Вы тут

Мулявін і Кармальская. Недаказанае


Уладзіміра Мулявіна няма сярод жывых ужо 16 гадоў. Чым далей мы ў часе, тым лепей разумеем і значнасць асобы, і тое, што насамрэч мала ведалі, мала цанілі. Разумеем, што загадка, тайна гэтага творцы так і не разгаданыя. Як і чаму хлопец са Свярдлоўска стаў вялікім чалавекам для беларускай культуры, для Беларусі? Чаму менавіта ён? Праз паўстагоддзя мы слухаем старыя запісы «Песняроў», і сэрца абмірае ў новым захапленні: як так можна было ў тыя часы? І адкуль гэта ўзялося, чаму нікім больш не паўтарылася? А чалавек быў, здаецца ж, навідавоку, на экранах, у эфірах, у прэсе. Пра скандалы і трагедыі апошніх гадоў дзесяці асабліва многа пісалі. Але пакаленні мяняюцца, і Уладзімір Мулявін са сваёй мудрай усмешкай на вядомым фотапартрэце становіцца класікам, фігурай кананічнай — Геніем, адлітым у бронзе. І кнігі, і артыкулы пра яго часта пішуцца менавіта ў такім «падручнікавым» тоне — пра дасягненні, здабыткі, поспехі і фанфары. Ці ж ужо пра скандалы. Жывы чалавек за гэтым губляецца.


Вясельнае фота Уладзіміра Мулявіна і Лідзіі Кармальскай. Красавік 1960 г.

Мне пашчасціла быць знаёмай з гэтым чалавекам, пашчасціла вырасці на гэтых песнях, любіць іх дагэтуль і насамрэч нешта ведаць пра гісторыю ансамбля. Але кнігу «Уладзімір Мулявін і Лідзія Кармальская. Недаказанае…» і я чытала не толькі з захапленнем, але і з некаторым здзіўленнем: не казалі пра гэта, не пісалі. За энцыклапедычнымі радкамі пра Мулявіна накшталт «Свярдлоўск, служба ў арміі ў Мінску, “Лявоны” —“Песняры”, першая пласцінка, усесаюзны конкурс, гастролі…» хавалася простае і няпростае чалавечае жыццё, з якога нарадзіліся і славутыя песні, і легендарны калектыў.

Два гады таму свет убачыла кніга, створаная дачкой песняра Марынай Мулявінай і музыказнаўцам Вольгай Брылон. І гэта была ўжо трэцяя кніга ад розных аўтараў успамінаў пра Уладзіміра Мулявіна, але самая прыватная, асабістая, з адкрыццём мноства невядомых фактаў і старонак жыцця. Кніга пра чалавека, які стаў геніяльным музыкантам. Па часе гісторыя абмежаваная: ад дзіцячых гадоў да разводу з першай жонкай Лідзіяй Кармальскай, а гэта 1975 год. Калі былі ўжо ўсесаюзная слава, першыя пласцінкі, лепшыя песні.

А Лідзія Кармальская — не проста імя ў біяграфічным артыкуле пра славутага артыста, не проста першая жонка, а нават, як высвятляецца, удзельніца ВІА «Песняры», адна з яго стваральнікаў і натхняльнікаў. І цяпер гісторыя калектыву будзе правіцца, будуць дадавацца факты. Лідзія — сама папулярная артыстка, якая на пачатку пераўзыходзіла ў вядомасці мужа, гэта ён ездзіў за Лідзіяй па філармоніях, ёй акампаніраваў у эстрадных праграмах.

Кніга — гэта і гісторыя кахання, і гісторыя сям’і, і гісторыя ў тым ліку нашай беларускай музыкі. Бо «Песняры» тады і ствараліся, і рабіліся славутымі. А Лідзія Кармальская — унікальная артыстка, што працавала ў жанры мастацкага свісту, выступала з «Песнярамі» на сцэне да 1974 года. Выступала яшчэ да сёмага месяца цяжарнасці сынам Валодзем. Неўзабаве пасля яго нараджэння Мулявін сям’ю пакінуў дзеля іншай жанчыны.

Праз успаміны многіх людзей, што ў тыя часы працавалі і сябравалі з сям’ёй Мулявіных, адкрываецца невядомая нам гісторыя, якую можна чытаць і як захапляльны раман. Але чалавечае цесна пераплецена з творчым, бо ў той сям’і ўсё было аб’яднана — і мы па дэталях можам прасачыць, як гартаваўся вялікі ў будучыні музыкант, як з таленавітага віртуознага гітарыста вырастаў кампазітар, спявак, знаўца беларускага фальклору, фанат паэзіі Янкі Купалы, з якіх пачуццяў нараджаліся славутыя песні. І, канешне, мы адкрываем для сябе асобу Лідзіі Кармальскай — яскравай прадстаўніцы беларускай эстрады тых часоў. Тады небагата было тэлездымкаў, радыёзапісаў, нямногае захавалася для гісторыі. Затое была неверагодная колькасць жывых канцэртаў, былі гастролі па паўгода, і ў Беларусі працавала многа бліскучых эстрадных артыстаў. Праз расказы з гэтай кнігі шмат хто даведаецца ўпершыню і пра тое, якой цікавай была наша папулярная музычная сцэна, якія дзіўныя і арыгінальныя спевакі, і не толькі спевакі, на ёй выступалі — нават экстрасенс і паслядоўніца Вольфа Месінга прадстаўляла беларускую філармонію! І Мінск мяжы 60—70-х гадоў прыгадаецца з цёплымі настальгічнымі дэталямі. І цэлая плеяда потым славутых у Савецкім Саюзе музыкантаў, што ігралі з Уладзімірам Мулявіным падчас службы ў войску, і байкі з гастроляў і канцэртаў. І трагічная гісторыя гібелі ў Ялце Валерыя Мулявіна. І аванцюра з пакупкай гітары ў музыканта ансамбля легендарнага іспанскага спевака Рафаэля, калі той гастраліраваў у Савецкім Саюзе, і многае іншае.

Імправізаваны хатні канцэрт. Спявае Лідзія Кармальская, акампаніруе Уладзімір Мулявін. 2-я палова 1960-х

 Але найперш у памяці застанецца сямейная, чалавечая гісторыя. Вялікая частка ў кнізе аддадзена дзяцінству, юнацтву Уладзіміра Мулявіна. А там свая драма, свае тайны. Падчас напісання кнігі аўтарамі праводзіліся сур’ёзныя архіўныя росшукі. І ўпершыню — менавіта ўпершыню! — мы даведаліся пра расійскае дзяцінства беларускага песняра. Больш за тое, у працэсе стварэння кнігі сама дачка Марына адкрыла невядомыя ёй факты сямейнай гісторыі. З архівамі працавалі і ў тых гарадах, дзе выступалі да Мінска Мулявін з Кармальскай, — у Томску, Чыце, Калінінградзе, Кемерава… І таксама здараліся адкрыцці.

Канешне, кніга неверагодна каштоўная мноствам не проста рэдкіх, а выключна рэдкіх архіўных фота: і Уладзімір Мулявін рознага ўзросту, і яго маці, яго брат з сястрой, маленькая дачка, Лідзія Кармальская, артысты, з якімі працавалі, філармонія, канцэрты. Нават проста паразглядаць кнігу і пачытаць подпісы цікава. Унікальнасці выданню дадае асобны раздзел — перапіска Лідзіі і Уладзіміра, самі арыгінальныя лісты, дзе пясняр называецца «Лёцем» (так яго клікала толькі жонка Лідзія), а яна — «Лідушкай».

Вокладка кнігі «Уладзімір Мулявін і Лідзія Кармальская. Недаказанае...»

Кранальныя ўспаміны дачкі, вясёлыя ўспаміны армейскіх сяброў, месцамі рэзкія, але шчырыя словы спявачкі Нэлі Багуслаўскай, расказ пра найцікавейшыя прафесійныя моманты ад калег. Упершыню за ўвесь час дзеля гэтай кнігі выказаўся і Уладзіслаў Місевіч, ягоная глава называецца «Жыццё не-святых» — калі казаць, дык праўду. Больш за тое, цяпер, праз два гады, і Місевіч, чалавек, які больш за ўсіх працаваў з Уладзімірам Мулявіным у «Песнярах» і служыў з ім яшчэ ў арміі, рашыўся выдаць цэлую кнігу ўспамінаў.

Ёсць, ёсць яшчэ пра што расказваць, не ўсё яшчэ раскрытае. Але пасля кнігі Марыны Мулявінай і Вольгі Брылон болей не будзе забытым імя Лідзіі Кармальскай, папулярнай артысткі і адной з удзельніц ансамбля «Песняры», музы і натхняльніцы Уладзіміра Мулявіна. І сам вялікі музыкант стаў нам крыху бліжэйшы, стаў больш родны, блізкі і зразумелы. Адной белай плямай у нашай з вамі музычнай гісторыі стала меней.

Надзея КУДРЭЙКА

Выбар рэдакцыі

Спорт

Якаў Зянько: На лёдзе даю  волю эмоцыям

Якаў Зянько: На лёдзе даю волю эмоцыям

Ён — адзін з нямногіх прадстаўнікоў беларускага фігурнага катання на міжнароднай арэне. 

Грамадства

Чаму карты на беларускай мове — гэта стапрацэнтны эксклюзіў?

Чаму карты на беларускай мове — гэта стапрацэнтны эксклюзіў?

Першай грунтоўнай работай айчынных картографаў па-беларуску стаў Нацыянальны атлас, выпушчаны ў 2002 годзе.

Культура

Што агульнага паміж творчасцю і «табурэткай»?

Што агульнага паміж творчасцю і «табурэткай»?

Дзе можна асвоіць літаратурнае майстэрства? Як становяцца пісьменнікамі?

Грамадства

Асноўная задача — захаваць біялагічную сям'ю

Асноўная задача — захаваць біялагічную сям'ю

«Звязда» звярнулася па каментарыі аб рэалізацыі Дэкрэта Прэзідэнта № 18 да старшынь профільных камісій абедзвюх палат Нацыянальнага сходу Беларусі.