя стала другой перасадкай печані пасля атручвання
белай паганкай.

Ад­на­га­до­вай Ма­ры­я­не спат­рэ­бі­ла­ся пе­ра­сад­ка пе­ча­ні  па пры­чы­не ан­ка­ло­гіі.

Узроставых абмежаванняў няма, ліст чакання — адзін з самых кароткіх

Першая перасадка печані, дарэчы, адбылася ў цэнтры ў 2008 годзе, праз год трансплантавалі комплекс нырка — падстраўнікавая залоза, ў 2012-м годзе — першыя комплексы печань — нырка і сэрца — нырка, з 2014 года пачалі трансплантаваць лёгкія. За 10 гадоў экспарт паслуг павялічыўся ў цэнтры ў 42 разы і дасягнуў летась 7,5 мільёна долараў. Пераважную яго большасць складаюць высокатэхналагічныя аперацыі. Колькасць саміх трансплантацый за час існавання цэнтра павялічылася ў 63 разы. У год тут робіцца звыш 400 такіх аперацый, сёлета выканана ўжо больш за 200.

— Зараз нам важна, каб у невялікіх гарадах — Быхаве, Шчучыне, Ваўкавыску — пацыент атрымаў той жа аб'ём медыцынскай дапамогі, у прыватнасці хірургічнай, што і ў Мінску. Трэба так перагрупаваць дапамогу, каб стварыць буйныя міжраённыя цэнтры з сучасным абсталяваннем, — кажа Алег Румо.

Тым часам аперацыі па трансплантацыі ныркі робяцца ва ўсіх абласных цэнтрах Беларусі, у Брэсце і Гродне асвоілі перасадку сэрца, у Брэсце працуе праграма па перасадцы печані.

— Беларусь уваходзіць у топ-10 краін па ўзроўні донарства органаў. Мы апярэджваем такія развітыя краіны, як Вялікабрытанія, Канада, Германія, і знаходзімся амаль на такім жа ўзроўні, як ЗША і Францыя. Гэта індыкатар таго, якую колькасць жыццяў мы ратуем. Кожны з нашых грамадзян мае больш магчымасцяў захаваць жыццё, чым жыхар Германіі і Польшчы, — кажа Алег Румо.

Сёння няма ўзроставых абмежаванняў для трансплантацыі. У цэнтры была і 76-гадовая пацыентка, якой перасадзілі нырку. Сярэдні тэрмін чакання аперацыі — каля 14 месяцаў.

— Па многіх пазіцыях ён значна меншы. Хтосьці чакае нырку два месяцы, а нехта з-за сваіх генетычных асаблівасцяў — два гады. Для параўнання адзначу, што ў Вялікабрытаніі тэрмін знаходжання ў лісце чакання — 2,5 года. Беларусь мае адзін з самых кароткіх лістоў чакання і па печані, і па нырцы, і па сэрцы, і па лёгкіх. У год мы выконваем больш аперацый па трансплантацыі ныркі, чым знаходзіцца беларусаў у лісце чакання, — падкрэслівае Алег Румо.

Нельга сказаць, што абсалютна ўсе пацыенты папраўляюцца, шпітальная лятальнасць пры трансплантацыях складае 7,6 %. Пры перасадцы печані 91 % пацыентаў пераадольваюць 1-гадовы парог выжывальнасці і 76 % — 5-гадовы. Пры перасадцы ныркі 96 % жывуць больш чым 1 год, 91 % — больш чым 5. Разважаючы пра якасць жыцця пасля трансплантацыі, Алег Румо падкрэсліў, што калі ў жанчыны не будзе здароўя, яна не народзіць дзіця. Сёння 41 беларуска пасля перасадкі ныркі стала шчаслівай маці і 5 — пасля перасадкі печані.

А выпадак, калі двух здаровых дзетак нарадзіла жанчына, якой быў трансплантаваны комплекс печань—нырка, не мае аналагаў у свеце. 33-гадовай беларусцы зрабілі складаную аперацыю ў красавіку 2015 года. Праз паўтара года яна нарадзіла хлопчыка, яшчэ праз два — дзяўчынку.

Япон­ка Се­цу­ко пе­ра­жы­ла паў­тор­ную транс­план­та­цыю.

Спецыялісты не саступаюць нікому

Унікальныя медыцынскія кадры рыхтуюць у клініцы не толькі для Беларусі. Зараз тут стажыруюцца хірургі з Грузіі і Арменіі, у хуткім часе прыедуць медыкі з Узбекістана. Алег Румо падкрэслівае, што Беларусь пастаўляе на сусветны рынак працы медыкаў самай высокай кваліфікацыі, якія ні ў чым не саступаюць урачам з Германіі, Францыі, ЗША і Японіі.

Летась каля 80 тысяч рублёў было выдаткавана на навучанне спецыялістаў у вядучых міжнародных цэнтрах і для ўдзелу ў сусветных навуковых кангрэсах.

— Калі мы будзем лічыць сябе важнымі і вялікімі, замкнёмся ў сабе, то хутка вернемся на той узровень, з якога пачыналі 11—13 гадоў таму, — упэўнены дырэктар навукова-практычнага цэнтра.

Пры гэтым беларускія трансплантолагі выязджаюць для сумесных аперацый за мяжу. Толькі сёлета выканана шэсць такіх перасадак органаў — у Грузіі і Казахстане. У Казахстане ўпершыню была перасаджана нырка 9-месячнаму дзіцяці, а таксама праведзена першая аперацыя па перасадцы комплексу нырка—печань.

Пры гэтым Алег Румо не адмаўляе адтоку медыцынскіх кадраў за мяжу.

— Я бачу, што праблема ёсць, — нашы спецыялісты едуць працаваць за мяжу. Каб пакінуць іх тут, патрэбны сацыяльныя ліфты, добрыя магчымасці, высокая зарплата. Важна, каб яны навучаліся перадавым тэхналогіям і адчувалі сябе запатрабаванымі, а не толькі «падносілі снарады» Румо.

Трэба адзначыць, што зарплата ў цэнтры пастаянна расце. Сёння ва ўрача яна складае больш за дзве тысячы рублёў, у сярэдняга медыцынскага персаналу прыкладна 1300 рублёў.

Падчас наведвання цэнтра Прэзідэнт краіны даручыў пабудаваць новы хірургічны корпус, на што з бюджэту выдаткаваны 121 мільён рублёў. Зараз тут вядуцца актыўныя работы і да канца 2021 года яго мусяць здаць у эксплуатацыю. Корпус разлічаны на 170 ложкаў. Там будуць прымяняцца найноўшыя метады сучаснай хірургіі: ад трансплантацый канечнасцяў да выпраўлення дэфектаў пасля аварый з прымяненнем адытыўных тэхналогій 3D-друку.

Дарэчы, спробы выкарыстоўваць 3D-друк у цэнтры ўжо распачаты. Сумесна з замежнымі медыкамі тут плануюць дапамагчы беларусу, у якога пасля аварыі і злаякаснага захворвання знішчана частка грудной клеткі.

— Перспектывы ў 3D-друку добрыя. Надрукаваць сёння можна што заўгодна. Але важна, каб надрукаванае добра працавала, — кажа Алег Румо.

Алена КРАВЕЦ

Фота Таццяны ТКАЧОВАЙ

Загаловак у газеце: Вышэйшы пілатаж хірургіі

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як будзе праходзіць перапіс насельніцтва

Як будзе праходзіць перапіс насельніцтва

Старшыня Нацыянальнага статыстычнага камітэта Іна МЯДЗВЕДЗЕВА адзначае, што іх ведамства разлічвае перапісаць максімальную колькасць грамадзян з дапамогай укаранёных інавацый.

Грамадства

Адзіныя дзяўчаты-паркуршчыцы ў Беларусі распавядаюць пра свой спорт

Адзіныя дзяўчаты-паркуршчыцы ў Беларусі распавядаюць пра свой спорт

Гэты кірунак спорту ўвайшоў у жыццё былых студэнтак дзяржаўнага ўніверсітэта фізічнай культуры выпадкова.