Вы тут

Уладальнік «Сярэбранага мядзведзя» Берлінале ідзе ў сталічным пракаце


На мінулым тыдні Канскі кінафестываль абвясціў сваю праграму, у якую трапілі новыя работы Пэдра Альмадовара, братоў Дардэн, Ксаўе Далана, Тэрэнса Маліка, Карнэліу Парумбою ды іншых чаканых аўтараў, а тым часам да мінскага пракату дайшлі ўладальнікі дзвюх галоўных узнагарод Берлінале, які прайшоў у нямецкай сталіцы ў лютым. Аб прыгожых і разняволенных «Сінонімах» Надава Лапіда, што атрымалі «Залатога мядзведзя», мы ўжо расказвалі (фільм ідзе ў кінатэатрах з 25 красавіка), а вось да таксама прыгожай, але больш структурна выразнай карціны «Па волі божай» аднаго з галоўных сучасных французскіх рэжысёраў Франсуа Азона дайшлі толькі зараз.


Гэта была адна з самых жаданых прэм’ер Берлінскага кінафестывалю: аўтар фільмаў «8 жанчын», «Кроплі дажджу на распаленых скалах», «Басейн», «Маладая і прыгожая», «Франц» прыехаў у Германію, каб прадставіць сваю новую карціну — новую ва ўсіх сэнсах, бо Азон тут быццам не Азон.

Тэма «агонь», у кінематографе, як і паўсюль, не тое каб распаўсюджаная: сюжэт расказвае аб барацьбе за справядлівае пакаранне святара-педафіла, які ўчыніў гвалтоўныя дзеянні ў дачыненні да дзясяткаў, калі не сотняў, маленькіх хлопчыкаў.

Матыў настолькі супярэчлівы (у фільме гэта таксама добра відаць), што з выхадам стужкі на вялікі экран у Расіі здарыўся казус: Міністэрства культуры перад святам Вялікадня параіла пракатнай кампаніі адкласці паказы карціны пра злачынствы ва ўлонні царквы. І адклалі. (У цэлым жа выпады супраць царквы ў кіно — справа, канешне, не новая, успомніць хоць бы надзвычайныя «Страсці Жанны Д’арк» Карла Тэадора Дрэера.)

Але ж нікуды ад гэтага не дзецца: сюжэт заснаваны на рэальных падзеях і прасочвае гісторыю хвалявання супраць прадстаўнікоў царквы праз трох галоўных герояў — пацярпелых, якія ўжо дарослымі мужчынамі, нягледзячы на так званы тэрмін даўнасці злачынства, што невыпадкова лейтматывам прамаўляецца на працягу ўсяго фільма, рашыліся дзейнічаць.

Нельга ўстрымацца ад згадкі нядаўняга ўладальніка прэміі «Оскар» — амерыканскай стужкі «У цэнтры ўвагі», што таксама закранула тэму педафіліі ў царкве і яе маштабаў. Карціна раскрыла яе праз журналісцкае расследаванне, якое добра паказала складанасці працы з успамінамі аб гвалце і супрацьстаянне пры гэтым даволі ўплывовым сілам.

Тут жа са спробы знайсці справядлівасць аднаго з пацярпелых, што адважыўся на прызнанне, пачаўся цэлы працэс, стварылася грамадская суполка, людзі пачалі аб’ядноўвацца і адкрываць свой боль. Але працэс так і не скончыўся. Азон перадае эстафету ад аднаго героя другому, ад Аляксандра — Франсуа, ад Франсуа — Эмануэлю, і тым самым паказвае, як мінулае паўплывала на кожнага з іх, як у гэтай гісторыі праяўляюць сябе іх бацькі, як кожны бачыць справядлівае вырашэнне сітуацыі.

«У цэнтры ўвагі» са сваёй высокай драматычнасцю бачыцца больш ураўнаважаным нават у параўнанні з матэматычным фільмам Франсуа Азона, які хоць і праехаўся па экране выверанымі планамі і эмоцыямі, але напоўніў іх усёй патрэбнай інфармацыяй. Дарэчы, гэта прыгожа — з зачараванымі паўзамі на пэўных кадрах і грандыёзнасцю культуры рэлігіі.

У сваім выпадзе рэжысёр не ўстрымаўся ад лёгкіх кпін з кардынала Барбарана, таксама рэальнага персанажа. Паважаны і прадстаўнічы чалавек з усёй сваёй годнасцю ў вельмі ўплывовай сцэне аказваецца ў некампліментарнай і прыніжаючай ролі таго, хто мусіць выкручвацца. Хочаш нешта звергнуць — проста з гэтага пасмейся. Пры гэтым флэшбэкі ў дзяцінства, дзе прысутнічае святар Прэйна, паказваюцца з прыемнай далікатнасцю і павагай, хаця можна ж было выціснуць і шок.

«Па божай волі» — сапраўды не толькі драма, што паказвае наступствы гвалту, але і антыклерыкальнае выказванне, што грунтуецца на глыбокай і рэальнай праблеме, маштабы якой нам складана ўявіць. Азон знаходзіць месца і для іроніі, хаця б праз дзіўныя ідэі Франсуа. І для трагічнага асабістага падрывання асноў, калі сын пытаецца ў Аляксандра, ці верыць ён усё яшчэ ў Бога. І для збянтэжанасці перад рознасцю бацькоў і дзяцей, калі бацька Эмануэля зневажае жаданне сына дастаць свой боль з мінулага і з ім разабрацца.

Рэжысёр адлюстраваў усю грувасткасць і сталасць інстытута царквы і прымусіў яго самога прастымуляваць сваю няславу — менавіта нячэсныя паводзіны кардыналаў даюць зразумець, што калі і варта шукаць справядлівасці, то не ў царкве, што дзіўна, а ў свецкай частцы жыцця. А гэта падрывае ўсе моцныя бакі рэлігіі, пакідаючы толькі прыгожы цырыманіял у багатых храмах, але і тут ты заміраеш, калі кардынал падчас абраду канфірмацыі дакранаецца да дзіцяці. Невыпадкова ж нас прывялі на свяшчэнны абрад і пікантна падкрэслілі і запаволілі жэсты Барбарана.

Франсуа Азон, такім чынам, прадставіў важны фільм, можа, і не шэдэўр, можа, і «не той» Азон, можа, і не варты «Сярэбранага мядзведзя» з пункту гледжання мастацтва, але багаты на тонкасці, незвычайнасці і далікатныя падрывы. Калі б царкве можна было выбраць чарговую антыклерыкальную карціну, думаю, яна выбрала б Азона.

Ірэна КАЦЯЛОВІЧ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

У архiтэктара Галiны Левiнай — Хатынь, творчая спадчына яе бацькi.

Грамадства

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Як сведчаць шматлiкiя даследаваннi, прывабным людзям прасцей прабiцца ў жыццi i яны дасягаюць у кар'еры большага поспеху. 

У свеце

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Сёлета еўрапейская эканомiка будзе перажываць глыбокую рэцэсiю з-за ўспышкi каранавiруса, нягледзячы на хуткiя i ўсёабдымныя антыкрызiсныя меры як на саюзным, так i на нацыянальным узроўнi.

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.